Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 137 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosków "T" Sp. z o.o. w K. w sprawie cofnięcia zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o Nr [...] w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do sprzedaży w sklepie ogólnospożywczym w [...], przy ul. [...] tj.:
- 1) zezwolenia [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa,
- 2) zezwolenia Nr [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu,
- 3) zezwolenia Nr [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu, oraz po rozpatrzeniu zażalenia Spółki postanowiło:
- - odmówić uwzględnienia wniosku w sprawie cofnięcia zażalenia na wymienione postanowienia Prezydenta Miasta [...],
- - uchylić zaskarżone postanowienia organu pierwszej instancji w całości.
Prezydenta Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń udzielonych Spółce z o.o. "T" w K. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu oraz o zawartości powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie ogólnospożywczym w [...], przy ul [...], w związku ze stwierdzeniem nieprzestrzegania ustalonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych w postaci sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18.
W toku prowadzonego postępowania, w którym swój udział zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], organ I instancji w dniu [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 Kpa wydał trzy postanowienia pod tym samym numerem [...], mocą których zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie cofnięcia każdego z wyżej wymienionych zezwoleń.
Z uzasadnień tych postanowień wynika, że postępowanie administracyjne w omawianym przedmiocie zostało wszczęte w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], uznającym P.F, zatrudnioną na stanowisku sprzedawcy w sklepie "T" przy ul. [...] w [...], za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegającego na sprzedaży nieletniej alkoholu w postaci jednej butelki piwa o pojemności 0,5 litra, marki "[...]". W dniu [...] oskarżona wniosła do Sądu Okręgowego w [...] wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 [...] oraz uniewinnienie jej od popełnienia zarzucanego czynu.
W tym stanie faktycznym sprawy, Prezydent stwierdził, że: "z uwagi na toczące się postępowanie sądowe postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zostaje zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd."
Pismem z dnia [...] prokurent "T" Sp. z o.o. w K. złożył w organie I instancji pismo procesowe, w którym między innymi wniósł, na podstawie art. 97 § 2 Kpa, o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż wyżej opisanych rodzajów napojów alkoholowych.
W dniu [...] Prezydent Miasta [...]na podstawie art. 97 § 2 Kpa odmówił podjęcia zawieszonych postępowań.
Na powyższe trzy postanowienia prokurent Spółki wniósł zażalenia, domagając się ich uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie postanowieniami z dnia [...]:
- - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia za sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa),
- - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu,
- - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu), po rozpatrzeniu zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania, utrzymało zaskarżone postanowienia w mocy.
Z jednobrzmiących uzasadnień tych postanowień wynika, że organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wyrok sądu powszechnego wydany w wyniku wznowienia postępowania karnego, nie rozstrzygnął sprawy karnej merytorycznie, a zatem nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, którą było wystąpienie przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, bowiem "rozstrzygniecie sprawy w trybie administracyjnym zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd."
Na powyższe postanowienia, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosła Spółka z o.o. "T" z siedzibą w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem dnia [...], sygn. akt [...] (po uprzednim połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i wyrokowania) uchylił zaskarżone postanowienia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, iż w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu nie przestrzegania zasad ich sprzedaży, kwestia wyniku procesu karnego w sprawie o czyn z art. 43 ust.1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej.
Zagadnieniem wstępnym nie może bowiem być, jak stwierdził to NSA w wyroku z dnia 21.11.2008 r. (sygn. II OSK 1426/07) "wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie administracyjnej".
Sąd podkreślił, że nie można mówić o tym, iż zgodne z prawem jest postanowienie stwierdzające, że nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości przyczyna ta w ogóle nie wystąpiła. "T" Sp. z o. o. w K. pismem z dnia [...], skierowanym do Kolegium, cofnęła zażalenia na postanowienia Prezydenta Miasta [...] w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...], znak: [...],[...],[...] odmówiło uwzględnienia przedmiotowego wniosku i jednocześnie uchyliło zaskarżone postanowienia organu I instancji w całości.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła Spółka z o.o. "T" w K., reprezentowana przez prokurenta, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] sygn.akt [...] oddalił powyższą skargę.
Postanowieniem z dnia [...] numer [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie ogólnospożywczym w [...] przy ul. [...].
Następnie, postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art.157 § 1 w zw. z art.156 § 1 pkt 2 i art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność postanowień Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie ogólnospożywczym w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...] oraz jego uzasadnienie (w części przytoczonej powyżej), Kolegium stwierdziło, iż podziela w pełni stanowisko Sądu i uznaje za zasadne wycofanie z obrotu prawnego postanowień w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Kolegium uznało także, iż wymienione postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym spełniona została przesłanka z art.156 § 1 Kpa, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności.
W końcowej części postanowienia organ pouczył, iż "na postanowienie nie przysługuje zażalenie jednak strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się w ciągu 14 dni od daty jego otrzymania z wnioskiem do tutejszego Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji".
Powyższe postanowienie zostało doręczone Prokurentowi "T" Spółki z o.o.
w [...] w dniu [...].
Wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...], wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] (nadany w placówce pocztowej w dniu [...]). We wniosku Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.156 § 1 pkt 2 Kpa przez uznanie, że postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowień organu I instancji o zawieszeniu postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując się na związanie organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], Kolegium podtrzymało wcześniejsze stanowisko, iż postanowienia o zawieszeniu postępowania zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy nie może być zagadnieniem wstępnym, gdyż należy wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] przez "T" Sp. z o.o. w K. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.156 § 1 pkt 2 Kpa przez uznanie, że postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Spółki Prezydent Miasta [...] zawieszając postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu nie naruszył prawa w sposób rażący, bowiem sądy administracyjne rozbieżnie interpretowały prawo w zakresie dotyczącym znaczenia wyroku karnego dla postępowania administracyjnego.
Ponadto, dla stwierdzenia nieważności aktu, w tym przypadku postanowień o zawieszeniu postępowania, konieczne jest także stwierdzenie, że powodują one skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, a takie stwierdzenie w tej sprawie byłoby nieuprawnione. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem, iż Kolegium jest związane oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...], bowiem Sąd stwierdził jedynie, że wyrok w sprawie karnej nie stanowi zagadnienia wstępnego będącego przesłanką zawieszenia postępowań, a Kolegium miało rozważyć, czy istnieją przyczyny uzasadniające kontynuację zawieszenia postępowań.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji czy postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy doprowadziła do uwzględnienia skargi. Sąd stwierdził nieważność, wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowień w sprawie zawieszenia postępowań, ponieważ obarczone jest wadą, którą, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu. W sprawie zachodzą bowiem przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art.126 Kodeksu postępowania administracyjnego do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego przysługuje zażalenie (art.101 § 3 Kpa), tak więc w świetle brzmienia art.126 Kpa można do niego zastosować przepisy art.156-159 Kpa, z tym, że stwierdzenie nieważności następuje w drodze postanowienia. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność postanowień o zawieszeniu postępowania wydając postanowienie z dnia [...] nr [...].
W oparciu o art.144 Kpa w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Kolegium prawidłowo poinformowało więc stronę o wynikającej z art.127 § 3 Kpa możliwości zwrócenia się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże Kolegium w pouczeniu zawarło także informację, wynikającą ze zdania drugiego w/w przepisu, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, a więc wniosek należy złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia. Tymczasem, zgodnie z art.141 § 2 Kpa, na wydane postanowienie służy stronie zażalenie, które wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przepis ten ma także zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] zostało doręczone Prokurentowi "T" Spółki z o.o. w K. w dniu [...], a wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...], wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] (nadany w placówce pocztowej w dniu [...]).
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w pouczeniu organu, nie zaś w terminie wynikającym z przywołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego. Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, więc termin ten nie mógł być przywrócony. W takiej sytuacji, spóźniony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł wywrzeć skutków prawnych.
Prowadzi to do konkluzji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało postanowienie bez wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tak wydane postanowienie, niezależnie od jego merytorycznej poprawności bądź wadliwości, rażąco naruszyło prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia. Ponowne rozpatrzenie sprawy bezwzględnie wymagało wniesionego w terminie wniosku strony, którego w niniejszej sprawie zabrakło (uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz.4).
Zgodnie z art.112 Kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, strona może więc wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art.58 § 1 i 2 Kpa).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art.127 § 3 w związku z art.126, 141 § 2 i 144 Kpa, a więc zaszła przyczyna określona w art.156 § 1 pkt 2 Kpa, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził jego nieważność.
W punkcie II sentencji wyroku orzeczono na podstawie art.152, a w punkcie III na podstawie art.200 i 205 § 1 ww. ustawy.