Uzasadnienie
A. K. (dalej "skarżący") złożył w dniu 4 lutego 2008 r. do Starosty [...] wniosek o wydanie prawa jazdy kat. B wraz z odpowiednimi dokumentami.
Starosta K. (dalej "Starosta") wydał w dniu [...] r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy. Starosta podniósł, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem w Polsce, ani w innym miejscu na terenie Polski.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania skarżącego, wydało w dniu [...] r. decyzję, w której uchyliło decyzję Starosty z dnia [...] r. i przekazało sprawę mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Starosta wydał w dniu [...] r. decyzję, w której przyznał skarżącemu prawo jazdy kat. B. W dniu 23 lutego 2010 r. Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej w K. złożył sprzeciw od decyzji Starosty w przedmiocie wydania skarżącemu prawa jazdy.
Pismem z 26 kwietnia 2010 r. Starosta poinformował Prokuratora, że wystąpił do Kolegium z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r.
Kolegium wydało w dniu [...] r. decyzję nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "K.p.a."), w której stwierdziło nieważność decyzji Starosty z dnia [...]
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 156 § 1 K.p.a. oraz art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.; dalej "u.p.r."). Organ odwoławczy podał, że organ I instancji winien ustalić czy osoba wnioskująca o wydanie prawa jazdy przybywa na terenie Polski przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej 6 miesięcy. Organ I instancji ustalił, że skarżący był zameldowany w S. na pobyt czasowy od 10.05.2007 r. do 30.08.2007 r. i w D. od 25.01.2008 r. do 29.07.2008 r. Organ odwoławczy wskazał, że choć skarżący był zameldowany w D. ul. [...] to jednak pod ww. adresem nie przebywał. Z oświadczenia I. B., u której skarżący wraz z innymi obywatelami [...] był zameldowany, wynikało, że zwiedzają oni Polskę, jeżdżąc kamperem i u niej nie pozostawili żadnych rzeczy osobistych.
W ocenie organu odwoławczego, ww. okoliczności dowodziły, że nie została spełniona przesłanka z art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r. Zostało to również potwierdzone przez fakt, że wszelka korespondencja kierowana do skarżącego na adres w D. wracała z adnotacją "nie mieszka pod wskazanym adresem". Według organu odwoławczego, sam fakt zameldowania czasowego pod ww. adresem nie stanowi dowodu tego, że dana osoba przebywa na terenie Polski. Z zaświadczenia Biura Magistratu miasta G. wynikało, że główne miejsce zamieszkania skarżący posiada w G. w [...]. Organ odwoławczy podał, że ww. okoliczności były znane organowi I instancji w dacie wydania decyzji z 30 grudnia 2008 r., zatem organ I instancji, wydając ww. decyzję rażąco naruszył prawo, tj. art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r.
Ww. decyzja zawierała pouczenie o prawie o do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i została wysłana na adres G. (zwrot – adresat nieznany).
Pismem z 28 listopada 2022 r. skarżący za pośrednictwem pełnomocnika złożył wniosek o prawidłowe doręczenie decyzji Kolegium z 10 czerwca 2010 r. wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał, że przesyłka, zawierająca ww. decyzję została skierowana na błędny adres, pod którym skarżący nie mieszkał. Przedstawił zaświadczenia o zameldowaniu wraz z tłumaczeniem.
Kolegium wydało w dniu [...] r. postanowienie nr [...], w którym umorzyło postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podał, że korespondencja, zwierająca decyzję z [...] r. oraz zawiadomienie z 24 maja 2020 r. o wszczęciu postępowania w sprawie nie zostały odebrane przez skarżącego. Organ odwoławczy uznał za konieczne ponowne doręczenie ww. decyzji skarżącemu.
Organ odwoławczy doręczył pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 marca 2023 r. decyzję z dnia [...] r.
Pismem z 9 marca 2023 r. skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Skarżący wskazał, że spełnił wszystkie przesłanki do otrzymania prawa jazdy. Według skarżącego, fakt, że zwiedzał Polskę wozem kempingowym nie wyklucza przyjęcia, iż przebywał w Polsce w 2008 r. przez okres co najmniej 185 dni. Z oświadczenia I. B. nie wynikało, że nie wracał on do D. w okresie zameldowania pod ww. adresem. Ponadto, skarżący nie włada językiem polskim, zaś organ prowadził postępowanie bez biegłego tłumacza, przez co skarżącemu uniemożliwiono czynny udział w sprawie.
Kolegium wydało w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy własną decyzję z [...] r.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wyjaśnił na czym polega rażące naruszenie prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz że art. 90 ust.1 pkt 5 u.p.r. jest wynikiem wdrożenia przez Polskę m.in. dyrektywy 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie prawa jazdy (Dz. UE L 237 z 24 sierpnia 1991 r.). Organ odwoławczy przytoczył treść art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r. i wskazał, że wymóg przebywania danej osoby w Polsce przez 185 dni w roku musi być uzasadniony po stronie osoby, ubiegającej się o prawo jazdy więzami osobistymi lub zawodowymi. Przebywanie oznacza zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu. Z akt wynikało, że skarżący na poparcie istnienia więzi osobistych, złożył oświadczenie, iż zawarł znajomość z kobietą, z którą wiąże plany na przyszłość i chce rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce.
W ocenie organu odwoławczego, oświadczenie skarżącego stało w sprzeczności z oświadczeniem I. B., że skarżący podróżuje po Polsce kamperem i w miejscu zameldowania nie pozostawił żadnych rzeczy osobistych. Zdaniem organu odwoławczego, zameldowanie pod adresem w D. było fikcyjne, gdyż brak tam było możliwości przebywania 10 obcokrajowców, zaś podróżowanie po Polsce nie wypełnia przesłanki z art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł uchylenie decyzji wydanych przez organ w obu instancjach oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie:
- 1. art. 44 § 4 K.p.a., przez błędne uznanie, że przesyłki polecone zawierające: (1) zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie z dnia 24 maja 2010 r. oraz (2) decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. zostały skutecznie doręczone skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 44 § 4 K.p.a. w sytuacji, gdy zostały kierowane pod nieistniejący adres [...] w G. ([...]), podczas, gdy z przedstawionego zaświadczenia o zameldowaniu z dnia 23 listopada 2022r. wynika, że Skarżący zameldowany był pod adresem [...] w G. ([...]);
- 2. art. 10 w związku z art. 77 § 1 K.p.a., przez brak zapewnienia skarżącemu, jako obywatelowi [...], niewładającemu biegle językiem polskim, czynnego udziału (także w obecności tłumacza) w sprawie i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w postępowaniu przed wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...] w sposób umożliwiający zrozumienie powodów, trybu, zebranych dowodów oraz zapadłego rozstrzygnięcia w omawianym postępowaniu;
- 3. art. 7 w związku z art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 K.p.a., przez nierozważenie całego materiału dowodowego i poczynienie ustaleń w oparciu o niepełny materiał co doprowadziło do przyjęcia, że skarżący nie przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni;
- 4. art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r., przez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że "przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" jest równoznaczne z posiadaniem tu "normalnego miejsca zamieszkania" rozumianego jako miejsce zamieszkania z art. 25 Kodeksu cywilnego bez odniesienia do definicji miejsca zamieszkania z art. 12 dyrektywy 2006/126/WE, oraz że skarżący jest zobowiązany do przebywania przez co najmniej 185 dni w ciągu roku kalendarzowego na terenie powiatu starosty właściwego do wydania prawa jazdy.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargą organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Spór dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której wydano skarżącemu prawo jazdy.
W pierwszej kolejności należy rozważyć przepisy postępowania dotyczące stwierdzenia nieważności.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji unormowana jest w art. 156 K.p.a. oraz przepisach następnych i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Stosownie do art. 157 § 1 K.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
W niniejszej sprawie Kolegium w decyzji z dnia [...] r. stwierdziło nieważność decyzji Starosty z dnia [...] r. Kolegium orzekało wówczas w składzie:
A. D., J. N. i J. S..
Od ww. decyzji, skarżącemu służył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 127 § 3 K.p.a.
Kolegium, rozpoznając sprawę ponownie w dniu 25 kwietnia 2023 r. wydało zaskarżoną decyzję w składzie:
D. W., A. W., J. S..
Sądowi wiadomo z urzędu, że J. S. i J. S. to ta sama osoba.
Zgodnie z art. 27 § 1a K.p.a., członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem.
Wobec braku wyłączenia się od rozpoznania sprawy przez J. S. doszło do naruszenia ww. przepisu, który daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, na tym etapie postępowania przedwczesne jest wypowiadanie się o zarzutach skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Kolegium zobowiązane jest uwzględnić przepis art. 27 § 1a K.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art.205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł, na którą składa się [...] zł - wpisu sądowego, [...] zł - wynagrodzenia pełnomocnika i [...] zł – opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.