Uzasadnienie
Z. S. pismem z dnia [...]r. zgłosiła Prezydentowi Miasta S. o uciążliwościach, jakie powoduje zakład "A.", prowadzący działalność przy ul. R. w S. W uzasadnieniu zgłoszenia Z. S. wyjaśniła, że działalność powyższego zakładu prowadzona jest na działce sąsiadującej z działką strony. Od dwóch tygodni na terenie zakładu przed domem i na wprost okien domu zgłaszającej naprawiany jest ciężki sprzęt drogowy – koparka na kołach gąsiennicowych. Do naprawy koparki używany jest dźwig, młoty, które powodują hałas, wydobywanie duszących spalin, a te wdzierają się do jej domu. Poruszanie się maszyn po utwardzonym gruncie powoduje jego drganie, a w domu strony drżenie szyb. Taka sytuacja trwa od wielu lat i powoduje skutki, takie jak: hałas, wydobywanie spalin, drgania, pękanie ścian budynku.
W związku z tym Z. S. zażądała od organu przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem czynnego udziału wnioskodawcy i doprowadzenie do likwidacji uciążliwej działalności, która nie wiadomo dlaczego zlokalizowana jest w bliskiej zabudowie mieszkaniowej, a rodzaj prowadzonej działalności powoduje zniszczenia prywatnej własności oraz środowiska.
Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia [...]r., ][...], na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) w związku z art. 362 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm.) – przekazał według właściwości Staroście S. pismo Z.S. z dnia [...] r. – w sprawie uciążliwości wynikających z działalności A. Spółki z o.o. przy ul. R. w S. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że Z. S. pismem z dnia [...] r. zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o interwencję w sprawie uciążliwości wynikającej z działalności spółki A. Według Prezydenta, zgodnie z art. 379 ust. 1 oraz art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska – organem właściwym do nałożenia na podmiot negatywnie oddziałujący na środowisko obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia – jest starosta. Wobec powyższego, na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, należało wniosek przekazać organowi właściwemu do jego rozpatrzenia.
Z. S. w zażaleniu na powyższe postanowienie podniosła, że od [...] r. podejmuje próby wszczęcia postępowania w sprawie uciążliwości zakładu prowadzonego przez A. Spółkę z o.o., ale nikt w Urzędzie Miejskim w S. nie zainteresował się doniesieniami, a jeśli były prowadzona jakieś postępowania to bez udziału wnioskodawcy. W ocenie strony, postanowienie z dnia [...]r. jest przykładem zastosowania tak zwanego urzędniczego spychania problemu. Dlatego żąda przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie uciążliwości jak i lokalizacji tego zakładu, i innych prowadzących uciążliwą działalność. Działalność ta spowodowała uszkodzenie domu i pozbawiła prawa do swobodnego korzystania z własności przez mieszkańców posesji przy ul. R. w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...]r., [...] na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 i art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Z. S. – utrzymało zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że analizując treść wniosku strony o wszczęcie postępowania oraz zarzuty podniesione w zażaleniu Kolegium uznało, że przedmiotem sprawy zgłoszonej przez Z. S. jest negatywne oddziaływanie na środowisko podmiotu prowadzącego działalność A. Spółka z o.o., które ustala się w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.).
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 4 tej ustawy – ilekroć w ustawie jest mowa o emisji rozumie się przez to wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi: substancje, energie takie jak ciepło, hałas lub pola elektromagnetyczne. Nadto zgodnie z art. 3 pkt 15 ustawy – ilekroć w ustawie mowa jest o organie ochrony środowiska – rozumie się przez to organy administracji powołane do wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony środowiska, stosownie do ich właściwości określonej w tytułu VII w dziale
I. Tym samym, na mocy art. 378 ust. 1 ustawy, organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 262 ust. 1-3, jest starosta.
Kolegium wskazało, że stosownie do art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek:
- 1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia,
- 2) przywrócenie środowiska do stanu właściwego.
W decyzji, o której mowa w ust. 1, organ ochrony środowiska może określić:
- 1) zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko, 1a) czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego,
- 2) termin wykonania obowiązku.
Ponadto Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 115a ust. 1 powyższej ustawy – w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działania, przekroczone są dopuszczalne pomiary hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu, za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAegi L Aeg N. Zgodnie z ust. 3 art. 115a w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu L Aeg D i L Aeg N w odniesieniu do rodzaju terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład.
Organ wyjaśnił, że w powyższej decyzji mogą być określone wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu, a w szczególności:
- 1) rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, wraz z przewidzianymi wariantami,
- 2) zakres, sposób i częstotliwość prowadzenia pomiarów hałasu w zakresie, w jakim wykraczają one poza wymagania, o których mowa w art. 147 i 148,
- 3) sposób postępowania w przypadku uszkodzenia aparatury służącej do pomiaru poziomu hałasu, jeżeli jej zastosowanie jest wymagane,
- 4) formę, układ, techniki i termin przedkładania wyników pomiarów, o których mowa w pkt 2, organowi właściwemu do wydawania decyzji i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Kolegium podniosło też, że wprawdzie postępowanie w sprawie przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu organ właściwy wszczyna z urzędu, lecz ocenę w tym zakresie dokonuje starosta na podstawie wyżej przedstawionych przepisów.
Ponadto Kolegium wskazało, że postanowienie o przekazaniu sprawy na mocy art. 65 kpa nie kończy merytorycznie zgłoszenia uciążliwości przedmiotowego zakładu, gdyż organ, do którego sprawa została przekazana zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie.
W ocenie Kolegium, Prezydent S. prawidłowo przekazał Staroście S. wniosek Z. S. według właściwości miejscowej i rzeczowej.
Z. S. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzuciła, brak rzeczowego rozpoznania sprawy i brak zajęcia stanowiska w sprawie składnych doniesień o uciążliwości zakładu "A. Spółka z o.o. Wskazała, że zakład ten od [...] r. wprowadził się bezprawnie na tereny objęte w planie zagospodarowania przestrzennego jako wyłącznie mieszkaniowe. Mimo skarg i żądań o natychmiastową likwidację zakładu, pomiaru hałasu, zanieczyszczeń składanych do Prezydenta, Starosty, Z. Inspektora Nadzoru Budowlanego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, do dnia [...] r. żaden z wymienionych organów nie podjął stosownych i prawidłowych działań. Organy odmawiają skarżącej prawa strony i powołują się na pomiary z [...] r., które dokonane były stronniczo oraz bez udziału skarżącej. Składając zażalenie, skarżąca oczekiwała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy i kompetentny organ zajmie się problemem uciążliwego zakładu, który bezpośrednio sąsiaduje z posesją strony. Dlatego skarżąca nie wyraża zgody na wydane przez Kolegium postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, jak również utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, Sąd uznał, że przy ich podejmowaniu nie doszło do naruszenia prawa.
Wskazać należy, że przepisy o właściwości organów mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy administracji publicznej muszą z urzędu przestrzegać swojej właściwości zarówno rzeczowej jak i miejscowej stosownie do art. 19 kpa i to w każdym stadium postępowania.
Organ który, stwierdzi, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy wydaje, zgodnie z art. 65 kpa postanowienie o przekazaniu sprawy do organu właściwego.
Wniesienie podania nie powoduje zatem z mocy prawa wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej, do którego zostało złożone, gdyż organ w pierwszej kolejności bada swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Zaniechanie badania, przez organ właściwości, którego następstwem może być brak w danej sprawie powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością (art. 156 § 1 pkt 1 kpa).
W ocenie Sądu, analiza pisma skarżącej z dnia [...]r. wniesionego do Prezydenta S. nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca Z. S. domagała się od tego organu usunięcia uciążliwości spowodowanych prowadzoną działalnością przez "A." Spółkę z o.o. zlokalizowaną w sąsiedztwie posesji skarżącej. Skarżąca w piśmie określiła rodzaj uciążliwości tj. hałas, wydzielanie spalin, drganie gruntu. W tych okolicznościach trafnie uznał Prezydent Miasta S., a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przedmiotem sprawy zgłaszanej przez skarżącą jest negatywne oddziaływanie na środowisko podmiotu prowadzącego działalność tj. A. Spółka z o.o. Postępowanie w sprawie ochrony środowiska prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) i stosownie do art. 378 tej ustawy organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie podmiotu korzystającego ze środowiska, który negatywnie oddziałuje na środowisko jest starosta.
Podnoszony w skardze zarzut "braku rzeczowego rozpoznania sprawy" i nie zajęcia stanowiska w sprawie składanych zawiadomień o uciążliwości zakładu "A." Spółka z o.o., nie mógł być uwzględniony przez Sąd, bowiem ocenie zgodności z prawem podlegało tylko postanowienie o przekazaniu wniosku – zawiadomienia skarżącej organowi właściwemu do jego rozpatrzenia,
W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.