Uzasadnienie
Z.L. i W.L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji ustalającą na wniosek I.W. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego i gospodarczego przy ul. [...].
Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków podali, że nie są w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieważ mieszkają z [...] letnim synem, a dochód rodziny wynosi ok. [...] zł miesięcznie i składa się z wynagrodzenia za pracę syna wynoszącego ok. [...] zł miesięcznie oraz dochodu skarżącej z wynajmu sześciu pokoi wynoszącego w kwocie [...] zł miesięcznie.
Natomiast comiesięczne stałe wydatki syna wynoszą [...] zł (alimenty [...] zł, rata kredytu [...] zł, wyżywienie [...] zł), a wydatki skarżących wynoszą [...] zł (spłata kredytu [...] zł, utrzymanie domu [...] zł, wyżywienie [...] zł). Wnioskodawcy podali, że posiadają dwa domy, jeden o pow. [...] m2 i drugi o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, nie posiadają żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów wnioskodawcy przedłożyli zaświadczenie o dochodach syna z tytułu umowy o pracę ([...] miesięcznie netto), dowody potwierdzające wydatki ponoszone na utrzymanie Domu Gościnnego A. oraz Domu Gościnnego B., dowody potwierdzające zobowiązania kredytowe skarżących i ich syna, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r., oraz informację z KRUS [...], że oboje skarżący są objęci ubezpieczeniem społecznym rolników. Wnioskodawcy nie przedłożyli natomiast wyciągów z kont bankowych, mimo tego, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż zarówno skarżący jak i ich syn posiadają rachunki bankowe.
Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.
Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Osoba składająca wniosek o prawo pomocy obowiązana jest złożyć dokładne oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach, oraz o stanie rodzinnym, a na wezwanie przedłożyć określone w wezwaniu dokumenty źródłowe.
W oświadczeniach złożonych na urzędowych formularzach wnioskodawcy podali, że mieszkają z dorosłym synem a ich wspólny miesięczny dochód wynosi [...] zł miesięcznie, natomiast ponoszone stałe wydatki na spłatę kredytów, alimenty syna, utrzymanie domu i wyżywienie wynoszą [...] zł, zatem przewyższają uzyskiwane dochody. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że syn skarżących otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł miesięcznie netto, a jego stałe comiesięczne wydatki tylko na spłatę dwóch kredytów i alimenty wynoszą [...] zł miesięcznie. Oprócz tego ponosi wydatki na utrzymanie budynku w którym znajduje się Dom Gościnny B. w wysokości ok. [...] zł miesięcznie.
Natomiast skarżący, przy deklarowanym dochodzie [...] zł miesięcznie z tytułu wynajmu sześciu pokoi gościnnych ponoszą koszty utrzymania Domu Gościnnego A. w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, spłacają także kredyt inwestycyjny w wysokości [...] zł zaciągnięty w [...] r. na budowę budynku mieszkalno-pensjonatowego, którego rata miesięczna wynosi [...] zł. Z przedłożonej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że skarżący posiadają trzy mieszkania o łącznej powierzchni mieszkalnej [...] m2, dwa budynki związane z działalnością gospodarczą o łącznej powierzchni [...] m2, oraz inne budynki o pow. [...] m2, zatem powierzchnia nieruchomości budynkowych skarżących jest o wiele większa niż zadeklarowana w złożonych oświadczeniach ([...]). Miesięczne koszty utrzymania tych nieruchomości wynoszą ok. [...] zł.
Z powyższego wynika, że oświadczenie skarżących o ich sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach nie jest pełne i nie odzwierciedla ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skarżący nie przedłożyli wprawdzie wyciągów z posiadanych kont bankowych, ale przedłożone przez nich dokumenty pozwalają na ocenę ich sytuacji majątkowej dla potrzeb rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy. Skarżący posiadają dwa budynki mieszkalno-pensjonatowe w miejscowościach nadmorskich, a wysokość ponoszonych przez nich wydatków na utrzymanie tych budynków oraz spłatę kredytu inwestycyjnego wynosi ok. [...] zł miesięcznie, co świadczy o tym, że dochody wnioskodawców są znacznie wyższe od deklarowanych. Nie jest też jasne czy syn skarżących zamieszkuje z rodzicami, skoro faktury dotyczące nieruchomości na której znajduje się Dom Gościnny B. są kierowane do niego na adres [...].
W tej sytuacji należy uznać, że oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach wnioskodawców nie odzwierciedla ich rzeczywistej sytuacji majątkowej, ale przedłożone dokumenty źródłowe pozwalają na uznanie, że skarżący są w stanie uiścić wpis od skargi oraz ponieść ewentualne dalsze koszty sądowe. W żadnym razie wnioskodawców nie można zaliczyć do osób ubogich, znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej, którzy bez pomocy państwa nie są w stanie dochodzić swoich praw przed sądem. Skarżący posiadają znaczny majątek, a wysokość ponoszonych przez nich wydatków wskazuje na to, że uzyskują dochody pozwalające na poniesienie kosztów sądowych w sprawie w całości.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.