Uzasadnienie
Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a.").
W przedmiotowej sprawie J.A., działając jako pełnomocnik B. A., na podstawie art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a.") złożyła do Kierownika Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przekazanie uwierzytelnionej kserokopii akt sprawy dotyczącej przyznania B. A. renty z tytułu niezdolności do pracy.
W piśmie z dnia [...] r., Nr[...], Kierownik Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odwołując się do treści art. 73 K.p.a., wskazał, że złożony przez J. A. wniosek nie spełnia wymogów niniejszego przepisu, wobec czego Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może załatwić go pozytywnie.
Na powyższe pismo J. A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując jako jej podstawę art. 227 K.p.a., oraz art. 3 § 2 pkt 2 i 54 § 1 P.p.s.a., wskazując jako przedmiot zaskarżenia postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat
Zgodnie z treścią art. 123 ustawy z dnia w z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Stosownie do treści art. 73 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z kolei w myśl art. 74 § 2 K.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W kontekście powyższego, w sytuacji uznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż złożony przez J. A. w imieniu B. A. wniosek nie spełnia wymogów art. 73 K.p.a., powinien był wydać postanowienie zawierające, stosownie do regulacji art. 124 § 1 K.p.a. w związku z art. 74 § 2 K.p.a. pouczenie o trybie i terminie wniesienia zażalenia.
W rozpoznawanej sprawie podnieść można wątpliwość, czy w ogóle wydane zostało postanowienie. Zaznaczyć należy jednak, że określonym w K.p.a. sposobem rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy dostępu do akt sprawy jest postanowienie, które spełniać powinno wymogi co do treści unormowane w art. 124 § 1 K.p.a. W doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż dany akt może być uznany za decyzję lub postanowienie, jeżeli spełnia minimum elementów formalnych, do których należą: oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie i podpis. Te wszystkie elementy zawiera pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane na tle regulacji art. 73 K.p.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie W myśl art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść jednakże dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Przyjmując więc, że w rozpoznawanej sprawie wydane zostało postanowienie, to pomimo braku właściwego pouczenia, powinno ono najpierw zostać zaskarżone w drodze zażalenie, co wyczerpywałoby tok instancji w postępowaniu administracyjnym, warunkujący możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zaznaczyć należy przy tym, iż w myśl art. 112 w związku z art. 126 K.p.a. błędne pouczenie w postanowieniu, przez które rozumieć należy także brak pouczenia, co do prawa zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
Wniesienie do sądu administracyjnego skargi bez wyczerpania trybu zaskarżenia czyni skargę niedopuszczalną, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego wskazać można także na inne okoliczności, które stanowić mogą podstawę niedopuszczalności skargi. Mianowicie, w myśl art. 50 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca do wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu jako pełnomocnik strony postępowania przed tym zakładem w przedmiocie przyznania z tytułu niezdolności do pracy, tj. B. A., przedkładając na tę okoliczność stosowne pełnomocnictwo. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. A. złożyła już jednak w imieniu własnym. Z przesłanych przez skarżącą pism wynika zatem, że interes prawny w sprawie udostępnienia akt przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada wyłącznie B. A., w stosunku do którego w istocie nastąpiła odmowa, pomimo przesłania pisma z dnia [...] r. skarżącej, jako pełnomocnika.
Kolejna przyczyna stanowiąca podstawę odrzucenia skargi związana jest ze wskazaną w jej treści podstawą prawną, tj. art. 227 K.p.a. Przepis ten odnosi się do postępowania w przedmiocie skarg i wniosków, unormowanego przepisami Działu VIII K.p.a. Postępowanie to, jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze administracyjnym, które nie podlega zaskarżenia do sądu, jak też sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania skarg składanych w trybie tego przepisu.
W tym stanie rzeczy skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 oraz § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odrzucić, jako wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.