Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr SKO.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., nr[...], przyznającą K. S. pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego, w wysokości [...] zł w okresie [...] r., na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją wydaną w dniu [..] r., nr [...] z upoważnienia Burmistrza Miasta, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał K.S. zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie [...] r.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] r. na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ I instancji, decyzją z dnia [...] r., nr[...], na podstawie art. 39 ust. 1, 2, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 – 2020 (M. P. z 2013 r., poz. 1024), przyznał K. S. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego, w łącznej wysokości [...] zł, z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie [...]r.
Organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód strony wynosi [...] zł i nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł. Nadto K.S. jest osobą bezrobotną, a zatem spełnia przesłanki przyznania wnioskowanej pomocy.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że budżet Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na zadania własne Gminy na [...] r. wraz z dotacją wojewody na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynosi [...] zł, z której, po odliczeniu kwot przeznaczanych na pokrycie kosztów wyżywienia dzieci w szkołach i pobytu dzieci w przedszkolach, pozostaje kwota [...] zł. Kwotę tę Ośrodek może przeznaczyć na pomoc w formie zasiłków celowych. Mając na uwadze, że z pomocy Ośrodka rocznie korzysta około 1 300 rodzin, na każdą miesięcznie przypada kwota w wysokości ok.66 zł, jednak o jej ostatecznej wysokości decyduje sytuacja ubiegającego się o pomoc.
Organ zaznaczył również, że K. S. przyznano także zasiłek celowy na cele bytowe w wysokości [...] zł oraz z urzędu zasiłek okresowy na okres od [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
Od przedmiotowej decyzji K. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 7 i 77 K.p.a. oraz 156 § 1 K.p.a.
Strona zakwestionowała wysokość otrzymanej pomocy, podnosząc, że przyznana kwota nie pozwala na zaspokojenie w pełni jej potrzeb. Tymczasem celem pomocy społecznej, stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W ocenie K. S., pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i opisaną na wstępie decyzją z dnia [..] r., nr [...], utrzymało ją w mocy.
W ocenie Kolegium, mając na uwadze przepisy ustawy o pomocy społecznej zastosowane w niniejszej sprawie, zebrany materiał dowodowy oraz ograniczone środki finansowe przeznaczone w budżecie gminy na pomoc społeczną, jak też objęcie K. S. innymi formami wsparcia, organ I instancji wydał rozstrzygnięcie zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz w sposób nakazany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kolegium podzieliło wyrażony przez odwołującą się pogląd, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości, jednakże podkreśliło, że zgodnie z ustawą, pomoc społeczna nie może w pełni zaspokoić niezbędnych potrzeb osób i rodzin jej potrzebujących, lecz jedynie wspierać ich w tego typu działaniach. Pomoc społeczna ma bowiem jedynie charakter uzupełniający, a jej zakres uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego, w związku z czym samo pozostawanie bez pracy i środków do życia, jak utrzymuje K. S., nie stanowi o obowiązku przyznania jej prawa do zasiłku. Osoby korzystające z pomocy powinny również we własnym zakresie i w miarę swoich możliwości starać się o polepszenie swojej sytuacji bytowej i podejmować w tym celu działania, a nie oczekiwać jedynie na wsparcie ośrodka pomocy społecznej. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączania się instytucji Państwa.
Za chybiony Kolegium uznało zarzut K. S. dotyczący wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem właściwości, ponieważ Burmistrz Miasta jest organem pierwszej instancji w sprawach dotyczących decyzji z zakresu pomocy społecznej. Za pozbawione podstaw organ uznał również żądanie odwołującej się stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] r., ponieważ decyzją Kolegium z dnia [...] r., decyzja z dnia [...] r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wniosek o przyznanie pomocy został ponownie rozpatrzony. Kolegium nie podzieliło również zarzutu naruszenia zasady szybkości postępowania, wyjaśniając, że wniosek został rozpoznany bez zbędnej zwłoki.
Na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, K. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, na podstawie art. 156 K.p.a., nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ponieważ dotyczy ona sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją ostateczną. Ponadto, w jej ocenie, organ naruszył przepis art. 9 K.p.a., a sama decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca oraz wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem oceny Sądu jest legalność decyzji przyznającej skarżącej pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] zł w okresie od [...] r. na częściowe pokrycie kosztów wyżywienia.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie nie jest więc rozstrzygnięcie o przyznaniu świadczenia co do zasady, ale jego wysokość.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Stosownie do art. 39 ust. 2 powołanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności.
Nie ulega wątpliwości, że świadczenie w postaci zasiłku celowego przyznawane w oparciu o ww. ustawę ma charakter uznaniowy. W takim przypadku, organ ma obowiązek przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, tak aby rozstrzygnięciu nie można było zarzucić dowolności. Organ nie ma jednak obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w świetle którego, organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W sprawach, w których (tak jak w kontrolowanej) przepisy prawa materialnego przewidują uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przepis ten winien być interpretowany w ten sposób, że organy są zobowiązane załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organów wynikających z przyznanych im uprawnień i środków.
Wobec ograniczonych środków finansowych, organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., II OSK 407/12).
W ocenie Sądu, lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje na odpowiednie do ustaleń wyważenie wszystkich, wyżej wskazanych okoliczności, jakie należało mieć na uwadze przy wydawaniu decyzji uznaniowej.
Skarżąca niewątpliwie boryka się z trudnościami wynikającymi z niedostatecznego dla jej potrzeb dochodu, nie oznacza to jednak, że istnieje obowiązek zapewnienia realizacji wszelkich jej wniosków zgodnie z żądaniami w nich zawartymi. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca posiada własny stały dochód, ponadto z decyzji oraz akt sprawy wynika, że udzielono jej pomocy w następujących formach: dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł na okres od [...] r., zasiłek celowy na cele bytowe w wysokości [...] zł na okres od [...] r. oraz zasiłek okresowy na okres od [..] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
Z wykazanej przez organ I instancji wysokości budżetu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, kwoty przeznaczanej na pomoc w formie zasiłków celowych, liczby osób uprawnionych i korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, wynika, że przyznana kwota zasiłku i tak jest wyższa od średniej kwoty wynoszącej [...] zł.
W świetle powyższego, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić braku legalności, w niczym bowiem nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.
Pozbawiony podstaw jest również wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Decyzją wydaną w dniu 7 kwietnia 2014 r. na podstawie art.138 § 2 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 5 marca 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skutkiem tej decyzji było ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i w efekcie wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie najpierw przez organ I instancji, a po wniesieniu odwołania - przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.