Uzasadnienie
W dniu [...] r. O. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji, nakazującą H. G., O. G. oraz J. G. rozbiórkę obiektów tymczasowych – domków holenderskich w ilości [...] sztuk ustawionych w czterech rzędach odpowiednio –[...] sztuk podłączonych do instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz elektrycznej, postawionych na działce nr [...] przy ul. [...] bez zezwolenia właściwego organu.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 500,00 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych
W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, utrzymuje się z pracy w małym gospodarstwie rolnym, mieszka w kawalerce o powierzchni [...] m2. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu psa, dla którego czasem brakuje jej nawet na karmę. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką w części [...] % domu o powierzchni [...] m2 o wartości szacunkowej [...] zł, mieszkania o szacunkowej wartości [...] zł, o powierzchni [...] m2 również w części [...] % oraz w takiej samej części nieruchomości rolnej liczącej [...] ha o przybliżonej wartości [...] zł.
Miesięczny dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego według oświadczenia skarżącej wynosi [...] zł, natomiast miesięcznie ponoszone wydatki to: jedzenie dla psa – [...] zł, media (woda, prąd, internet) – [...] zł, żywność– [...] zł, wydatki na mieszkanie – [...] zł.
Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 27 lipca 2016 r. zobowiązał O. G. do przedłożenia, dodatkowych dowodów dotyczących jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, tj.:
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd, woda itp.) oraz innych niezbędnych wydatków,
- - wyciągów lub wykazów z zestawieniem operacji bankowych z posiadanego przez wnioskodawczynię konta bankowego z okresu ostatnich 3 miesięcy,
- - dowodu potwierdzającego wysokość uzyskanego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz wskazanie jakiego rodzaju jest to gospodarstwo (np. uprawa roślin, hodowla zwierząt itp.),
- - dowodu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzenia z rodzeństwem pensjonatu oraz pola namiotowo-campingowego "P. w U. i pracy w tamtejszej recepcji,
- - kserokopii decyzji w sprawie podatku od posiadanych nieruchomości za rok 2016,
- - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżąca w okresie ostatnich dwóch lat korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy.
Zobowiązanie referendarza sądowego O. G. odebrała w dniu [...]r. jednakże nie udzieliła na nie odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek O. G. z uwagi na niewykazanie spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkujących przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Referendarz wskazał, że z uwagi na podnoszone we wniosku okoliczności oraz informacje wynikające ze strony internetowej pensjonatu oraz pola namiotowo-campingowego "P." b, skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej. Powyższe miało na celu ustalenie jej rzeczywistego dochodu (czy osiąga dodatkowy dochód z pracy w recepcji w przywołanym polu namiotowo-campingowym i pensjonacie) i zestawienie go z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania. Niewykonanie zobowiązania referendarza sądowego uniemożliwiło dokonanie powyższego zestawienia, a tym samym ocenę, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia O. G. podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż nie wykazała że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej w sposób dostateczny wykazała ona i udokumentowała, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala jej na to, by bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie uiścić wpis sądowy od skargi, a także ponosić dalsze koszty sądowe. O. G. wskazała, że przedłożony przez nią materiał został oceniony przez referendarza sądowego w sposób zupełnie dowolny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 64/04) udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, iż skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że pozbawiona jest możliwości partycypowania w kosztach prowadzonego z jej skargi postępowania sądowego.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPF nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest bardzo trudna. Wnioskodawczyni posiada prawo do udziałów: [...]% w jednym mieszkaniu o pow. [...] m2, [...]% udziału w drugim mieszkaniu o pow.[...] m2 oraz [...]% w nieruchomości rolnej o pow.[...] ha o wartości [...] zł. Okoliczność ta rzutuje w niniejszej sprawie na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego też skarżąca została wezwana przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Zwłaszcza, że z informacji wynikających ze strony internetowej "b. wynika, że pod adresem: [...] prowadzone jest P. a O. G. prowadzi tam recepcję. Wezwanie skarżącej o dodatkowe dokumenty miało na celu ustalenie rzeczywistego dochodu skarżącej oraz jej rzeczywistych wydatków.
W związku z nieudzieleniem odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, niemożliwym było stwierdzenie czy skarżąca rzeczywiście należy do osób ubogich. Z uwagi na powyższe, należy w pełni zgodzić się z rozstrzygnięciem referendarza sądowego oddalającym wniosek O. G. o przyznanie prawa pomocy.
Zaznaczyć należy, że złożony przez skarżącą sprzeciw nie zawiera szerszego uzasadnienia i ogranicza się zasadzie tylko do zakwestionowania stanowiska referendarza co do oceny sytuacji finansowej skarżącej i wskazania, że referendarz przedłożony przez nią materiał ocenił w sposób zupełnie dowolny. Tymczasem skarżąca nie przesłała, w związku z ubieganiem się o prawo pomocy, żadnego materiału dowodowego, oprócz swojego oświadczenia na formularzu druku PPF. Wnioskodawczyni nie nadesłała też wraz ze sprzeciwem dokumentów obrazujących jej rzeczywistą sytuację finansową i mogących przemawiać za zwolnieniem jej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, mimo że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, iż brak współpracy ze skarżącą był przyczyną odmowy uwzględnienia rozpatrywanego wniosku. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z podniesionym w sprzeciwie argumentem, jakoby skarżąca "w sposób dostateczny wykazała i udokumentowała", że jej sytuacja nie pozwala jej na to by bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla niej, uiścić wpis sądowy od skargi, a także ponosić dalsze koszty sądowe.
Reasumując, Sąd uznał stanowisko referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu za trafne, gdyż nie narusza ono prawa wobec czego należało utrzymać je w mocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.