Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 680/18

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., dalej "PPIS", uznał zgłoszone przez M. P., w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty, za bezzasadne.

W uzasadnieniu postanowienia PPIS wskazał, że Wojewoda Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...]. M. P., reprezentowany przez adwokata, wniósł w dniu [...] r. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej podnosząc, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie istnieje, brak jest wymagalności obowiązku, zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny.

Organ uznał wszystkie podnoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w sprawie.

M. P. złożył zażalenie na postanowienie PPIS do Inspektor Sanitarny, dalej "ZPWIS", podnosząc zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na uznaniu, iż zobowiązany nie zamierza zaszczepić dziecka w innym podmiocie leczniczym, co wyraźnie dał do zrozumienia oraz naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 upea, poprzez nieuznanie zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Skarżący podnosił, że w treści tytułu wykonawczego wierzyciel wpisał konkretną przychodnię, w której należy zaszczepić dziecko, a tak określony obowiązek nie wynika z żadnego przepisu prawa.

Ponadto skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 upea, art. 27 §1 pkt 6 upea, art. 20 upea, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 3, art. 17 ust. 2 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z art. 87 i 92 Konstytucji RP, art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP i art. 8 ust. 1 o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazywał również na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r. ZPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS. Organ II instancji nie podzielił stanowiska skarżącego i wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.).

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony w przedmiocie nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Wyjaśnił jednocześnie, że zasadnym było wskazanie placówki, w której należy wykonać szczepienie, bowiem za realizację programu szczepień ochronnych odpowiada lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Skoro lekarz Przychodni [...] przekazał PPIS informację o braku realizacji szczepień u dziecka, to właśnie ten lekarz będzie nadzorował wypełnienie tego obowiązku.

Organ nie podzielił również zarzutu odnoszącego się do braku wymagalności obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym, wyjaśniając, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i w związku z tym był wymagalny w dacie wystawienia tytułu wykonawczego.

W ocenie organu nie jest również zasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, bowiem postanowienie o nałożeniu grzywny podlega zaskarżeniu w odrębnym trybie. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie występuje nie jako organ egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, ale jako organ rozpatrujący zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Organ wyjaśnił także, że nie mógł uwzględnić zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, bowiem nie mieści się on w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu stosownie do art. 33 upea.

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia PPIS w S. jako naruszających prawo.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. 1) naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wywodząc, że organ twierdzi, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż zobowiązany może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,
2. 2) naruszenie art. 29 § 1 w/w ustawy poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS, mimo iż dziecko skarżącego było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia i tym samym naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 Ustawy poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej,
3. 3) naruszenie art. 119 § 1 Ustawy polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia; jako podstawę prawną postanowienia organ powołuje art.5 ust.1 pkt.1 lit.b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tymczasem ustawa niniejsza w art. 17 ust. 10 w punktach od 1 do 4 stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
4. a) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,
5. b) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym j przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,
6. c) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych - bez wskazania, że powyższe nastąpi w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego,
7. 4) nieważność polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.,
8. 5) naruszenie art. 124 § 2 kpa - poprzez brak uzasadnienia - jakiegokolwiek odniesienia się do konsultacji mających na celu właściwą kwalifikację dziecka w zakresie szczepienia, jak i zarzutów wskazujących na naruszenie Konstytucji,
9. 6) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, złożenia dowodów,
10. 7) naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 Ustawy poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji,
11. 8) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez przyjęcie, iż powyższy przepis stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji w sytuacji, gdy nie konkretyzuje on obowiązku co do czasu i rodzaju szczepienia,
12. 9) naruszenie art, 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi w związku z art. 87 oraz 92 Konstytucji,
13. 10) naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi,
14. 11) naruszenie art, 8 ust, 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
15. 12) naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 §1, art. 80 oraz 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu.

Ponadto skarżący domagał się zwrócenia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i oddalenie ww. wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje

Przedmiotem skargi M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest postanowienie Wojewódzkiego Państwowego Z. Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r., którym to postanowieniem ZPWIS utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r., w sprawie zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

Dokonując oceny zasadności skargi, w pierwszej kolejności należało zbadać, czy sprawa będąca jej przedmiotem mieści się w katalogu spraw rozstrzyganych przez sądy administracyjne.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowe;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Na podstawie art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Art. 3 P.p.s.a. został znowelizowany ustawą z dnia 9 kwietna 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która spod kognicji sądów administracyjnych wyłączyła postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zmiana ustawy P.p.s.a. wprowadzona nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r. weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. ma zatem zastosowanie do spraw wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r.

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...] r., a więc już po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. Zasadnie zatem organ pouczył skarżącą, iż wydane postanowienie jest ostateczne.

Postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane zostało skargą M. P., w dacie gdy przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidywały już możliwości złożenia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, do której to kategorii zaskarżone postanowienie niewątpliwie się zalicza.

Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na podstawie art. 58 § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.

Mając zatem na uwadze okoliczność, iż skarga na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu jest niedopuszczalna, sąd – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. skargę odrzucił.