Uzasadnienie
A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...]. Decyzją tą organ wojewódzki utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...]r., nr [...], odmawiającą umorzenia odsetek w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] r. Dyrektor PUP w P. zawarł z A. P. umowę nr [...] o przyznanie z Funduszu Pracy środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, w wysokości [...] zł. Zgodnie z postanowieniami tej umowy strona zobowiązała się do rozliczenia się z otrzymanych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających prowadzenie tej działalności, tj. zaświadczeń z urzędu skarbowego i organu rentowego oraz dokumentów potwierdzających wydatkowanie przyznanych środków. A. P. zobowiązał się ponadto, w przypadku wypowiedzenia umowy, do zwrotu otrzymanych środków wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, naliczonymi od dnia zawarcia umowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania starosty (§ 13 umowy). W związku z faktem, iż skarżący nie wywiązał się z ww. postanowień umowy, w dniu 26 października 2010 r. Starosta P. wypowiedział umowę i wezwał do zwrotu przyznanych środków.
Organ wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2015 r. do urzędu pracy wpłynął wniosek A. P., w którym zobowiązuje się spłacić bez zastrzeżeń w całości należności, wnosi jednak o umożliwienie ich spłaty w ratach po [...]zł miesięcznie oraz o umorzenie odsetek w całości. Strona powołała się na bardzo trudną sytuację materialną (od niedawna pracuje osiągając najniższe wynagrodzenie) oraz rodzinną (bardzo poważna choroba córki i związane z tym znaczne wydatki oraz zobowiązania finansowe i zaległe płatności). W dniach 18 i 24 września 2015 r., na wezwanie urzędu pracy, strona przedłożyła dokumenty i oświadczenia obrazujące jej aktualną sytuację materialną oraz członków rodziny (żona i córka),tj. zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków, wysokość i rodzaj zobowiązań, koszty ponoszone na utrzymanie mieszkania, koszty leczenia córki.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o rozłożeniu na 36 rat kwoty [...] zł, I rata w kwocie [...] zł, II rata i następne w kwocie po [...] zł, płatne od października 2015 r. do 25 dnia każdego miesiąca, na podstawie przepisu art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Dalej Wojewoda wyjaśnił, że w wyniku odwołania od decyzji, złożonego przez A. P. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że wprawdzie organ I instancji przychylił się do wniosku strony i rozłożył na raty zwrot należności, jednakże nie w kwocie wnioskowanej przez stronę, lecz w znacznie wyższej, bez uzasadnienia możliwości płatniczych dłużnika. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że strona złożyła wniosek nie tylko o rozłożenie na raty jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, ale również o umorzenie w całości naliczonych odsetek, co do których nie ma wiedzy jak zostały naliczone, zaś organ I instancji nie odniósł się do żądania strony w tym zakresie. Organ I instancji został zatem zobowiązany do wyjaśnienia stronie sposobu naliczenia wysokości odsetek ustawowych, przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i rozważenia raz jeszcze kwestii wysokości rat, a następnie wydania decyzji zgodnej ze stanem faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta P. orzekł o odmowie umorzenia odsetek w kwocie [...] zł na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że wydając decyzję organ I instancji naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8, 9 i 10 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ I instancji był zobowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do ustalenia aktualnego stanu faktycznego dotyczącego strony (finansowego i zdrowotnego), należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (wyjaśnienie naliczonej kwoty odsetek), a przed wydaniem decyzji powinien zapewnić stronie czynny udział w tym postępowaniu i umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.
Organ odwoławczy ustalił, że pismem z dnia 19 lutego 2016 r. organ I instancji poinformował A. P. o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w sprawie jej wniosku o rozłożeniu na raty kwoty przyznanych środków finansowych na prowadzenie działalności gospodarczej oraz umorzenia odsetek. W piśmie wskazano, że strona może wziąć czynny udział w tym postępowaniu i wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i dokumentów w sprawie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania przesyłki. Powyższe pismo strona otrzymała w dniu 26 lutego 2016 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki). A. P. nie wziął udziału w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta P. odmówił A. P. umorzenia odsetek w kwocie [...] zł na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z powołanym przepisem, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
- 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
- 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
- 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
- 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W ocenie Starosty P. z materiału dowodowego wynika, że skarżący jest zatrudniony, jego płaca jest równa wysokości najniższego wynagrodzenia, posiada na własność nieruchomość w L. na ulicy [...]. Zamieszkuje z żoną i córką w mieszkaniu w [...] i jak potwierdził w piśmie z dnia 14 stycznia 2016 r., jest zdolny finansowo spłacać należności w ratach.
Organ I instancji wyjaśnił, że z zapisu w akcie notarialnym z dnia [...] r. – oświadczenia o poddaniu się egzekucji, zwrot środków może być egzekwowany do kwoty [...] zł, czyli kwota główna [...] zł i odsetki do kwoty [...] zł. Organ zwrócił uwagę, że od dnia 8 listopada 2014 r. odsetki nie są naliczane ze względu na przekroczenie w/w kwoty.
Dodatkowo podniósł, że w dniu 07.12.2015 r. odbyło się posiedzenie powiatowej rady rynku pracy, na którym został przedstawiony wniosek A. P. dotyczący prośby o umorzenie odsetek w całości. W protokole z posiedzenia powiatowej rady rynku pracy widnieje zapis o treści: "Po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego członkowie jednomyślnie wydali opinię negatywną. W ocenie rady, jeśli dłużnik zacznie spłacać nienależne świadczenie, może ponownie starać się o możliwość umorzenia odsetek".
W odwołaniu od decyzji Starosty P. A. P. wniósł o umorzenie odsetek podnosząc, że roszczenie to uległo przedawnieniu, bowiem środki finansowe otrzymał w 2010 r. W ocenie skarżącego żądanie zwrotu należności jest bezprawne. Wyjaśnił, że wyraził zgodę na zwrot należności głównej w kwocie [...] zł aby zapewnić sobie spokój. Skarżący zakwestionował wysokość odsetek. Podtrzymał argumentację dotyczącą trudnej sytuacji materialnej, związanej z chorobą córki i wskazał, że dokumenty odnośnie swojej sytuacji złożył w dniu 24 października 2015r. i podkreślił, że nic się od tamtej pory nie zmieniło, a jeżeli zajdzie taka potrzeba jest gotów je uzupełnić na żądanie organu.
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy uznał zarzut strony, dotyczący bezprawnego zwrotu otrzymanej dotacji, za bezzasadny.
Z materiału dowodowego bowiem wynika, że organ I instancji pismem z dnia 14 lipca 2010 r. zmienił swoją decyzję dotyczącą wypowiedzenia umowy wraz z wezwaniem do zwrotu przyznanych środków z powodu przedwczesnego dokonania przez stronę wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jednocześnie organ I instancji wyznaczył stronie nowy termin rozliczenia się z otrzymanych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, a następnie wielokrotnie wzywał stronę do dostarczenia brakujących dokumentów i faktur. Z uwagi na fakt, że strona unikała kontaktu z urzędem pracy w tej sprawie, organ I instancji pismem z dnia 26 października 2010 r. ponownie wypowiedział stronie umowę wraz z wezwaniem do zwrotu przyznanych środków.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym braku przez nią wiedzy oraz braku podstawy prawnej naliczania kwoty [..] zł odsetek, bowiem z § 13 umowy zawartej przez stronę ze Starostą P. w dniu [...] r., wynika, że wypowiedzenie umowy powoduje zwrot jednorazowo wypłaconych środków wraz z należnymi odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia zawarcia umowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Natomiast § 12 tej umowy stanowi, że zabezpieczenie wykonania umowy stanowi sporządzony notarialnie akt o poddaniu się dobrowolnej egzekucji w trybie art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej jako "k.p.c." Zaś z treści § 3 aktu notarialnego wynika, że A. P. odnośnie wykonania swojego zobowiązania, co do zwrotu na rzecz Starosty P. kwoty uzyskanej z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia wypłaty przyznanych środków do dnia wpłaty kwoty należnej, poddaje się rygorowi egzekucji z tego aktu w myśl art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. do kwoty [...] zł. Organ I instancji pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. złożył do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu.
W dniu 28 czerwca 2011 r. do urzędu pracy wpłynęło postanowienie sądu (sygn. akt [...] z dnia 13 maja 2011 r.), o nadaniu klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu w dniu 30 marca 2010 r. (Repertorium nr [..]). Na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi A. P. o zapłatę sum: należność główna – [...] zł, odsetki do 30 października 2014 r. – [...] zł; w przypadku zwłoki również dalsze odsetki od dnia 31 października 2014 r. wraz z należną od nich opłatą egzekucyjną w wysokości [...] zł dziennie. Odpowiedzialność dłużnika jest ograniczona do kwoty [...] zł.
Zdaniem organu odwoławczego, z powyższych dokumentów, które skarżący również posiada, wynika, że ma odpowiednią wiedzę odnośnie podstawy prawnej naliczonych odsetek oraz ich wysokości.
Organ odwoławczy uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo i zaznaczył, iż organy zatrudnienia oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Po wnikliwym przeanalizowaniu sprawy organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 76 ust. 7 ustawy, gdyż posiada majątek, z którego można dochodzić zwrotu należności. Nie zachodzi również przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty pozostającej do spłaty, przewyższającej wydatki egzekucyjne, a spłata zadłużenia wraz z odsetkami w dogodnych dla strony ratach nie pozbawi jej i osoby będącej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.
Wojewoda wyjaśnił, że użyty w treści przepisu art. 76 ust. 7 ustawy zwrot "starosta może" oznacza, że organ zatrudnienia nie jest zobligowany do podjęcia decyzji o umorzeniu należności nawet wówczas, gdy któraś z ww. przesłanek wystąpi. Organ zatrudnienia każdorazowo w sposób indywidualny ocenia zgromadzony materiał dowodowy. Ponadto umorzenie należności jest ostateczną ulgą stosowaną przy zwrocie środków, gdzie w pierwszym rzędzie w omawianym przepisie wymieniono możliwości odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Dopiero jako ostatni został wskazany najdalej idący środek w postaci umorzenia takich należności. Przedwczesne korzystanie z możliwości umorzenia środków przyznanych na prowadzenie działalności gospodarczej otrzymanych z Funduszu Pracy byłoby w przedmiotowej sprawie niezasadne. Nadto organ zatrudnienia jest zobowiązany do przestrzegania dyscypliny finansów publicznych i podejmowania starań zmierzających do egzekwowania należności zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. A. P. podniósł, iż decyzja rażąco narusza prawo. Wywiódł, że organ niezasadnie żąda od niego zwrotu dotacji, a także że nie jest mu wiadomo na jakiej podstawie Powiatowy Urząd Pracy w P. z kwoty [...] zł naliczył [...] zł odsetek. Podtrzymał stanowisko, iż należności z tytułu odsetek uległy przedawnieniu. Skarżący podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a dokumenty w tym zakresie zostały złożone do organu w dniu 24 października 2015 r. i od tamtej pory nic się w jego sytuacji nie zmieniło.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Starosty P. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Skarżący kwestionuje zarówno zasadność wypowiedzenia zawartej z nim w dniu 30 marca 2010 r. umowy o przyznanie z Funduszu Pracy środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, jak i zasadność żądania zwrotu kwoty dofinansowania, tj. [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że sąd – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – j.t. ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że jakkolwiek sąd nie jest związany granicami skargi, to jednak jest związany granicami sprawy, a granice te zakreśla przedmiot postępowania. Oznacza to, że sąd w niniejszym postępowaniu nie mógł badać ani zasadności wypowiedzenia zawartej ze skarżącym umowy o dofinansowanie, ani też zasadności żądania od skarżącego zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł. Sprawa ta jest przedmiotem odrębnej skargi.
Rolą sądu w niniejszej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody w przedmiocie umorzenia odsetek od jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja Starosty P., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Podstawą żądania zwrotu kwoty [...] zł, stanowiącej odsetki od kwoty [...]zł, którą skarżący otrzymał z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej, było wypowiedzenie umowy o dofinansowanie. Zgodnie z § 13 umowy z dnia [...] r., zawartej przez skarżącego ze Starostą P., w imieniu którego działał Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P., konsekwencją jej wypowiedzenia jest konieczność jednorazowego zwrotu wypłaconych środków wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonymi od dnia zawarcia umowy, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania.
Art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa zakres świadczeń, które starosta może przyznać bezrobotnemu z Funduszu Pracy w celu jego aktywizacji zawodowej. Zasady przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015r. poz. 1041 – j.t.), zwane dalej "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia podstawą dofinansowania jest umowa zawarta z bezrobotnym na piśmie, która – jak stanowi ust. 2 powinna zawierać w szczególności zobowiązanie bezrobotnego do:
- 1) prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 12 miesięcy; do okresu prowadzenia działalności gospodarczej zalicza się przerwy w jej prowadzeniu z powodu choroby lub korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego;
- 2) wydatkowania zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w § 6, otrzymanego dofinansowania;
- 3) złożenia rozliczenia, o którym mowa w § 9 ust. 1, w terminie 2 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej;
- 4) zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, o których mowa w art. 46 ust. 3 ustawy;
- 5) zwrotu równowartości odliczonego lub zwróconego, zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podatku naliczonego dotyczącego zakupionych towarów i usług w ramach przyznanego dofinansowania, w terminie:
- a) określonym w umowie o dofinansowanie, nie dłuższym jednak niż 90 dni od dnia złożenia przez bezrobotnego, absolwenta CIS lub absolwenta KIS deklaracji podatkowej dotyczącej podatku od towarów i usług, w której wykazano kwotę podatku naliczonego z tego tytułu - w przypadku gdy z deklaracji za dany okres rozliczeniowy wynika kwota podatku podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego lub kwota do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy,
- b) 30 dni od dnia dokonania przez urząd skarbowy zwrotu podatku na rzecz bezrobotnego, absolwenta CIS lub absolwenta KIS - w przypadku gdy z deklaracji podatkowej dotyczącej podatku od towarów i usług, w której wykazano kwotę podatku naliczonego z tego tytułu, za dany okres rozliczeniowy wynika kwota do zwrotu.
Z kolei art. 46 ust. 3 ustawy stanowi, że osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana dokonać zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty, otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków.
Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji bezrobotny, któremu wypowiedziano umowę jest zobowiązany do zwrotu kwoty dofinansowania z ustawowymi odsetkami.
Stosownie do art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
- 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
- 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
- 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
- 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zgodnie z art. 76 ust. 7a tej ustawy przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio do innych niewymienionych w tym przepisie świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy, w szczególności do refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oraz robót publicznych. W ocenie sądu do świadczeń tych należy również zaliczyć wypłacone jednorazowo środki na podjęcie przez osobę bezrobotną działalności gospodarczej, przy czym udzielenie ulg, o których mowa w tym przepisie dotyczy zarówno należności głównej jak i odsetek.
W przypadku złożenia wniosku o rozłożenie na raty organ powinien zatem zbadać, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 76 ust. 7 ustawy. W tym celu szczegółowej analizie powinna zostać poddana sytuacja majątkowa osoby ubiegającej się o umorzenie, a poczynione w tym zakresie ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przy czym odmawiając umorzenia należności organ powinien wskazać, które z wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy przesłanek w określonym stanie faktycznym mogłyby mieć zastosowanie oraz odnieść je do ustalonej sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o zastosowanie ulgi. W tym celu organ powinien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające.
W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z regułami określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Przede wszystkim organ zaniechał ustalenia i wyjaśnienia skarżącemu w jaki sposób zostały naliczone odsetki od kwoty [...] zł. Podkreślenia wymaga, że skarżący kwestionował zarówno wysokość jak i zasadność naliczenia tych odsetek, a organ nie podjął żadnych starań, aby wyjaśnić stronie jak ustalił kwotę [...] zł. Nie sposób uznać, że wyjaśnienie takie stanowi odwołanie się do aktu notarialnego, w którym skarżący poddał się egzekucji do określonej kwoty i wskazanie daty, od której organ zaprzestał naliczania odsetek. Wyjaśnienie takie powinno bowiem zawierać wymienienie od kiedy do kiedy i według jakiej stopy odsetki zostały naliczone, tak aby skarżący mógł twierdzenia organu w tym zakresie samodzielnie zweryfikować.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ nie wyjaśnił jaka, na dzień wydania decyzji, jest sytuacja majątkowa skarżącego i nie odniósł tych ustaleń do określonych w art. 76 ust. 7 ustawy przesłanek. Skarżący w złożonym w dniu 24 października 2015 r. pliku dokumentów przedłożył również oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, że zarabia [...] zł. W oświadczeniu skarżący wskazał również jakie ponosi wydatki na utrzymanie i wyjaśnił, że z żoną posiada rozdzielność majątkową. Skarżący konsekwentnie podnosił w toku postępowania, że ponosi wydatki związane z chorobą córki, na dowód czego przedłożył kopie dokumentacji lekarskiej oraz kopie rachunków potwierdzających wysokość poniesionych na leczenie córki wydatków. W odwołaniu od decyzji podnosił, że choroba postępuje i w związku z tym zwiększą się wydatki na leczenie, wskazywał ponadto, że jest zadłużony z innych tytułów. Organ nie podjął jednak żadnych czynności w celu wyjaśnienia sytuacji skarżącego.
Nieprawidłowości w postępowaniu Starosty P. w tym zakresie zostały dostrzeżone przez organ II instancji, który uchylając decyzję z dnia [...] r. wskazał na konieczność wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, w szczególności w zakresie sposobu naliczenia odsetek jak również zapewnienia jej udziału w postępowaniu.
W ocenie sądu, wytyczne organu II instancji nie zostały przez Starostę P. zrealizowane. Jak już wskazano wyżej organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający wysokości naliczonych odsetek. Podobnie należy ocenić brak ustaleń w zakresie sytuacji skarżącego. Organ poprzestał na znajdujących się w aktach dokumentach przedłożonych przez skarżącego pięć miesięcy wcześniej. Jednocześnie zaniechał wezwania skarżącego do uzupełnienia tych dokumentów i złożenia wyjaśnień w przedmiocie kosztów leczenia córki i ponoszonych przez skarżącego wydatków. Organ nie przeanalizował również jaki wpływ na sytuację majątkową skarżącego będzie miała konieczność spłacania w ratach kwoty należności głównej z umowy o dofinansowanie i czy w sytuacji, gdy skarżący będzie należności te spłacał, oprócz innych zobowiązań, jego sytuacja majątkowa pozwoli na jednorazowy zwrot kwoty [...] zł. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organu - stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a zatem organ posiada inicjatywę dowodową i w przypadku, gdy materiał ten jest niekompletny, czy budzi wątpliwości winien dążyć do jego uzupełnienia.
Nie sposób wywodzić, jak uczynił to organ, że skarżący pomimo zapewnienia mu udziału w postępowaniu nie przedłożył dokumentów, które mogłyby zostać przez organ wykorzystane do oceny jego sytuacji. Skarżący deklarował chęć złożenia dodatkowych wyjaśnień, jednak nie został do tego przez organ wezwany. Fakt, że organ wystosował do skarżącego w dniu 19 lutego 2016 r. pismo, w którym poinformował go o zakończeniu postępowania i możliwości udziału w postępowaniu, nie może przesądzać o tym, że organ uczynił wszystko, aby zgromadzić wyczerpujący materiał dowodowy i dokonać jego analizy w kontekście przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy.
Końcowo należy zwrócić uwagę na fakt, iż opinia powiatowej rady rynku pracy, której starosta zobowiązany jest zasięgnąć – stosownie do art. 76 ust. 7 ustawy, przed podjęciem decyzji o umorzeniu należności, nie ma charakteru wiążącego, a w niniejszej sprawie odnosi się ona do pozaustawowych przesłanek, bowiem art. 76 ust. 7 ustawy nie uzależnia umorzenia należności – w tym przypadku odsetek, od podjęcia spłaty należności głównej.
W tym stanie rzeczy prowadząc postępowanie organ zobowiązany będzie do szczegółowego wyjaśnienia skarżącemu w jaki sposób zostały obliczone odsetki, a ponadto wiarygodnego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego i szczegółowego odniesienia tych ustaleń do określonych w art. 76 ust. 7 ustawy przesłanek. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy stanowić będzie podstawę do podjęcia decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia odsetek od jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej.
Uznając zatem, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P.