Uzasadnienie
G. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko pracy w Urzędzie Miasta S..
Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sprawa jest skomplikowana, dlatego pomoc prawna jest potrzebna, a skarżący uzyskuje niskie dochody i nie jest w stanie ponieść żadnych wydatków, poza wydatkami na utrzymanie. G. B. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, ich dochód miesięczny wynosi [...] zł netto ([...] zł renta wnioskodawcy, [...] zł renta matki), a ponoszone wydatki wynoszą: mieszkaniowe [...] zł, na dziecko [...] zł, żywność ok. [...] zł. Wskazał, że nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a jedynym majątkiem jest dom o pow. [...] m2, w tym [...] m2 powierzchni mieszkalnej (o wartości od [...] do [...] zł) [...]
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 sierpnia 2018 r. wnioskodawca przedłożył wyciągi z jego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy, kopię potwierdzenia wypłaty renty ZUS matki oraz dowody potwierdzające wydatki na energię elektryczną, wodę i ścieki, gaz, dowody potwierdzające spełnianie obowiązku alimentacyjnego, oraz kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Skarżący oświadczył, że jego brat M. B. nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. takich które nie mają żadnego majątku ani dochodów, albo takich których dochody są bardzo ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych.
Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na urzędowym formularzu wynika, dochody jego rodziny wynoszą [...] zł, a wydatki na utrzymanie domu i na dziecko wynoszą [...] zł, przy czym skarżący nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych wynika, że wydatki na utrzymanie domu i alimenty na dziecko wynoszą łącznie ok. [...] zł miesięcznie (energia elektryczna [...] zł, woda ścieki [...] zł, gaz [...] zł, alimenty [...] zł). Ponadto wnioskodawca posiada dom znacznej wartości o pow. [...] m2, z czego tylko połowa użytkowana jest do celów mieszkalnych.
Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób użytkowana jest druga część domu. Z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że pod adresem zamieszkania wnioskodawcy jego brat M. B. prowadzi działalność gospodarczą polegająca na naprawie i konserwacji maszyn. Oznacza to, że prawdopodobnie część kosztów utrzymania domu ponosi także brat skarżącego. Kluczowe jest jednak to, że z wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika, iż posiada on środki finansowe pozwalające na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie. Na dzień 30 kwietnia 2018 r. skarżący posiadał oszczędności w kwocie [...]zł, na dzień 30 maja 2018 r. w kwocie [...]zł, a na dzień 30 czerwca 2018 r. [...] zł. Skarga została wniesiona w dniu 22 maja 2018 r.
Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 lipca 2018 r., i brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść tego wydatku korzystając z posiadanych zasobów i możliwości. Także pełnomocnika procesowego wnioskodawca jest w stanie ustanowić korzystając z posiadanych oszczędności, o ile jego udział w sprawie, na tym etapie postępowania, uzna za potrzebny. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest wymagany.
Ponoszenie kosztów postępowania przez strony jest zasadą w postępowaniu przed sądem administracyjnym (art. 199 p.p.s.a.)., a zwolnienie od tych kosztów jest wyjątkiem od zasady mającym umożliwić osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej dochodzenie ich praw przed sądem. Prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym może być przyznane tylko osobie, która w sposób przekonujący wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, korzystając z posiadanych zasobów i możliwości. Skarżący nie wykazał by był taką osobą.
Ponieważ ze złożonego wniosku oraz przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika, by G. B. rzeczywiście znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych, czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.