Uzasadnienie
R. B. i J. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] udzielającą T. S., Ż.S. i A. S. pozwolenia na użytkowanie ganku i pomieszczenia gospodarczego stanowiących rozbudowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...].
J. D., wezwany do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i jakichkolwiek dochodów, mieszka z żoną w mieszkaniu o pow. [...] m2, posiada także [...] udziału w działce na której stoi dom, a jedynym źródłem utrzymania jest emerytura żony w kwocie [....] zł miesięcznie brutto.
Ponieważ złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni:
- - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania w [...] przy ul. [...] oraz mieszkania przy ul. [.....] w[...], z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wnioskodawcy i jego żony za [...] r.,
- - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury żony,
- - wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych wszystkich dorosłych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - oświadczenia, czy R. I. pozostaje z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, a jeżeli tak to do przedłożenia dowodu potwierdzającego dochody tej osoby z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat.
Skarżący na wezwanie nie odpowiedział.
W dniu [...] r. J. D. uiścił wpis od skargi w kwocie [...] zł.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a).
Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny.
Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.).
Dane zawarte we wniosku J. D. nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie wykonał ciążącego na nim obowiązku do przedłożenia dokumentów źródłowych, co uniemożliwia ocenę złożonego wniosku. W tej sytuacji należy uznać, że J. [...] nie wykazał, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym jego skargą.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.