Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, K. B, złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest studentką bez żadnych dochodów. Pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Jedyny jej majątek stanowi działka darowana przez dziadków, będąca przedmiotem niniejszego postępowania.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że mieszka na stancji i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiadany majątek stanowi działka nr [...] w [...].
Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał K. B. do nadesłania w terminie 7 dni następujących dokumentów:
- - zaświadczenia z uczelni, wskazującego, że skarżąca jest studentką oraz zaświadczenia, czy otrzymuje stypendium naukowe bądź socjalne,
- - zaświadczenia o wysokości dochodów osiąganych miesięcznie przez rodziców za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów z posiadanych kont bankowych rodziców za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - oświadczenia dot. wysokości opłat ponoszonych za wynajem stancji pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy.
Żądanych dokumentów wnioskodawczyni nie nadesłała.
Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje:
Zakres i warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy art. 245 i 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej.
Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a.)
Z mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony ustawodawca obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek nim określonych. Użyte w przepisie art. 246 P.p.s.a. pojęcia nieostre, tj. poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, jakichkolwiek kosztów postępowania wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji skarżącego, względnie w sytuacji, gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dokumentów (art. 255 P.p.s.a.). Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, nie jest zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu.
Z opisanym wyżej obowiązkiem wnioskodawcy powiązany jest obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej analizy wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 246 P.p.s.a. Rzetelna ocena sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy wymaga zbadania, czy posiada on majątek oraz obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Zatem to w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej.
W rozpoznawanej sprawie złożony przez skarżącą formularz PPF nie zawierał dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Wnioskodawczyni wskazała jedynie, że jest studentką, nie ma żadnych dochodów i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Jednakże pomimo wezwania referendarza sądowego K. B. nie przedłożyła żadnych dokumentów.
W konsekwencji niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące stanu majątkowego, ponoszonych kosztów utrzymania.
Informacje do podania których zobowiązano wnioskodawczynię, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu (referendarza sądowego), zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego oczywiście ma prawo, musi liczyć się też z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Z tych względów na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.