Uzasadnienie
Prokurator zaskarżył [...] r. uchwałę Rady Miasta Świnoujście nr LXIV/516/2010 z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem. utrzymaniem i ochroną dróg.
W skardze Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 4 ust. 1 pkt 3 oraz § 5 ust. 2 i 3 tej uchwały.
Prokurator zarzucił rażące naruszenie art. 32 ust. 1 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) przez bezpodstawne zwolnienie z opłat za zajęcie pasa drogowego:
- - reklam promujących wyłącznie Miasto Świnoujście oraz akcje charytatywne,
- - pod nadwieszenia w postaci balkonów, gzymsów, schodów, pochylni dla osób niepełnosprawnych,
- - pozostawionych w pasie drogowym dociepleń elewacji, przez co należy rozumieć warstwy konstrukcyjne, takie jak: klej, styropian, siatkę, tynk zewnętrzny.
W ocenie skarżącego Rada Miasta Świnoujścia podejmując w dniu 21 stycznia 2010 r. uchwałę nr LXIV/516/2010 nie sprostała wymogom określonym w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przekraczając ustawowe upoważnienie i naruszając podstawową zasadę równego traktowania wszystkich podmiotów.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o oddalenie skargi.
Zdaniem Rady zarzut skargi jest chybiony gdyż w istocie nie doszło do zwolnienia z opłaty lecz do "ustalenia stawki zerowej"
Ustawodawca ograniczył tylko górne wielkości stawek a nie wskazał jaka ma być najniższa stawka.
Przesłankami szczegółowych rozwiązań były, między innymi:
- - niesienie w tej formie pomocy osobom niepełnosprawnym,
- - nie pobieranie opłat od organizacji pożytku publicznego,
- - honorowanie wysiłku finansowego podmiotów wykonujących ocieplenie budynków,
- - unikanie przez gminę płacenia samej sobie należności za umieszczanie reklam własnych w pasie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonego aktu prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna.
W myśl art. 40 ust. 8 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala, w drodze uchwały, dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego.
Ustawodawca zaznaczył, że opłaty nie mogą przekraczać 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego.
Zgodnie zaś z art. 40 ust. 9 wspomnianej ustawy przy ustaleniu stawek opłat uwzględnia się:
- 1. kategorie drogi, której pas drogowy został zajęty,
- 2. rodzaj elementu zajętego pasa drogowego,
- 3. procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni,
- 4. rodzaj zajęcia pasa drogowego,
- 5. rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.
W ocenie Sądu opisana wyżej delegacja ustawowa nie daje możliwości stosowania zwolnienia z opłat w oparciu o kryteria przedstawione w § 4 ust. 1 pkt 3 oraz § 5 ust. 2 i 3 przedmiotowej uchwały.
Brak jest upoważnienia ustawowego do stosowania zwolnienia z opłat.
Sąd podziela w tej materii pogląd Prokuratora, że delegacja zawarta w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych sformułowana została w sposób jasny i klarowny i nie sposób wyciągnąć z niej wniosku o możliwości stosowania ulg i zwolnienia określonych podmiotów.
Jak wynika z art. 40 ust. 3 tej ustawy "za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę".
Przepis wskazuje więc na obligatoryjny charakter opłat i nie daje możliwości stosowania zwolnień.
Sąd nie podziela też poglądu pełnomocnika organu, że w istocie nie doszło do zwolnienia z opłaty lecz ustalenia stawki na poziome "0" zł.
Przepisy art. 40 ust. 3 i 8 ustawy o drogach publicznych przyjmują, że rada gminy ustala wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, przy tym przepisy te określają górne granice stawki opłat.
Nie ustala się natomiast stawek minimalnych co nie oznacza, że pozostawiono w tym przedmiocie radzie gminy swobodę.
W tym miejscu zasadne jest bowiem odwołanie się do celu wprowadzenia opłaty i jej charakteru.
Opłaty za zajęcie pasa drogowego mają charakter obligatoryjny i stanowią dochód gminy jako zarządcy drogi.
Stanowią więc część budżetu gminy przeznaczonego między innymi na zadania dotyczące utrzymania i konserwacji dróg gminnych.
Pobranie opłaty wskazuje na obowiązek odpłatności i tu Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd przedstawiony w wyroku z [...] r. WSA sygn. akt [...]
Sąd zwraca też uwagę, że jest praktyką naganną nierealizowanie dochodów przez jednostki samorządu terytorialnego przez zaniechanie pobierania opłat i podatków będących źródłem budżetu gminy i jednocześnie zabieganie o zwiększenie dotacji i subwencji z budżetu Państwa.
Zdaniem Sądu nie można też czynić analogii z prawem podatkowym i ustaleniem "0" stawki podatku VAT, co uczynił na rozprawie pełnomocnik, gdyż stawka "0" tego podatku została wyraźnie określona w ustawie.
Sąd uznaje, że doszło do naruszenia przy ustalaniu stawki opłaty przed Radę Miasta ustawowego upoważnienia, a tym samym naruszenia art. 94 Konstytucji.
W myśl art. 94 Konstytucji organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.
Ustawa o drogach publicznych nie dała organowi stanowiącemu upoważnienia do stosowania zwolnienia od pobierania opłat, określanego jako stawka "0", w akcie prawa miejscowego jakim jest uchwała będąca przedmiotem skargi.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność uchwały w zakresie określonym w sentencji wyroku i orzekł o wykonalności na podstawie art. 152 tej ustawy.