Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. W. na pismo Burmistrza w przedmiocie odmowy umieszczenia w projekcie listy osób oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego z zasobu gminy.
W terminie przewidzianym do złożenia skargi kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył na urzędowym druku PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności. Źródło jego utrzymania stanowi stały zasiłek przyznany przez MGOPS w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki to: energia – [...] zł, telefon – [...] zł, leczenie – [...] zł.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego, starszy referendarz sądowy uznał, że zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem M. W. znajduje się w trudnej sytuacji. Jak wynika ze skargi wnioskodawca zamieszkuje w lokalu należącym do jego brata, jest osobą niepełnosprawną. Ponadto oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, miesięcznie dysponuje kwotą w wysokości [...] zł, a jego miesięczne niezbędne wydatki (bez kosztów wyżywienia) kształtują się na poziomie ok. [...] zł (prąd – [...] zł, telefon – [...] zł, leczenie – [...] zł).
Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.