Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., wydaną w oparciu o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 2 pkt 10 w związku z art. 12 ust. 1, art. 15, art. 20 ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 855) orzekł o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku S.H. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w dniu 22 listopada 2013 r. strona została wezwana do dostarczenia brakujących dokumentów oraz osobistego stawiennictwa w celu skorygowania błędów formalnych w złożonym wniosku. Mając na uwadze, że S.H. nie stawił się osobiście i nie dostarczył brakujących dokumentów w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, na podstawie § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej należało wydać decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji S.H. podniósł, iż kierowana do niego korespondencja jest błędnie adresowana, ponieważ jego adres to: [...], a nie jak podaje organ [...]. Nadto, w tym okresie kontynuował leczenie, co uniemożliwiło mu odbiór korespondencji. Na dowód powyższego załączył kserokopię opinii lekarskiej i zwolnienia lekarskiego w języku niemieckim.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazało, że w dniu 28 października 2013 r. S.H. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w którym jako członków rodziny wymienił swoją matkę, ojczyma i brata. Przedłożył również zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, wskazujące, że matka i ojczym w roku 2012 nie składali zeznania podatkowego oraz zaświadczenie z dnia 30 września 2013 r. stwierdzające, że skarżący w roku szkolnym 2013/14 jest uczniem klasy IV Technikum przy ul. [...].
W dniu 22 listopada 2013 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do dostarczenia brakujących dokumentów dotyczących jego dochodu oraz dochodu nieopodatkowanego matki i ojczyma w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Powyższe dowody miały wpływ na prawo do świadczenia z uwagi na wymóg zachowania kryterium dochodowego w rodzinie.
Odnosząc się do kwestii doręczenia wezwania i związanego z nim zarzutu odwołania, Kolegium wyjaśniło, że wezwanie zostało przesłane na prawidłowy adres, co potwierdza załączona do akt sprawy koperta. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego w dniu 20 grudnia 2013 r. Z uwagi na fakt, że skarżący zamieszkuje z matką i ojczymem, również oni jako domownicy mogli odebrać przesyłkę bądź poinformować go o pozostawionym awizie, natomiast przedłożone przez skarżącego zaświadczenie w języku niemieckim wskazuje na jego adres zamieszkania w [...], o czym nie poinformował organu.
Ponadto organ I instancji wystąpił z urzędu do komornika sądowego o przesłanie zaświadczenia dotyczącego stanu egzekucji, które otrzymał w dniu 4 grudnia 2013 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni. Doręczenie zastępcze wezwania nastąpiło w dniu 20 grudnia 2013 r., a organ I instancji kwestionowaną decyzję wydał w dniu 10 stycznia 2014 r., zatem po upływie wskazywanych w wezwaniu 14 dniach. W tej sytuacji, stosownie do § 5 ust. 3 rozporządzenia, organ zobligowany był pozostawić wniosek bez rozpatrzenia. Powyższy przepis nie ma charakteru uznaniowego i z tego względu wyjaśnienia strony nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.H. wniósł o zmianę decyzji organu I i II instancji, z uwagi na to, iż w jego ocenie, są one krzywdzące.
Skarżący podniósł, że nie był w stanie odebrać kierowanego do niego wezwania, ponieważ w tym czasie był operowany w szpitalu w [...], na dowód czego przedłożył opinię lekarską oraz zaświadczenie lekarskie, potwierdzające, że w tym czasie nie mógł się poruszać. Jednakże organy obu instancji pozostawiły bez rozpatrzenia jego wniosek, wskazując, że upłynął zakreślony w wezwaniu termin.
Zdaniem skarżącego, uzasadnienie decyzji Kolegium sugeruje, że zamieszkuje on w [...] i miałby pokonywać codziennie 250 km do szkoły. Wbrew twierdzeniom organu, jego rodzice nie mogli odebrać kierowanej do niego korespondencji ponieważ nie posiadali stosownych pełnomocnictw, a na uwadze należy mieć również ustawę o ochronie danych osobowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.
Na wstępie należy przypomnieć, że kontrolując legalność działań organów administracji publicznej sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest kontrolę tą przeprowadzić z urzędu w pełnym zakresie. Zasada ta wynika wprost z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Przedmiotem skargi stała się decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta o pozostawieniu wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego bez rozpatrzenia. Przepisem prawa pozwalającym na podjęcie rozstrzygnięcia o takiej treści był § 5 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836), nie zaś wskazane przez organ I instancji przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które obowiązywały do 9 lipca 2010 r.
Paragraf 5 ust. 1-3 ww. rozporządzenia z dnia 7 lipca 2010 r. miał następujące brzmienie:
- 1. W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.
- 2. W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni.
- 3. W przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub 2, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
Z powołanych wyżej unormowań wynika, że przesłanką uzasadniającą pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia jest niepoprawienie lub nieuzupełnienie wniosku albo nieuzupełnienie brakujących dokumentów przez wnioskodawcę w określonym terminie.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika jakich to brakujących dokumentów nie dostarczył S.H. w wyznaczonym terminie. Według organu II instancji, dokumentami tymi miały być dokumenty odnoszące się do dochodu wnioskodawcy oraz dochodu nieopodatkowanego matki i ojczyma. Tymczasem z akt administracyjnych organu I instancji wynika, że wraz z wnioskiem S.H. złożył m.in.: oświadczenie o własnym dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy oraz takie same oświadczenia podpisane przez ojczyma R.N. i przez matkę A.N. Dodatkowo dołączył oświadczenia o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy złożone w swoim imieniu, przez ojczyma i przez matkę oraz zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach ojczyma i matki.
W tym kontekście zupełnie niezrozumiała wydaje się nie tylko argumentacja organów przedstawiona w uzasadnieniach wydanych decyzji ale i treść wezwania z dnia 22 listopada 2013 r. podpisanego z up. Prezydenta Miasta przez Podinspektora Centrum Świadczeń, w którym zobowiązano skarżącego do dostarczenia 6 oświadczeń - znajdujących się już w aktach sprawy. Zamieszczone natomiast w ostatnim punkcie wezwania zobowiązania do osobistego stawiennictwa celem skorygowania błędów formalnych w przesłanym wniosku, po pierwsze nie wskazuje o jakiego rodzaju błędy chodzi, a po drugie, nie znajduje umocowania w przytoczonym wyżej § 5 rozporządzenia, z którego nie wynika, aby wnioskodawca, pod sankcją pozostawienia wniosku bez rozpoznania, miał obowiązek osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie.
Poczynione przez sąd ustalenia prowadzą do wniosku, że argumentacja mająca uzasadniać wydanie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oparta została na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Przed wydaniem decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania organy nie rozważyły zasadności wcześniejszego skierowania do strony wezwania, automatycznie stosując środek procesowy kończący postępowanie administracyjne.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy obowiązkiem organu będzie ponowne zweryfikowanie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pod kątem rzeczywistych braków formalnych wniosku lub wymaganych dokumentów, które uniemożliwiałyby jego merytoryczne rozpoznanie. Ewentualne wątpliwości lub uchybienia formalne wniosku powinny być jednoznacznie wyartykułowane w wezwaniu strony do ich poprawienia lub uzupełnienia.
Zdaniem Sądu, zasygnalizowane wyżej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na mocy art. 152 ww. ustawy.