Uzasadnienie
W dniu 21 sierpnia 2008 r. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 15 lipca 2008 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w przedmiocie nałożenia na skarżącego opłaty legalizacyjnej w kwocie 25 000 zł za wybudowanie domku letniskowego na terenie działki nr [...] w miejscowości D. w gminie K. bez pozwolenia na budowę.
Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 750 złotych złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 73 m2, mieszkanie w S. o pow. 26,70 m2, oraz dwie działki w miejscowości D. w gminie K. o pow. 0,12 ha i 0,24 ha. Uzyskuje dochód miesięczny brutto w kwocie 3186,95 zł, a comiesięczne wydatki wynoszą: czynsz za mieszkanie 203,87 złotych, gaz, 70,70 złotych, energia elektryczna 40,35 złotych, telefon stacjonarny i komórkowy 171 złotych, podatek od domu w D. - 21 złotych, energia elektryczna w tym domu - 22 złote, koszt leków 1058 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżący oświadczył, że nie czerpie jakichkolwiek dochodów z tytułu posiadania domu. Przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody, kserokopię decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2008 r., oraz dotyczące wydatków na mieszkanie, których miesięczny wymiar wynosi: czynsz 203,87 zł, energia elektryczna 44 zł, gaz 50 zł, telefon stacjonarny 71 zł. Ponadto skarżący przedłożył kserokopie paragonów z aptek za ostatnie trzy miesiące z których wynika, że wydatki na leki wyniosły: w listopadzie 2008 r. 205,36 zł, w grudniu 2008 r. 144,09 zł, w styczniu 2009 r. 279,79 zł.
Postanowieniem z dnia 28 października 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy uzasadniając to okolicznością, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, bowiem wydatki skarżącego przewyższają uzyskiwane dochody. A wydatki te nie obejmują wszystkich ponoszonych wydatków. Poza tym wpis sądowy w niniejszej sprawie jest stosunkowo niski i chociażby wysokość miesięcznych rat kredytów płaconych przez wnioskodawcę świadczy o tym, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny.
Od powyższego postanowienia skarżący w dniu 28 stycznia 2008 r. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu pisma wskazał, że wystosowane przez referendarza wezwanie do przedłożenia dokumentów charakteryzujących ponoszone przez skarżącego wydatki, nie obejmowało wielu koniecznych kosztów utrzymania, takich jak: koszty wyżywienia, zakupu kosmetyków, środków czystości, ubrań i obuwia, artykułów wyposażenia mieszkania. Nie uwzględniało ono również kosztów systematycznych wyjazdów do 85 letniej, chorej matki skarżącego, mieszkającej w odległości 120 km od S. Skarżący wskazał, że jego dochody na bieżąco są pochłaniane przez konieczne wydatki. Rachunków bankowych oraz depozytów nie posiada, z uwagi na to, że go na nie nie stać.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy odpowiednio osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź też, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Konsekwencją przyjętych rozwiązań jest, iż powyższa instytucja prawna, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez jego strony, ma charakter szczególny i znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy niemożność poniesienia kosztów postępowania w całości lub w części wynika z przesłanek natury obiektywnej.
W ocenie Sądu, oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinne nie dowodzi, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy. Osiąga również stałe dochody z renty i z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3186 brutto. Wykazane z kolei przez skarżącego w złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu wydatki na leki nie znajdują potwierdzenia w przedłożonych rachunkach. Również wydatki, na które skarżący powołał się w złożonym sprzeciwie nie zostały w żaden sposób przez skarżącego udokumentowane.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić przyznania prawa pomocy.