Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art.105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ umorzył postępowanie w sprawie wniosku J. K. o udostępnienie do wglądu akt archiwalnych Ośrodka Pomocy Społecznej z okresu od [...] do [...] z postępowań, w których był stroną.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że żądanie strony o udostępnienie akt archiwalnych za okres od [...] do [...]. zostało już prawomocnie rozstrzygnięte:
1/ w dniu [...] wydano postanowienie nr [...] dotyczące wglądu w akta archiwalne OPS od [...] do [...];
2/ w dniu [...] wydano postanowienie nr [...] dotyczące wglądu w akta archiwalne OPS od [...] do [...];
J. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił organowi dyskryminowanie go jako strony w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że domaga się zwykłego wglądu do akt archiwalnych, co umożliwia mu art. 73 § 1 Kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania J. K., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało stronie uprawnienie do wglądu w trybie zwykłym do akt archiwalnych z okresu od [...] do [...].
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z art. 73 § 1 Kpa strona może wykonywać swoje prawo do wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania prowadzonego w trybie zwykłym lub trybach nadzwyczajnych, od jego wszczęcia aż do zakończenia postępowania. Prawo to dotyczy całych akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania, a także po zakończeniu postępowania, gdy akta są już w archiwum. Powyższy przepis nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią. W sprawie nie mają żadnego znaczenia zapadłe wcześniej w kwestii udostępnienia akt stronie prawomocne postanowienia.
J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję i zarzucił, że mimo korzystnej dla niego decyzji nie jest w stanie zrealizować swojego prawa do wglądu w akta archiwalne, bowiem zostały one już zniszczone. Wniósł o zabezpieczenie jego akt "by nigdy nie zostały one zniszczone i aby miał do nich nieograniczony czasowy wgląd", gdyż zawierają one istotne dla niego informacje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna ze złożonym przez stronę wnioskiem o udostępnienie akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podnoszonych.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm. / Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną.
Zasadnicze znaczenie w sprawie ma art. 73 § 1 Kpa, który zapewnia stronie w każdym stadium postępowania przed organem administracji prowadzonego w trybie zwykłym lub trybach nadzwyczajnych, od chwili wszczęcia do jego zakończenia, możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Zgodzić należy się z Kolegium, że strona powinna mieć prawo przeglądania akt sprawy także po zakończeniu postępowania, zaś art. 73 § 1 Kpa nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią. Nadto zapadłe wcześniej w kwestii udostępnienia akt stronie prawomocne postanowienia nie mają znaczenia w sprawie.
Realizacja tegoż uprawnienia przez stronę wynika z art. 51 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który podaje, iż każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić jedynie ustawa.
Zdaniem Sądu, skarżący miał prawo do przeglądania akt postępowań administracyjnych, w tym archiwalnych, w których był stroną na podstawie art. 73 § 1 Kpa.
W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, wydając w sprawie wniosku skarżącego o udostępnienie akt archiwalnych, decyzje administracyjne, mimo braku podstawy prawnej do ich wydania. Udostępnienie tychże akt stronie postępowania jest zwykłą czynnością, która nie wymaga wydania przez organ decyzji administracyjnej, gdyż nie rozstrzyga się w niej o meritum sprawy.
Organ winien udostępnić stronie akta znajdujące się w jego posiadaniu bezpośrednio gdy konkretna osoba znajduje się w organie lub też skierować do niej pismo i określić termin, w którym jest to możliwe, zaś w przypadku ich braku np. w skutek zniszczenia po okresie ich przechowywania w archiwum – poinformować stronę pismem o zaistniałym fakcie.
Wskazanie powyższego naruszenia stanowi jednocześnie wskazówkę dla organu orzekającego co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o udostępnienie mu akt archiwalnych postępowań administracyjnych, w których był stroną.
W związku z zawartym w skardze wnioskiem strony o "zabezpieczenia jego akt by nigdy nie zostały one zniszczone i aby miał do nich nieograniczony czasowo wgląd", wyjaśnić należy, iż nie mógł być on uwzględniony, bowiem wydanie takiego orzeczenia nie należy do kompetencji sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm./, orzekł jak w sentencji.