Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz.1358), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 czerwca 2020 r. odmówił przyznania H. P. pomocy społecznej w formie gorącego posiłku w barze. Ww. decyzję doręczono H. P., określanemu dalej jako "skarżący", w dniu 3 lipca 2020 r.
Pismem z dnia 6 lipca 2020 r., złożonym w siedzibie organu I instancji dnia 7 lipca 2020 r., skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., skarżąc jednocześnie działanie pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W dniu 3 sierpnia 2020 r. skarżący wniósł, za pośrednictwem organu odwoławczego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwestionując ustalenia stanu faktycznego przyjęte za podstawę negatywnych dlań rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja obarczona jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), określanej dalej skrótem "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że rozpoznając sprawę Sąd ma obowiązek skontrolować z urzędu legalność działań organów administracji w pełnym zakresie, niezależnie od argumentacji skargi. W przypadku dostrzeżenia uchybień procesowych wyczerpujących przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a., Sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji nawet w przypadku, gdyby rozstrzygnięcie takie mogłoby być niekorzystne dla strony skarżącej (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do postanowień art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.).
Zgodnie z przepisem art. 127a § 1 k.p.a., w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Według art. 127a § 2 k.p.a., z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna.
Oceniając prawidłowość przestrzegania przez Kolegium ww. regulacji, w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, Sąd stwierdził, że obowiązkowi temu organ uchybił.
Z przekazanych sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2020 r., orzekająca o odmowie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w postaci gorącego posiłku w barze została doręczona stronie w dniu 3 lipca 2020 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie jej odbioru (karta 36 akt administracyjnych organu I instancji). Do zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji dołączone zostało "Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania" m.in. od ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], zawierające pouczenie o treści art. 127a i art. 130 k.p.a. (karta 35 akt adm. organu I instancji). Oświadczenie to zostało opatrzone podpisem składającego oświadczenie "P. H." oraz pieczęcią i podpisem pracownika organu przyjmującego oświadczenie.
W piśmie przekazującym odwołanie skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji zasygnalizował tą okoliczność wskazując m.in., że w dniu 3 lipca 2020 r. skarżący zrzekł się prawa do wniesienia odwołania od decyzji. Organ odwoławczy nie dostrzegł lub nie wyciągną z tej okoliczności należytych wniosków i związanych z nią skutków prawnych.
Jedną z naczelnych reguł postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Znalazła ona odzwierciedlenie w art. 16 § 1 k.p.a., który stanowi, że "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych."
Skutkiem podpisania i złożenia przez skarżącego organowi I instancji oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2020 r., decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna (art. 127a § 2 k.p.a.). Tymczasem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], rozpoznało sprawę merytorycznie, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Odwołanie wniesione przez stronę od decyzji ostatecznej nie mogło skutecznie zainicjować postępowania odwoławczego, prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 138 k.p.a. Organ odwoławczy winien w takim przypadku wydać postanowienie w oparciu o przepis art. 134 k.p.a.
Rozpatrzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania od decyzji ostatecznej stanowiło rażące naruszenie prawa. Oznaczało bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji, która korzystała już z ochrony trwałości decyzji wynikającej z przepisu art. 16 § 1 k.p.a. Tym samym Kolegium naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., które to uchybienie miało postać rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.),
W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.