Uzasadnienie
W dniu [...], inicjator referendum – [...] - reprezentowany przez pełnomocnika I.M., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Nr IX/55/2015 Rady Gminy Malechowo z dnia 2 czerwca 2015 r. w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Gminnej.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że nie posiada wykształcenia prawniczego i nie wiedział, że tego typu skarga stanowi wyjątek od zasady wnoszenia jej do sądu za pośrednictwem organu. Przed jej wniesieniem zasięgnął w sądzie telefonicznej informacji, lecz nie wytłumaczył o jaką skargę chodzi. Skargę więc wniósł w dniu 24 czerwca 2015 r.(uchwałę otrzymał 10 czerwca 2015 r.), ale za pośrednictwem organu. Dopiero po jej odesłaniu przez Wójta Gminy, przy piśmie z dnia 30 czerwca 2015 r. (doręczonym 1 lipca 2015 r.), dowiedział się, że w sprawie referendum skargę składa się bezpośrednio do sądu. W związku z powyższym uważa, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jego winy i wnosi o uznanie, że skarga została wniesiona w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art.87 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
W przedmiotowej sprawie pełnomocnik inicjatora referendum wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę, która została mu doręczona w dniu 10 czerwca 2015 r. Skargę na ww. uchwałę została wniesiona do sądu za pośrednictwem Gminy Malechowo w dniu 24 czerwca 2015 r., a więc w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia, przewidzianym w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013 r., poz.706), a następnie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 3 lipca 2015 r. (data nadania 2 lipca 2015 r.).
Stwierdzić należy, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 53 § 1 przewiduje termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi, a art. 54 § 1 szczególny tryb jej wnoszenia – za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym stanowi, iż na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, a także na niedotrzymanie przez ten organ terminu określonego w art. 18, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały lub upływu terminu do jej podjęcia. Z przepisu tego nie wynika tryb wnoszenia skargi inny niż przewidziany w art. 54 § 1 P.p.s.a.
Sąd stwierdza, że wniesienie przez inicjatora referendum skargi do sądu na uchwałę w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum rzeczywiście stanowi wyjątek od zasady wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi i wnosi się ją bezpośrednio do sądu. Jednakże ten wyjątek nie wynika z ww. przepisu lecz został przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych, opartym na wykładni systemowej i celowościowej.
Wniosek strony o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, liczonego od czasu ustania przyczyny, o której skarżący mógł dowiedzieć się najpóźniej w momencie doręczenia mu pisma zwracającego skargę, co przy braku ustalenia okoliczności przeciwnych, obliguje sąd do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu.
Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.
Mając na uwadze, że inicjator referendum nie został pouczony o możliwości i trybie zaskarżenia uchwały w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum, a przepis art. 20 ustawy o referendum nie określa, że skargę wnosi się bezpośrednio do sądu, w ocenie sądu zaistniały podstawy do przywrócenia stronie skarżącej terminu do wniesienia skargi i dlatego też sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.