Uzasadnienie
Skarżący H.C. i A.C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji przedmiocie cofnięcia zezwolenia nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do [...]% zawartości alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie zlokalizowanym w [...], prowadzonym przez skarżących, w związku z zakupem napojów alkoholowych u przedsiębiorcy nie posiadającego zezwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Do skargi skarżący załączyli dwa odrębne formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc jednak pod uwagę, że wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały złożone przez małżonków, nadto zawierają identyczne żądanie i uzasadnienie, rozpoznano je jako jeden wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosków skarżący podali, że nie posiadają środków na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla Ich utrzymania. Wnioskodawcy prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu. Jako posiadany majątek wskazali mieszkanie o powierzchni [...] m2. Łączny miesięczny dochód Ich gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł brutto i składa się na niego emerytura A.C. w wysokości [...]zł oraz dochód H.C. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł. Dodatkowo uzasadniając złożony wniosek skarżący podali, że koszty utrzymania mieszkania (gaz, energia, czynsz, telefon) wynoszą miesięcznie ok. [...] zł, dodatkowo ponoszą koszty związane z chorobą nowotworową A.C. w wysokości ok. [...] zł miesięcznie(zakup lekarstw).
W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. wnioskodawcy zostali wezwani do przedłożenia:
- - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez A.C. w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia potwierdzającego wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania (np. czynsz, prąd, woda, gaz) i inne niezbędne wydatki w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na zakup lekarstw dla A.C. w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów z posiadanych przez A. I H.C. kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawcy przedłożyli kserokopie przekazu pocztowego emerytury A.C. na kwotę [...] zł, kserokopie rachunków dotyczących opłat za wodę i ścieki, wywóz fekaliów, gaz, prąd i leki. Z przedłożonych rachunków wynika, że ich miesięczna wysokość wynosi: woda i ścieki –[...]zł. Nadto wnioskodawcy przedłożyli wyciąg z konta bankowego z okres od[...]. wskazujący saldo końcowe na kwotę [...] zł, bilansy finansowe z prowadzonej działalności gospodarczej, z których wynika, że w miesiącu [...] r. wydatki firmy na zakup towarów wyniosły [...] zł, wynagrodzenie [...] zł oraz kserokopie zeznań podatkowych wg wzoru PIT – 36 z załącznikiem PIT/B za dwa ostatnie lata kalendarzowe.
Zdaniem orzekającego wniosek H.C. i A.C. zasługuje na uwzględnienie w części.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach instytucji prawa pomocy zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84).
Zatem udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.
Należy również mieć na uwadze, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 241 § 1 P.p.s.a, zgodnie z którą do uiszczania kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W rozpoznawanej sprawie trzeba mieć na uwadze, że postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone jest w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących, związku zakupem przez Nich napojów alkoholowych u przedsiębiorcy nie posiadającego zezwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych, co skutkowało cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do [...] % zawartości alkoholu oraz piwa.
Należy mieć na uwadze, że skarżący wraz ze skargą złożoną w niniejszej sprawie, złożyli łącznie trzy skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego – w których łączna wysokość wpisu wynosi [...] zł.
Mając na uwadze powyższe orzekający uznał, że w tej sytuacji zasadne jest częściowe zwolnienie wnioskodawców od kosztów sądowych.
Wnioskodawcy prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu, Ich miesięczny dochód oscyluje w granicach ok. [...] zł. Miesięczne udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą w sezonie letnim ok. [...] zł, natomiast w sezonie zimowym [...] zł. Wydatki ponoszone na zakup lekarstw to kwoty rzędu ok. [...] zł. Nadto z przesłanych bilansów z prowadzonej działalności gospodarczej oraz zeznań podatkowych wynika, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochód. Dostępne środki na rachunku bankowym na dzień [...] r. wynosiły [...] zł.
Wszczynając spór przed Sądem strona skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Stąd też, w takiej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast strony skarżącej na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś – odpowiada fiskalnemu interesowi państwa, które swoją pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.
Z tych względów na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.