Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w związku z wnioskiem A. P. z dnia [...] r. o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka do zasiłku rodzinnego, przyznanego decyzją nr [...] na córkę N. K., działając na podstawie art. 104, art. 130 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust 2, art. 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) oraz upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. do postępowania w sprawach realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, odmówił wnioskodawczyni przyznania ww. dodatku.
Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że jest faktem powszechnie znanym, że A. P. zamieszkuje wspólnie z ojcem dziecka – L. K., a zatem, na podstawie art. 77 ust. 4 Kpa, zasadna jest odmowa przyznania jej spornego dodatku do zasiłku rodzinnego.
Od decyzji tej A. P. odwołała się, podnosząc, że samotnie wychowuje córkę, utrzymując z jej ojcem tylko sporadyczne kontakty, a dodatek jest jej niezbędny albowiem nie posiada wystarczających środków na utrzymanie dziecka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 pkt 16 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu ww. odwołania A. P., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samotne wychowywanie dziecka oznacza, wychowywanie dziecka przez osobę stanu wolnego lub pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nabywa zatem osoba spełniająca łącznie te warunki czyli taka, która równocześnie nie pozostaje w związku małżeńskim i nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem lub matką dziecka. Tymczasem, jak podkreśliło Kolegium, z akt sprawy wynika, że A. P. zamieszkuje wspólnie z ojcem dziecka, a więc nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Powyższe ustalenia, w przekonaniu organu odwoławczego, uzasadniają decyzję o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, A. P. wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której, po przytoczeniu treści art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazała jedynie, że spełnia wymogi ww. ustawy do przyznania jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255) ilekroć w ustawie jest mowa o: "samotnym wychowywaniu dziecka - oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka."
A. P. w złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wskazała, że spełnia wskazane powyżej przesłanki do jego przyznania. Organ pierwszej instancji jednak, powołując się na treść art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego, stanął na stanowisku, że faktem powszechnie znanym jest, że skarżąca wychowuje swoją córkę wspólnie z ojcem dziecka, tj. L. K., a zatem dodatek przewidziany w art. 12 ustawy ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jej nie przysługuje. Stanowisko takie, jako prawidłowe, podtrzymał organ odwoławczy.
Według rozwiązania przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu (art. 77 § 4). Nie wymagają zatem dowodu fakty notoryczne, przez które rozumie się "okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i posiadającemu doświadczenie życiowe mieszkańcowi miejscowości" (W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, op. cit., s. 304), w której znajduje się siedziba organu administracji publicznej. Natomiast fakty znane z urzędu, to fakty znane organowi prowadzącemu postępowanie z racji wykonywanych funkcji lub zajmowanego stanowiska (Borkowski, Komentarz, s. 164).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że fakt zamieszkiwania skarżącej wraz z ojcem jej dziecka mógłby być uznany za znany organowi z urzędu, a zatem nie wymagający dowodu, choć z pewnością nie za fakt powszechnie znany.
Jednak zgodnie z treścią art. 77 § 4 Kpa (zdanie drugie) "fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie". Tak więc, jeżeli organ zamierza powołać się na fakty znane mu z urzędu, to powinien zakomunikować to stronie, tak aby mogła się ona o tych faktach wypowiedzieć w trybie art. 10 § 1 Kpa. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie, ani organ pierwszej instancji ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie umożliwiły stronie wypowiedzenia się w kwestii jej zamieszkiwania, w przekonaniu organów, wspólnie z konkubentem.
Warunek zakomunikowania stronie faktu znanego organowi z urzędu może nastąpić np. poprzez doręczenie notatki służbowej wyjaśniającej stan prawny i faktyczny.
W rozpoznawanej sprawie pismo, zawierające ustalenia wskazujące, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z konkubentem, poczynione w czasie wykonywania przez organ pierwszej instancji czynności, celem przyznania pomocy matce skarżącej – J. P., zostało sporządzone przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...] r., a zatem już po wydaniu decyzji przez ten organ. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że o treści tego pisma powiadomiono skarżącą, podobnie jak nie ma w nich dowodu, że organy zagwarantowały stronie czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwiły jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów.
Tymczasem, stosownie do treści art. 10 § 1 Kpa, a także art. 79 Kpa i art. 81 Kpa, do obowiązków organu prowadzącego postępowanie należy zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył ten obowiązek.
Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja we wskazanym powyżej zakresie została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji, uchylając także decyzję organu pierwszej instancji na zasadzie art. 135.
O niewykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 ww. ustawy, przyjmując, że wobec braku komunikacji kolejowej między miejscowością [...] a [...], poniesione przez skarżącą koszty podróży w wysokości w wysokości 50,00 zł, uznać należy za odpowiadające kosztom przejazdu najtańszym z dostępnych środków lokomocji na tej trasie.