Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 890/11

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] r. M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w sprawie zakazania prowadzenia stacji kontroli pojazdów w [...] przy ul. [...] na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...] oraz wykreśleniu przedsiębiorców z rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Starostę [...] – zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r., nr stacji kontroli pojazdów[...].

Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie nie posiada środków pieniężnych do uregulowania opłaty związanej z wniesioną skargą. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, dwójką dorosłych dzieci oraz wnukiem. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m² oraz samochód marki[...], rok prod. [...]. Miesięczny dochód pięcioosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego dochód z prowadzonej wspólnie przez członków rodziny działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz alimenty na dziecko w kwocie [...] zł.

Na wezwanie Sądu o nadesłanie:

1. - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2011 i 2010,
2. - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. prąd, gaz, woda) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy,
3. - wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych wszystkich dorosłych domowników za okres ostatnich trzech miesięcy,
4. - oświadczenia, czy córka i syn pracują, jeżeli tak, to przedłożenie zaświadczeń z miejsca pracy wskazującego wysokość wynagrodzenia otrzymanego w okresie ostatnich trzech miesięcy,
5. - oświadczenia dotyczącego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej;

skarżąca przesłała pismo, w którym podała, że prowadzi działalność gospodarczą Stacja kontroli pojazdów, córka mieszka z nią i nie pracuje.

Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw w którym wskazała, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła wszelkie dane niezbędne dla podjęcia merytorycznej decyzji. Wielkość uzyskiwanego dochodu nie mogła być w żaden inny sposób wykazana. Domownicy nie posiadają rachunków bankowych. Córka i syn nie pracują. Skarżąca podała, że nie ma możliwości poniesienia ciężaru wpisu wobec wielkości pozostającego do dyspozycji domowników dochodu, który nawet nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb rodziny.

Sąd zarządzeniami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. wezwał M. K. do przedłożenia:

1. - wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
2. - aktualnych dowodów (kopii rachunków) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu takich jak opłaty za energię elektryczną, gaz oraz telefon, z ostatnich trzech miesięcy,
3. - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011 pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy,
4. - zeznania podatkowego skarżącej za rok 2010 r. o wysokości uzyskanych dochodów z działalności gospodarczej, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r.,
5. - zaświadczeń z powiatowego urzędu pracy potwierdzających, iż Z. K., P. K. i A. K. są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, a jeżeli nie, to zeznanie roczne tych osób z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2010 r. ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r.,
6. - kserokopii prawomocnego orzeczenia zasadzającego alimenty na M. K.,
7. - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. i 2011r.

M. K. w odpowiedzi na powyższe nadesłała kopie rachunków za usługi telekomunikacyjne (sierpień 2011 r. –[...] zł, październik 2011 r. –[...] zł, listopad 2011 r. –[...] zł), kopie rachunków za energię elektryczną (czerwiec 2011 r. – [..] zł, sierpień 2011 r. – [...] zł, październik 2011 r. - [...] zł), kopię ugody zobowiązującej do uiszczania alimentów na rzecz M.K. w wysokości [...] zł. Ponadto oświadczyła, że konta bankowego nie posiada.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1. 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2. 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że M. K. wraz z mężem i synem prowadzi wspólną działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [..] zł. Natomiast w sprzeciwie od postanowienia skarżąca podała, że syn nie pracuje. Wezwana o nadesłanie zeznania podatkowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2011, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r. skarżąca żądanych dokumentów nie nadesłała. Wnioskodawczyni oświadczyła, że córka nie pracuje lecz wezwana o nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego czy córka jest bezrobotna, również wskazanego dokumentu nie nadesłała. Mimo, że skarżąca posiada nieruchomość o pow. [...] m² nie przedłożyła kserokopii decyzji podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011. Przesłane przez skarżącą dokumenty tj. kopie rachunków za prąd i za usługi telekomunikacyjne oraz odpis ugody o alimenty na wnuka nie przedstawiają pełnego rzeczywistego obrazu o sytuacji materialnej skarżącej. Nadto rachunki jakie płaci skarżąca za usługi telekomunikacyjne oraz za energię elektryczną nie należą do niskich.

Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne Sąd stwierdza, iż uchylenie się przez skarżącą od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. M. K. w sposób wybiorczy nadesłała niektóre z dokumentów o które była wzywana i nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy.

Podkreślić należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne lub wybiórcze ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05).

W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.