Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 oraz art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950, ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania F. S. uprawnień kombatanckich.
Na powyższą decyzję F. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia [...] Sygn. akt SA/Sz 1008/2001 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oddalił skargę.
W dniu [...] F. S. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu pisma F. S. wskazał, że w okresie działalności partyzanckiej był łącznikiem, jak również, powołując się na przepis art. 2 pkt 3¹ ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, ze zm.) zaznaczył, że w latach od [...] pomagał rodzicom w przechowywaniu [...] osób pochodzenia żydowskiego.
Na podstawie niniejszego podania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej zwanej k.p.a.) oraz z art. 22 ust.1 w związku z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. F. S..
Od powyższej decyzji w dniu [...] F. S. wniósł do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 i art. 146 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 3¹ ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie kwestionuje, że przedstawione przez F. S. nowe okoliczności faktyczne, uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., związane z udzieloną przez niego rodzicom pomocą w ukrywaniu osób pochodzenia żydowskiego, mogły mieć miejsce, jednakże w jego ocenie, nie wyczerpują one dyspozycji przepisu art. 2 pkt 3¹ ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaznaczył, że w przepisie tym, jest mowa o "dawaniu schronienia", a zakres znaczeniowy tego sformułowania nie obejmuje takiej pomocy, na jaką powołał się w podaniu F. S.. Za zasadne organ uznał w uzasadnieniu decyzji odwołanie się do wyrażonych w tym przedmiocie stanowisk judykatury. W pierwszej kolejności powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. (sygn. akt V SA 2221/01), który stwierdził, że w rozpatrywanej przez ten sąd sprawie, "niewątpliwą jest okoliczność, że dwie osoby narodowości żydowskiej ukrywały się w stodole gospodarstwa rolnego należącej do rodziców skarżącego, za ich wiedzą i zgodą.
W rozumieniu ustawy oni właśnie dawali schronienie, bowiem oni dysponowali miejscem, gdzie ukrywali się Żydzi. Skarżący był wówczas dzieckiem, który mając w [...] lat, nie mógł mieć wpływu na decyzję o "dawaniu schronienia". Pomoc jaką okazywał (...) nie może być uznana za spełnienie przesłanki określonej w ustawie, która zawęża grono osób, które mogą otrzymać uprawnienia kombatanckie z tego tytułu (...)". W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt SA/LU 81/05), w którym wyraził on pogląd, że "brak jest (...) racjonalnych i przekonywujących podstaw, iżby przyjąć, aby dziecko mogło w stanowczy sposób narzucać swoją wolę rodzicom i decydować o tym, że w zabudowaniach rodzinnych, czy też miejscach bezpośrednio z nimi sąsiadujących będą ukrywane osoby narodowości Żydowskiej".
W dniu [...] F. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie w całości decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]. Zaskarżonej decyzji F. S. zarzucił naruszenie zasady prawdy obiektywnej, przewidzianej w treści przepisu art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez prowadzący postępowanie organ kroków mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji spowodowało rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 3¹ ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, poprzez oczywiście błędne uznanie, iż w nie zaistniały przesłanki do przyjęcia, że skarżący faktycznie dawał schronienie osobom narodowości żydowskiej. F. S. zaznaczył ponadto, że nie jest mu wiadomym, dlaczego organ prowadzący postępowanie uznał jego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie, "za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] Nr [...] i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] Nr [...], bowiem w sprawach zakończonych powyższymi decyzjami, podstawę wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich stanowiła kwestia udziału skarżącego w ruchu oporu, natomiast w niniejszej sprawie postawą jest udzielanie schronienia osobom narodowości żydowskiej.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania sądu, zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego.
Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, wskazano w niej art. 2 pkt 3¹ ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, ze zm. dalej zwanej u.k.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując wydaną przez siebie w trybie wznowienia postępowania decyzję w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uznał, że przedstawione przez skarżącego nowe okoliczności dotyczące pomocy, jaką świadczył rodzicom w zakresie udzielania schronienia osobom pochodzenia żydowskiego, nie wyczerpują dyspozycji art. 2 pkt 3¹ u.k., wobec czego, nie spełniając dodatkowo żadnych innych przesłanek warunkujących przyznanie tychże uprawnień, należało ich skarżącemu odmówić.
Powyższe rozstrzygnięcie organu należy uznać za niezgodne z prawem.
Zgodnie z art. 2 pkt 3¹ u.k., za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się m.in. dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939 -1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci,
W przedmiotowej sprawie, w kontekście powyższej regulacji, Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w powołanych w zaskarżonej decyzji wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. (sygn. akt V SA 2221/01) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt SA/Lu 81/05), w których odmówiono przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które będąc małoletnimi, pomagały rodzicom w zapewnieniu schronienia osobom narodowości żydowskiej. W ocenie Sądu, właściwa wykładnia powołanego przepisu zawarta została w tezie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Wr 873/01, ONSAiWSA 2005/6/126), w której sąd ten stwierdził, że "dziecku, którego rodzice udzielili schronienia osobom wymienionym w art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (...), przysługuje z tego tytułu uprawnienie określone w ustawie".
W cytowanym orzeczeniu, dla uzasadnienia niniejszego poglądu wskazano ponadto, że "skoro dzieciom zaangażowanym z woli rodziców w tę działalność groziły takie same surowe konsekwencje jak osobom dorosłym, to trudno byłoby bronić stanowiska, że jednocześnie pozbawione są one z tego tytułu uprawnień przysługujących dorosłym. Wykładni takiej nie dałoby się usprawiedliwić żadnymi względami".
Z kolei w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego, należy stwierdzić, że organ zastosował tryb wznowienia postępowania bezpodstawnie uznając, że wniosek skarżącego z [...]. obejmuje wskazanie nowych okoliczności w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...] Powyższe pismo skarżącego stanowiło nowy wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie innego przepisu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, aniżeli ten, na podstawie którego odmówiono skarżącemu tychże uprawnień w drodze decyzji z [...]. Zmiana kwalifikacji prawnej wynikającej z podania, w stosunku do tej, w oparciu o którą wydana została na rzecz wnioskodawcy decyzja ostateczna, powoduje niedopuszczalność wdrożenia trybu nadzwyczajnego, jakim jest instytucja wznowienia postępowania i konieczność rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia sprawy w trybie zwyczajnym.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (wyrok NSA z dnia 15 lipca 1998 r., sygn. akt I SA 73/98 oraz z dnia 13 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1159/97), kontrola decyzji w trybie wznowienia postępowania obracać się musi w tych samych ramach jak decyzja dotychczasowa, co dotyczy także jej podstawy prawnej. Prowadząc postępowanie oceniające prawidłowość decyzji wydanej na podstawie wskazanego w niej przepisu prawa, organ do tego właśnie przepisu powinien się odnieść, żaden bowiem przepis nie upoważnia do zmiany kwalifikacji prawnej i oceny, że pozostaje ona w zgodzie z innym, obowiązującym w dacie jej wydania przepisem, choć nie był on jej podstawą. Ocena żądań skarżącego domagającego się wydania decyzji na innej podstawie faktycznej i prawnej, nie powinna nastąpić w trybie wznowienia postępowania, lecz w postępowaniu zwyczajnym.
Reasumując, stwierdzić należy, że organ przyjmując błędną wykładnię przepisu art. 2 pkt 3¹ u.k., bezzasadnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, co stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Ponadto organ, w rozpoznawanej sprawie naruszył przepisy postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem zastosował niewłaściwy, nadzwyczajny tryb postępowania, zamiast wymaganego w takim przypadku trybu zwykłego
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a), należało orzec jak w pkt I sentencji.
Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt III), Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.