Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r., nr[...], odmawiającą wydania D. Ś. prawa jazdy kat. [...]
Powyższa decyzja została wydana w wyniku ustalenia następującego stanu faktycznego.
Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], wobec D. Ś. został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B na okres jednego roku. Jednocześnie Sąd ten postanowił zwrócić D. Ś. prawo jazdy w zakresie kategorii [...].
W dniu [...] r. D. Ś. zwrócił się do Starosty o wydanie prawa jazdy kat.[...].
Organ I instancji odmówił wydania prawa jazdy kat.[...] powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600), zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Od powyższego rozstrzygnięcia D. Ś. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem odwołującego się to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia. Organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd powszechny, na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w prawomocnym wyroku sądu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując sią na orzeczenia sądów administracyjnych (m. in. wyrok WSA sygn. akt III SA/Po 834/13, II SA/Ol 845/13), uznało, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Kolegium wskazało, że z uwagi na treść art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami - w przypadku gdy w stosunku do kierowcy sąd powszechny orzeka zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, to bezsprzecznie zastosowanie ma wymieniony wyżej przepis, z którego wynika zakaz wydania prawa jazdy w pozostałych wymienionych kategoriach. Według organu odwoławczego zakaz prowadzenia pojazdów w przypadku kierowcy, który dopuścił się spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym poprzez prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu oznacza wykluczenie takiego kierowcy z ruchu drogowego i takie jest ratio legis wymienionego przepisu.
Kolegium zwróciło uwagę, że ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami rozszerzyła brzmienie ust. 2 art. 12 ustawy o kierujących pojazdami poprzez dodanie sformułowania "zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii...". Powyższe rozwiązanie, zdaniem organu odwoławczego, potwierdza pogląd Kolegium prezentowany uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył D. Ś., żądając uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- - naruszenie art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę wydania uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii "C i C + E" w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów winno skutkować wydaniem uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii,
- - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o wydanie uprawnień określonego rodzaju, czym organ pozbawił skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny,
- - naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 7 i 77 K.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienie istotnej okoliczności w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. orzekającego wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii [...],
- - naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i nieuwzględnienie w przedmiotowej sprawie istotnej okoliczności w postaci opisanego wyżej prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego
- - naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela.
W uzasadnieniu skargi D. Ś. wskazał, że posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, obejmujące kategorię [...], zaś Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem orzekł[...]. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, organ niezasadnie przyjął, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii [...], ponieważ posiada już prawo jazdy w tym zakresie. Skoro Sąd Rejonowy w prawomocnym wyroku orzekł tylko o [...], do których konieczne jest prawo jazdy kategorii A i B z wyłączeniem innych pojazdów, do których prowadzenia uprawniają kategorie [...] prawa jazdy, to skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tych kategorii. W przeciwnym razie stanowiłoby to niedopuszczalną zmianę przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego.
Dalej podniósł, że w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 Kodeksu karnego i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której taki zakaz orzeczono prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli oczywiście uprzednio je posiadała (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 815/13). Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym w zakresie, wówczas dokonałby stosownych zmian w Kodeksie karnym, czego jednak uchwalając w dniu 5 stycznia 2011 r. ustawę o kierujących pojazdami, nie uczynił.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że przy rozstrzyganiu spraw ze skarg na decyzje administracyjne biorą pod uwagę tylko względy prawne. Sądy te rozstrzygają, jak przewiduje to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w granicach (przedmiotowych i podmiotowych) danej sprawy, ale nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Konsekwencją tak uregulowanych granic kontroli sądowej jest obowiązek objęcia badaniem zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego i uwzględnienia wszystkich wad prawnych tego aktu niezależnie od tego czy zostały podniesione w skardze.
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Okolicznością bezsporną jest to, że wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B na okres 1 roku. Jednocześnie Sąd ten postanowił zwrócić skarżącemu prawo jazdy kategorii [...].
[...] r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym wniosek o wydanie mu prawa jazdy kategorii [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. o odmowie wydania prawa jazdy kategorii "[...]" przywołało jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970). W treści uzasadnienia powołało się jednak także na wspomnianą zmianę, wskazując, że stanowi ona potwierdzenie stanowiska Kolegium zgodnie, z którym przepis ten dotyczy nie tylko osób ubiegających się o prawo jazdy ale także osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy – czyli osób, które uprawnienia te wcześniej posiadały. Zdaniem Kolegium odmienna interpretacja wymienionych przepisów ustawy niweczyłaby cel, do którego zmierzał ustawodawca przy ich uchwalaniu.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z cytowanymi powyżej przepisami w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 26 czerwca 1014 r., prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych
- - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, przy czym przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy m.in. kategorii [...] (art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 cytowanej ustawy).
Ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, brzmienie tego przepisu zostało zmienione poprzez dodanie (w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami) zwrotu "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Po zmianie, przepis ten obejmuje zatem już nie tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy ale także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.
Powyższa zmiana – wbrew stanowisku Kolegium – nie może mieć jednak w wypadku skarżącego znaczenia, a to z tego względu, że weszła ona w życie dopiero z dniem [...] r., zaś wyrok Sądu Rejonowego (którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych) zapadł w dniu [...] r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że ustawa o kierujących pojazdami - w brzmieniu aktualnym w dacie wydania wyroku zawierającego orzeczenie wobec D. Ś. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B - rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienie do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają. Osoby, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy to takie, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy czyli takie, które uprawnień takich jeszcze nie mają, a zatem przepisu tego nie stosuje się do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Bezspornym jest przy tym, że skarżący należy do grupy osób, które określone uprawnienia wcześniej już uzyskały.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii [...], zaś organ dokonał rozszerzającej wykładni cytowanych przepisów i odmówił wydania prawa jazdy kategorii [...], które to uprawnienie nie zostało objęte zakazem orzeczonym w wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r.
Powyższe stanowisko wielokrotnie wyrażane było w orzecznictwie m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 815/13, z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt
II SA/Bd 1490/13, z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1522/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 990/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Op 338/13 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1074/14.
Nie sposób przy tym zgodzić się z Kolegium, że wprowadzona ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r., zmiana brzmienia przepisu art. 12 ust 2 ustawy o kierujących jest potwierdzeniem stanowiska organu. Gdyby bowiem, przepis w jego poprzednim brzmieniu obejmował także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii to niewątpliwie wprowadzanie takiej zmiany byłoby całkowicie zbędne.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 art. 152 oraz 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.