Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki [...] o nr rej. [...]
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] r. Komenda Powiatowa Policji w [...] usunęła z drogi w [...], z powodu parkowania pojazdu na chodniku utrudniającego ruch pieszym, pojazd marki [...] na parking strzeżony w[...]. Pismem z dnia [...], dwukrotnie awizowanym (zwrot z poczty [...]r. oraz notatka urzędowa z dnia [...]r.) Komenda Powiatowa Policji w [...] powiadomiła L.L. o usunięciu z drogi w/w pojazdu i pouczyła o skutkach nieodebrania go w wyznaczonym terminie.
Dalej organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. wszczęte zostało postępowanie wobec L.L. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki [...]. W toku postępowania strona nie złożyła żadnych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.
Powołując się na treść wymienionych w podstawie prawnej decyzji przepisów Naczelnik Urzędu Skarbowego w[...] stwierdził, że wydanie decyzji w sprawie jest czynnością formalną, która ma charakter deklaratoryjny, gdyż pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
Pismem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy w [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dającym podstawę do wznowienia postępowania, a polegającym na braku udziału w postępowaniu strony – L.L. – bez jej winy i w konsekwencji wydanie decyzji o przejęciu samochodu na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy L.L. nie mógł uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym z powodu choroby psychicznej. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postępowaniu L.L. niewątpliwie nie brał udziału. Nie mógł uczestniczyć w czynnościach procesowych z powodu przewlekłej choroby psychicznej, której rodzaj wyklucza świadome działanie. Stan zdrowia L.L., zarówno aktualny jak i, co w tej sprawie istotne, w czasie trwania postępowania administracyjnego, jest udokumentowany materiałem dowodowym zebranym w sprawie I Ns [...], toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...] z wniosku Prokuratora Okręgowego z dnia [...]r. o częściowe ubezwłasnowolnienieL.L.
Z ustaleń postępowania wynika, że L.L. był od wielu lat leczony psychiatrycznie. W toku postępowania o ubezwłasnowolnienie biegli rozpoznali u L.L. przewlekłą chorobę psychiczną, dotychczas nie leczoną systematycznie – [...]. W czasie badania L.L. był w stanie pełnej psychozy z rozpadem struktury. Wymagał natychmiastowego leczenia w warunkach szpitalnych. Z opinii wynika nadto, że L.L. wymaga pomocy innej osoby w życiu codziennym i nie ma on poczucia choroby.
Z uwagi na stan zdrowia L.L. nie miał zatem możliwości zarówno działania jako strona w toku postępowania administracyjnego jak i wzruszenia decyzji o przepadku podjazdu, która jest dla niego niezwykle dotkliwa i krzywdząca. Prokurator podkreślił, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową i stanowi podstawę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie o wznowienie postępowania, niezależnie od tego, czy miało ono wpływ na treść decyzji.
Odpowiadając na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu, w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji w przedmiocie przepadku pojazdu. Nie zachodzą również przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Stroną postępowania, jako właściciel pojazdu, był i mógł być tylko L.L.. Do dnia udzielenia odpowiedzi na skargę sąd nie orzekł o jego ubezwłasnowolnieniu. Dopóki nie zostanie wydane takie orzeczenie, tylko ta osoba, jako właściciel pojazdu, może być stroną postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki [...].
Na rozprawie w dniu [...] r., występujący za Prokuratora Rejonowego, Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] podtrzymał skargę.
Do skargi przychyliła się również G.L., będąca mocą postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r., doradcą tymczasowym L.L.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja powodująca uwzględnienie skargi z przyczyny w niej nie podniesionej, lecz dostrzeżonej przez Sąd z urzędu, wystąpiła w niniejszej sprawie.
Przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekająca o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu. Tryb postępowania w przedmiocie usuwania pojazdów oraz orzekania w sprawie ich przejęcia na rzecz Skarbu Państwa został określony przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), wydanego na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 50a ust. 5 i art. 130a ust. 11 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), określanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
W myśl art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W takiej sytuacji decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi podejmuje policjant albo strażnik gminny (miejski) - art. 130a ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy.
Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia, podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu – w przypadku usunięcia pojazdu w trybie określonym w art. 130a ust. 1-3 ustawy.
W powiadomieniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, należy wskazać skutki nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy, tj. w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia.
Według § 5 ust. 4 rozporządzenia, do powiadomienia o którym mowa w ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniach.
Zdaniem Sądu, odpowiednie stosowanie przepisów Kpa o doręczeniach w procedurze określonej przez § 5 rozporządzenia, winno prowadzić do zastosowania przepisów Kpa z pełnym uwzględnieniem zasad związanych z doręczeniem korespondencji.
Nie ulega wątpliwości, że usunięcie w dniu [...] r. pojazdu stanowiącego własność L.L. nastąpiło w trybie określonym w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzję o usunięciu pojazdu podjął funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w [...]. Należało zatem ustalić, czy podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, powiadomił o tym niezwłocznie właściciela pojazdu w sposób przewidziany przepisami Kpa.
Z akt sprawy wynika, że zarówno Komendant Powiatowy Policji w [...] jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przyjęli, iż doręczone powiadomienie o usunięciu pojazdu L.L. zostało dokonane skutecznie w trybie art. 44 Kpa.
W tym miejscu celowym jest przypomnienie treści art. 44 Kpa. Zgodnie z jego brzmieniem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (a więc adresatowi w miejscu jego zamieszkania lub pracy):
- 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,
- 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
W takim wypadku, według postanowień art. 44 § 2 Kpa, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 3 i 4 Kpa).
Ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii zwrotnych pokwitowań odbioru korespondencji kierowanej do L.L. z Komendy Powiatowej Policji w [...] wynika, że do L.L. wysłano dwie przesyłki zawierające powiadomienie o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skierowano je pod dwa różne adresy, tj. przy ul. [...] Z adnotacji i pieczęci umieszczonych na kserokopiach zwrotnych pokwitowań odbioru oraz kopert wynika, że jedną z przesyłek wysłaną na adres przy [...]awizowano powtórnie w dniu [...] r. po czym w dniu [...] r. przesyłkę zwrócono do nadawcy. Na kserokopii drugiego listu poleconego z dnia [...] r. zaadresowanego na ul. [...], znajduje się jedynie adnotacja o jego zwrocie.
Z przekazanych przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] dokumentów wynika, że funkcjonariuszom Policji nie było znane miejsce pobytu L.L., w związku z czym w dniu [...] r. zostało wydane zarządzenie o ustaleniu jego miejsca pobytu, celem podjęcia czynności procesowych związanych z podejrzeniem popełnienia wykroczenia z art. 82 § 1 Kodeksu wykroczeń w zw. z § 17 ustawy o znakach i sygnałach drogowych i art. 87 Kw w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W efekcie podjętych czynności ustalono, że w ostatnim okresie czasu L.L. przebywa w swoim mieszkaniu przy ul. [...]
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził, że powiadomienie o usunięciu z drogi pojazdu i pouczenie o skutkach jego nieodebrania zostało dokonane pismem z dnia [...] r., dwukrotnie awizowanym, zwróconym z poczty [...]r.
W ocenie Sądu, w oparciu o powyższe ustalenia wątpliwość budzi kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia kierowanej korespondencji do L.L..
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przyjął za skuteczne doręczenie przez Policję listu poleconego z dnia [...] r., które zawierać miało zawiadomienie z dnia [...] W aktach sprawy znajdują się dwa zawiadomienia o podobnej treści: pierwsze zaadresowane na ul. [...] r., drugie zaś z dnia [...] r. kierowane na ul. [...] i określające błędną datę zatrzymania pojazdu. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można wnioskować, że w liście poleconym z dnia [...] r., wbrew twierdzeniu organu, znajdowało się nie pismo z dnia [...].
Najistotniejsze jest jednak to, że z dołączonych do akt sprawy kserokopii listu poleconego nr R [...] i zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana i to w sposób przez przepisy wymagany.
Na w/w kserokopiach brak jest jakichkolwiek adnotacji doręczyciela o tym, że zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej, na okres kolejno następujących po sobie 7 dni, zostało umieszczone w jednym z miejsc wskazanych w art. 44 § 2 Kpa, tj. w skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu. Podkreślić bowiem należy, że brak podania przez doręczyciela informacji w tym zakresie uniemożliwia uznanie, że doręczenie zostało dokonane w sposób prawidłowy - zgodny z obowiązującymi regułami (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2006 r., I OSK 528/05, Lex nr 194352, postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., I OSK 23/07, Lex nr 360227, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 846/08, Lex nr 529918, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., II SA/Wa 1889/05, Lex nr 202355).
Źródła powyższego uchybienia należy upatrywać w tym, że Komendant Powiatowy Policji przy wysyłce korespondencji wykorzystał druki zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, które nie spełniają wymogów stawianych tego typu pokwitowaniom w postępowaniu sądowym ale także i w postępowaniu administracyjnym w takim sensie, że nie zawierają treści pomocnych doręczycielowi dla prawidłowego opisania podejmowanych przezeń czynności.
Skoro na znajdującej się w aktach sprawy kserokopii koperty i pokwitowania odbioru powiadomienia o usunięciu pojazdu i pouczenia o skutkach jego nieodebrania w terminie, nie można odnaleźć adnotacji o pozostawieniu przesyłki do odbioru w placówce pocztowej, o umieszczeniu zawiadomienia o tym w skrzynce do doręczania korespondencji lub na drzwiach adresata, to brak jest podstaw do uznania, że doręczenie było prawidłowe i tym samym skuteczne.
Uchybienie to nie zostało dostrzeżone i w efekcie wyjaśnione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, co skutkowało co najmniej przedwczesnym wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodu marki [...]. Powyższe oznacza, że skoro istnieją uzasadnione wątpliwości co do spełnienia wymogów formalno-procesowych poprzedzających wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w trybie art. 130a ust. 10 ustawy i § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów, zbędne stało się analizowanie wykazywanej przez Prokuratora przesłanki wznowienia postępowania, opartej na art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.
W takim stanie rzeczy, wobec naruszenia przepisów regulujących tryb postępowania poprzedzający podjęcie decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów i art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, za skuteczną należało uznać skargę Prokuratora, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję, zaś w przedmiocie jej wykonalności orzekł na mocy art. 152 w/w ustawy.