Uzasadnienie
W dniu [...] L.J. i J.J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] uchylające postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zatrzymania procedury zmierzającej do legalizacji lokalu użytkowego przy [...] i umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości.
Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, wpis uiścili. Jednocześnie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podali, że ich sytuacja finansowa jest katastrofalna od czasu remontu lokalu który znajduje się nad ich lokalem gastronomicznym i którego dotyczy postępowanie. Wnioskodawcy wyjaśnili, że nie stać ich na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, mimo tego, że od 25 lat prowadzą w [...] kawiarnię, ponieważ rynek się kurczy i środków jest coraz mniej. Sytuację znacznie pogarsza uruchomienie lokalu znajdującego się nad ich kawiarnią, przeznaczonego na ok. 50 osób, z tym samym asortymentem co lokal wnioskodawców, działającego nielegalnie (jako samowola budowlana).
Skarżący podali, że ich dochody wynoszą [...] zł miesięcznie, a ponoszone wydatki wynoszą: [...]. Poza tym dochodzą wydatki na ubezpieczenie lokalu, bieżące faktury za towar i jedzenie. Skarżący oświadczyli, że posiadają mieszkanie o pow. [...], lokal użytkowy własnościowy o pow. [...] i 6 letni samochód marki [...], nie mają żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 października 2014 r. wnioskodawcy oświadczyli, że nie zatrudniają pracowników na stałe, w [...] była zatrudniona jedna osoba na umowę zlecenie i w okresie [...] pracowała osoba skierowana z urzędu pracy na staż. Skarżący przedłożyli wyciągi z trzech rachunków bankowych, oraz dowody potwierdzające wysokość czynszu za posiadane lokale.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy.
Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Z wniosku wynika, że skarżący utrzymują się z dochodu wynoszącego [...] zł miesięcznie, a ponoszone przez nich wydatki znacznie przewyższają te dochody, przekraczają bowiem [...] zł miesięcznie. Mimo tego, skarżący nie mają zaległości w opłatach i nie korzystają z oszczędności, ponieważ ich nie posiadają. Skarżący oświadczyli, że są właścicielami mieszkania położonego w [...] o pow. [...], lokalu użytkowego o pow. [...] w którym prowadzą kawiarnię i 6 letniego samochodu marki [...], nie zatrudniają pracowników. Skarżący przedłożyli wyciągi z trzech spośród czterech posiadanych przez nich rachunków bankowych z których wynika, że wnioskodawcy posiadają środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów postępowania w całości. Wnioskodawcy posiadają własne mieszkanie, samochód i lokal użytkowy w którym prowadzą działalność gospodarczą. Działalność ta przynosi dochody, choć być może niższe niż w przeszłości.
Niemniej w samym tylko [...], to jest w miesiącu w którym skarżącym doręczono zaskarżone postanowienie, na rachunek J.J. wnioskodawcy wpłacili kwotę [...] zł. Ponadto, w dniu [...] uzyskali oni dodatkowo kwotę [...] zł z kredytu bankowego, a w dniu [...] kwotę [...], także z kredytu. W analizowanym okresie środki finansowe wpływały również na rachunek bankowy związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast wyciągu z firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez Idea Bank, wnioskodawcy nie przedłożyli.
Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek uprawniających do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym należało stwierdzić, że skarżący przesłanek tych nie spełniają. Wnioskodawcy posiadają znaczny majątek i uzyskują dochody w pełni pozwalające na poniesienie kosztów postępowania zainicjowanego ich skargą. Wpis sądowy od skargi zresztą już uiścili. Ponadto, w okresie poprzedzającym wniesienie skargi otrzymali do dyspozycji dodatkowe środki w postaci kredytu bankowego. Pogorszenie się sytuacji finansowej wnioskodawców spowodowane uruchomieniem konkurencyjnego lokalu gastronomicznego nie oznacza jeszcze, że są oni osobami ubogimi, znajdującymi się w trudnej sytuacji finansowej, uprawnionymi do korzystania z pomocy.
Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by skarżący znajdowali się w sytuacji majątkowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będą mogli żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia ich praw, w tym zwrotu poniesionych kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego, o ile zdecydują się skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć Sądowi najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.