Uzasadnienie
Burmistrz decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu wniosku E. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy elektrowni wiatrowych [...] o łącznej mocy do [...] MW wraz ze stacją elektroenergetyczną [...] i niezbędną towarzyszącą infrastrukturą techniczną" i jednocześnie w punkcie 1 decyzji określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji (ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich), wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych oraz w zakresie ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwolenie na budowę, w pkt 2 - stwierdził konieczność zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz brak konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej, w pkt 3 – wskazał na brak konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, w pkt 4 – wskazał na brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę oraz przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, zaś w pkt 5 – nałożył obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie klimatu akustycznego.
Jako podstawę prawną podjęcia decyzji organ ten wskazał na art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Burmistrz opisał przeprowadzoną procedurę, w tym związaną z udziałem społeczeństwa, poprzedzającą wydanie decyzji oraz dokonał oceny oddziaływania przedsięwzięcia i potencjalnych zagrożeń dla środowiska, w szczególności w zakresie ornitofauny i chiropterofauny terenu objętego inwestycją oraz terenów sąsiednich. Do decyzji załączono charakterystykę planowanego przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli M.G. i I.G.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał ustawową procedurę prowadzącą do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, do których zaliczył planowaną inwestycję polegającą na budowie farmy elektrowni wiatrowych. Nadto wskazał jakie dowody należy zebrać w toku postępowania i co powinna zawierać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Zdaniem Kolegium, decyzja organu
I instancji spełnia wszystkie wymogi prawa materialnego jak i procesowego. Przede wszystkim została wydana w oparciu o w pełni zebrany materiał dowodowy, przy poszanowaniu trybu określonego przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływaniu na środowisko oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Uwzględniono w niej uzyskane stanowiska organów uzgadniających, jak i zgłoszone przez strony i inne osoby okoliczności konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto wzięto pod uwagę możliwość negatywnego oddziaływania elektrowni na środowisko, w tym ludzi, ptaków i nietoperzy, jak również odniesiono się do wszelkich zgłaszanych uwag i wniosków, umożliwiając osobom zainteresowanym zapoznanie się z wyjaśnieniami inwestora.
Nie zgadzając się z decyzją Kolegium, M.G. i I.G., reprezentowani przez adwokata J.T., zaskarżyli ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Sąd wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję nakazując organowi II instancji dokonać ustaleń czy skarżący posiadają przymiot strony (czy mają legitymację do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji) w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Rolą organu odwoławczego było odróżnienie czy interes na który powołują się skarżący jest interesem prawnym czy faktycznym.
Skarżący w piśmie z dnia [...] r. w nawiązaniu do wyroku WSA z dnia 7 marca 2013 r. przedstawili stanowisko w sprawie wskazując, iż ich interes prawny wywodzą z art. 140 k.c. a naruszony zostanie przez przedmiotową inwestycję bowiem oddziaływać ona będzie w uprawnienia właścicieli terenów sąsiadujących z inwestycją. Właściciele jakimi są I.M. G. będą mieli ograniczone możliwości korzystania z nieruchomości jako terenów rolnych oraz turystycznych i rekreacyjnych bowiem parametry elektrowni wiatrowych świadczą o negatywnych skutkach dla otoczenia szczególności chodzi tu o hałas, drgania, "efekt cienia" i efekt stroboskopowy.
Zdaniem skarżących skutki oddziaływania inwestycji będą obejmować nie tylko tereny przyległe, ale także te, które z nimi sąsiadują, tak jak nieruchomość skarżących. Kontynuowanie planowanej inwestycji w stosunku do zagospodarowanych nieruchomości nie daje możliwości uniknięcia w przyszłości imisji spowodowanych przez planowaną budowę [...] wiatraków.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 30 i art. 85 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199 poz. 1227 ze zm.) – umorzyło postępowanie w sprawie.
W ocenie Kolegium stroną decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest inwestor w niniejszym przypadku E., względnie właściciel lub użytkownik wieczysty działki, na której ma. być wznoszone dane przedsięwzięcie.
Dodatkowo organ wskazał, że w art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji ustawodawca przyznał szczególne uprawnienia organizacjom ekologicznym. Organizacjom tym służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa wprowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu. Wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.
Legitymację strony w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy oceniać według art. 28 k.p.a.. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku /.../ gwarantuje społeczeństwu udział w postępowaniach w sprawach wymienionych w tej ustawie lecz tylko poprzez składanie uwag i wniosków przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zdaniem organu odwoławczego ustawa nie przyznaje jednak każdemu obywatelowi, czy też innemu podmiotowi działającemu w społeczeństwie, przymiotu strony w odniesieniu do omawianej decyzji. Zdaniem Kolegium, właściciele nieruchomości położonych w pobliżu planowanego przedsięwzięcia nie posiadają interesu prawnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Osobom tym - nie będącym stroną postępowania - nie przysługuje prawo odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Według organu zainteresowane strony mogą bronić swoich interesów prawnych na etapie postępowania w sprawach:
- 1) decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.);
- 2) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
Na zakończenie organ odwoławczy wskazał, że w razie stwierdzenia, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., umarza postępowanie odwoławcze w drodze decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por.: Naczelny Sądu Administracyjny, uchwała z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98, Baza Orzeczeń LEX nr 37956).
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli I. i M.G. reprezentowani przez pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 153 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przez organ administracyjny wytycznych - bezwzględnie obowiązujących - wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7.03.2013 r., co do sposobu i kierunku działania w toku ponownego rozpoznania sprawy, a to doprowadziło do wydania decyzji wbrew wytycznym sądu wyrażonym w wyroku i w konsekwencji wydania przez organ II instancji wadliwej decyzji;
- b) art. 28 K.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie jego niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że właściciele nieruchomości położonych w pobliżu planowanego przedsięwzięcia, w tym skarżący, nie posiadają interesu prawnego w toczącym się postępowaniu - w sprawie wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach - podczas gdy ze stanu faktycznego i prawnego wynika, że nieruchomość skarżących znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, w związku z czym ich interes prawny wynika z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego, tj. art. 140 K.c. a w konsekwencji,
- c) niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 2 K.p.a., tj. umorzenia postępowania odwoławczego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zamiast uchylenia decyzji Burmistrza i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji braku podstaw do jego umorzenia;
- d) art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z obowiązującym prawem, co skutkowało naruszeniem zasady praworządności i nie uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także poprzez nie odniesienie się do wszystkich wypowiedzi i twierdzeń stron podnoszonych w trakcie postępowania, a w szczególności zawartych w piśmie z dnia [...] r. oraz poprzez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) oraz art. 200 Ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnieśli o:
- - uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., sygn. akt: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego,
- - zasądzenie na rzecz skarżących od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W ocenie strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze po uchyleniu decyzji nie podjęło czynności zgodnie wytyczonymi kierunkami działań wskazanymi przez Sąd.
Organ administracyjny ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że "właściciele nieruchomości położonych w pobliżu planowanego przedsięwzięcia nie posiadają interesu prawnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Osobom tym - nie będącym stronom postępowania - nie przysługuje zatem prawo odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (str. 5 infine decyzji).
Zdaniem strony powyższe stanowisko organu nie jest oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym, który w celu realizacji wytycznych Sądu winien zostać uzupełniony, a nie został.
Strona wskazała, że błędne wnioski SKO o rzekomym braku interesu prawnego skarżących nie wynikają z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jedynie skupia się na przepisach ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w oderwaniu od okoliczności faktycznych i prawnych.
Organ II instancji nie zbadał należycie statusu skarżących, jako strony postępowania, w aspekcie naruszenia jej prawa własności i nie uzupełniono materiału dowodowego w tym zakresie. Istnienie interesu prawnego po stronie I.M. G. w tak skomplikowanych sprawach powinno odbywać się w trakcie wszczętego postępowania administracyjnego z wykorzystaniem wszelkich możliwych środków dowodowych. W niniejszej sprawie organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, że skarżący nie posiadają interesu prawnego.
Skarżący podnieśli, że kwestia posiadania legitymacji procesowej przez nich w tym postępowaniu administracyjnym została uzasadniona w piśmie z dnia [...]r., w którym szczegółowo i wyczerpująco wskazano argumenty przemawiające za koniecznością uznania ich za stronę tego postępowania.
W ocenie skarżących organ całkowicie pominął parametry inwestycji (wysokość wiatraka: [...] m, ilość wiatraków: [...]). w kontekście działalności gospodarczej skarżących oraz położenia ich nieruchomości. Okoliczności te wskazują, że nieruchomość skarżących znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji.
Interes prawny w niniejszej sprawie jest oparty na normie prawa materialnego, a mianowicie art. 140 K.c. Elektrownia wiatrowa jest przedsięwzięciem, ingerującym w uprawnienia właścicieli i terenów sąsiadujących z planowaną inwestycją.
Wpływ inwestycji na nieruchomość skarżących będzie polegać na ograniczeniu możliwości i korzystania z ich nieruchomości w dotychczasowy sposób - jako terenów rolnych oraz (turystycznych i rekreacyjnych - parametry wskazane we wniosku inwestora oraz ustalone w toku;postępowania administracyjnego świadczą o powstaniu negatywnych skutków dla otoczenia I wskutek realizacji tej inwestycji. Ustalenia poczynione w postępowaniu opisują szczegółowo mechanizm działania wiatraków, który wywołuje hałas, drgania, "efekt cienia". [...] wiatraków znacznie pogorszy warunki korzystania i przeznaczenia nieruchomości skarżących.
Tym samym, zostaną ograniczone uprawnienia skarżących wynikające z przepisu art. 140 K.c. O tym, zdaniem strony, czy dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, nie może wynikać z jednostronnych, arbitralnych ustaleń organu ani wyłącznie z ustaleń poczynionych przez inwestora w raporcie o oddziaływaniu na środowisko bez wyjaśnienia tego w postępowaniu administracyjny, przeprowadzonym zgodnie z przepisami K.p.a. i z udziałem stron. Skarżący nie zgodzili się też ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że "nie można, w drodze odwołania, kwestionować poszczególnych wysoce specjalistycznych rozstrzygnięć decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych", ani też z tym, że "zainteresowane strony mogą bronić swoich interesów prawnych na etapie postępowania w sprawach wynikających z przepisów Prawa budowlanego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Uczestnik postępowania E. będąca następcą prawnym inwestora E. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i wobec niezwiązania zarzutami skargi, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W uzasadnieniu do wyroku z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie, której przedmiotem oceny była decyzja SKO z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] r. Sąd wskazał w zaleceniach dla organu odwoławczego jakimi przesłankami ma się kierować dokonując oceny czy skarżącym przysługuje legitymacja procesowa do udziału w sprawie w charakterze strony. Organ odwoławczy powinien dokonać analizy w oparciu o przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalić czy i w jaki sposób planowana inwestycja będzie oddziaływać na nieruchomość skarżących.
W szczególności organ miał ocenić czy nieruchomość skarżących znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
W piśmie z dnia [...] r. skarżący przedstawili stanowisko, z którego wywodzili swój interes prawny, natomiast organ odwoławczy w ogóle się do niego nie ustosunkował.
W treści uzasadnienia organ przytoczył tylko szereg przepisów dotyczących interesu prawnego wynikającego z poszczególnych powołanych przez organ przepisów cyt. ustawy i wywiódł z tego wniosek, że legitymację skarżących należy ocenić według art. 28 K.p.a.
Organ też nie uzasadnił dlaczego umorzył postępowanie w sprawie wskazując jedynie na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
W ocenie Sądu należy uznać za trafny zarzut skargi, iż został naruszony przepis art. 153 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zastosuje się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu do wyroku z 7 marca 2013 r. i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowne orzeczenie.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152 powołanej ustawy, zaś w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania przeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tejże ustawy.