Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania J. K. specjalnego zasiłku celowego na zakup leków dla matki H. G..
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy z którego wynikało, że J. K. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków dla matki, natomiast organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego. Organ ustalił, że dochód w rodzinie wnioskodawcy wynosi [...] zł, natomiast ustalone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami), kryterium dochodowe wynosi 632 zł. W tej sytuacji, w przekonaniu organu, koszty zakupu leków wnioskodawca mógł ponieść we własnym zakresie. Organ wskazał nadto, że J. K. otrzymał w roku [...] pomoc na zakup leków dla matki w kwocie [...] zł, jednakże na wniosek z dnia [...], ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Rodzinie i brak środków nawet dla osób spełniających wymogi ustawowe do otrzymania świadczeń, dalszej pomocy udzielić nie mógł.
Kolegium rozpatrując sprawę, na skutek odwołania wniesionego przez J. K. podniosło, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż uzyskiwany dochód, który stanowi renta jego matki wynosząca [...] zł przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Kolegium uznało również zasadność odmowy przyznania pomocy o charakterze wyjątkowym – specjalnego zasiłku celowego, świadczenia, o które mogą ubiegać się osoby, których dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Organ odwoławczy wskazał, że w rodzinie, w której rzeczywisty dochód na osobę wynosi [...] zł, konieczność zakupu leków przez członka rodziny nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, zważywszy również na to, że przyznanie świadczenia ma charakter uznaniowy.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że wnioskodawca w celu poprawy sytuacji bytowej nie współdziała z organami pomocy społecznej. Pomimo to, że jest zdrowy i zdolny do pracy, nie poszukuje zatrudnienia, odmówił przyjęcia oferty pracy zaproponowanej przez Urząd Pracy, przez co utracił status osoby poszukującej pracy.
Kolegium, dokonując oceny sytuacji rodzinnej i bytowej J. K., na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie uznało zasadności odmowy przyjęcia oferty pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką, albowiem z zaświadczeń lekarskich nie wynikało, że H. G. takiej opieki wymaga.
J. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
Skarżący kwestionował zasadność odmowy przyznania mu pomocy finansowej na zakup leków dla matki. Domagał się nadto zwrotu pieniędzy za zakupione leki od [...], przyznania specjalnego zasiłku celowego w kwocie po [...] zł miesięcznie oraz przyznania zasiłku celowego w formie kartek na produkty żywnościowe.
J. K. zarzucił nadto, że negatywna ocena odmowy przyjęcia oferty pracy dokonana w decyzjach organów obu instancji jest nieuzasadniona, albowiem w istocie przyczyną odmowy podjęcia zatrudnienia jest konieczność sprawowania stałej opieki nad chorą matką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).
Sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną ocenia zatem, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Należy przy tym dodać, że Sąd w ramach ustawowych kompetencji nie ma możliwości przyznania świadczeń czy zmiany ich wysokości. Nie rozstrzyga nadto w oparciu o zasady słuszności. Zadaniem Sądu jest wyłącznie ocena legalności wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.
Badając w tych aspektach zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania J. K. specjalnego zasiłku celowego Sąd uznał, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie doszło do naruszenia prawa.
Art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Z analizy powołanego przepisu wynika zatem, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym przyznawanym osobom lub rodzinom, których dochód przekracza kryterium dochodowe.
Uznanie organu, wypływające z treści art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uwarunkowane jest z jednej strony możliwościami finansowymi pomocy społecznej, czyli wielkością środków przeznaczonych w budżecie gminy na pomoc społeczną i liczbą ubiegających się o pomoc uprawnionych do korzystania z tej pomocy osób, z drugiej zaś wystąpienie szczególnego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia.
Ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje, jak należy rozumieć "szczególnie uzasadniony przypadek", stąd też ocena, czy w danej sprawie taka sytuacja występuje, należy do organów uprawnionych z mocy ustawy do wydawania decyzji w tej sprawie.
Przechodząc na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania zauważyć należy, że organy obu instancji rozpatrując wniosek J. K. nie kwestionowały, że pomoc finansowa na zakup leków może być rozpatrywana w kategoriach szczególnego przypadku i wskazały, że pomoc taka została w roku 2006 skarżącemu przyznana. Tym nie mniej, wskazano również na te okoliczności sprawy, które uzasadniają odmowę przyznania świadczenia, niezależnie od tego, czy występuje tzw. szczególnie uzasadniony przypadek. Za okoliczność taką uznano ograniczoną ilość środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń z pomocy społecznej. Organ podkreślił przy tym, że zaspokajanie potrzeb w pierwszej kolejności ukierunkowane jest na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować.
Jakkolwiek w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego enigmatycznie wskazano na niewystarczającą ilość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej, to jednak podkreślić należy, że okoliczność braku dostatecznych środków w budżetach gmin z przeznaczeniem na pomoc społeczną, w tym na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, jest znana Sądowi z urzędu.
W tej sytuacji Sąd stwierdził, że organ odmawiając J. K. przyznania pomocy społecznej o charakterze specjalnym z powodu braku środków finansowych nie naruszył prawa oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Sąd zauważa nadto, że w myśl art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.
Z treści decyzji organu I instancji wynika, że organ ten rozpatrzył wniosek osoby, która nie była zainteresowana otrzymaniem świadczenia dla siebie lecz dla członka rodziny, zaś z akt administracyjnych nie wynika, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 102 ust. 1 w przedmiocie uzyskania zgody, o której mowa w tym przepisie.
W tej sytuacji jako strona postępowania winna być wskazana osoba, której w istocie dotyczy odmowa przyznania specjalnego zasiłek celowy na zakup leków, czyli H. G., nie zaś członek rodziny, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia na jej rzecz.
Zważywszy na to, że legalność wydanej przez organy administracji publicznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania J. K. specjalnego zasiłku celowego jest nie budzi wątpliwości, a wskazane wyżej uchybienie proceduralne nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji.