Uzasadnienie
M. M. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w dniu [...]r. wniosek "o wypłatę kwoty [...] PLN za opłacony z własnych środków kurs instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona, który odbył w ramach delegacji z Aresztu Śledczego ".
Dyrektor Aresztu Śledczego decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 104 kpa, art. 12 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) odmówił M. M. wypłaty należności [...] zł za udział w kursie instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy o Służbie Więziennej – funkcjonariusze i pracownicy cywilni powinni wykazywać się odpowiednim przygotowaniem ogólnym i zawodowym, doświadczeniem oraz wysokim poziomem moralnym, systematycznie dokształcać się i podnosić kwalifikacje zawodowe.
M. M. odbywał szkolenie instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona w okresie od [...]r. do [...]r. W tym czasie zajmował w Areszcie Śledczym stanowisko oddziałowego działu ochrony. Na tym stanowisku wymagany był kurs specjalistyczny, który M.M. ukończył w [...]r.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że pracodawca w miarę posiadanych środków ułatwia możliwość dokształcania się w różnych formach wszystkim funkcjonariuszom. M. M. otrzymał delegację, która pokryła koszty: przejazdu, noclegu i diety w kwocie [...] zł, i poprzez taką pomoc pracodawca umożliwił funkcjonariuszowi podniesienie kwalifikacji zawodowych.
Ponadto organ I instancji wskazał, że dochodzone roszczenie mogłoby być uwzględnione, gdyby M. M. zawarł umowę z pracodawcą na dokształcanie się (§ 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych – Dz.U. Nr 103, poz. 472), gdyż taka umowa określa wzajemne prawa i obowiązki stron.
M. M. w odwołaniu od tej decyzji wniósł o uchylenie decyzji i uwzględnienie wniosku. Odwołujący się zarzucił, "że organ I instancji naruszył art. 12 ustawy o Służbie Więziennej, § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju i przeniesień, § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz § 9 w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych".
W ocenie strony wyjazd na kurs instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona odbywał się w ramach obowiązków służbowych i polecenia wyjazdu służbowego. Dlatego wniosek o zwrot poniesionych kosztów za kurs jest uzasadniony.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania M. M. – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i umorzył postępowanie w całości.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że rozpatrywana sprawa dotyczy wypłaty [...] zł za kurs instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona, za który M. M. zapłacił z własnych środków.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz z tytułu służby otrzymuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Żądanie zwrotu poniesionych wydatków nie mieści się w katalogu spraw osobowych funkcjonariuszy i nie może być rozpatrywane w trybie administracyjnym (wyrok WSA w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 691/06 z dnia 11 grudnia 2006r.). W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wydał decyzję bez podstawy prawnej. Dlatego na podstawie art. 156 § 1 kpa stwierdził nieważność tej decyzji i umorzył postępowanie w sprawie.
M. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że sprawa zwrotu kosztów za kurs nie jest sprawą administracyjną oraz co do zasadności roszczenia powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej odrzucenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wskazał, że przed Sądem Rejonowym zawisła sprawa dot. roszczenia z tytułu kosztów kursu. Dlatego postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno być umorzone, a skarga odrzucona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygnięcia Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż podniósł skarżący.
W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy naruszył prawo procesowe, a uchybienie to ma postać rażącego naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nastąpiło rażące naruszenie art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis w § 1 stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1/ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2/ uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3/ umarza postępowanie odwoławcze.
Natomiast z § 2 tego artykułu wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Powołany przepis zawiera katalog zamknięty sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy. O tym, że jest to katalog zamknięty świadczy kategoryczne, enumeratywne wyliczenie rodzajów rozstrzygnięć organu drugiej instancji. Organ ten może zatem utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, może ją uchylić w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, może umorzyć postępowanie pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze, bądź też uchylić decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Każde inne rozstrzygnięcie, w wyniku złożonego środka zaskarżenia w toku instancji, jako nieprzewidziane w art. 138 k.p.a. jest niedopuszczalne.
Dlatego rozstrzygnięcie podjęte przez organ drugiej instancji, nieprzewidziane w art. 138 k.p.a. będzie zawsze w sposób rażący naruszało prawo.
Organ odwoławczy rozpatrujący odwołanie od decyzji organu I instancji, obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji, nie może natomiast w postępowaniu instancyjnym stosować art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu odwołań od decyzji organu pierwszej instancji i nie mógł stanowić podstawy do rozstrzygnięcia.
W przypadku zaś stwierdzenia przez organ odwoławczy rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji, zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ ten może tylko uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty, bądź uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie, lub uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, a rozważenia dotyczące postaci naruszenia prawa zamieścić w uzasadnieniu decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że o ile organ odwoławczy trafnie ustalił, że brak jest w ustawie o Służbie Więziennej przepisu stanowiącego podstawę materialną roszczenia o wypłatę kosztów kursu instruktorów rekreacji ruchowej – samoobrona, o tyle we wskazanej podstawie procesowej swojej decyzji jak i w treści jej rozstrzygnięcia, nie dał wyrazu tej prawidłowej ocenie. Skoro bowiem organ uznał, że żądanie strony nie może być załatwione w trybie postępowania administracyjnego, to zgodnie z tym co zostało wyżej napisane w odniesieniu do rodzajów decyzji organu odwoławczego, powinien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 kpa (art. 138 § 1 pkt 2 – zdanie drugie kpa).
Dodatkowo należy zwrócić uwagę organowi odwoławczemu, że przepis art. 138 § 3 kpa, który powołał w podstawie prawnej swojej decyzji, został skreślony z dniem 1 stycznia 2004r. mocą art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. NAr 153, poz. 1271).
Z powyższych względów, skoro zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo procesowe, (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa), to należało stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W przedmiocie niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.