Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "K.p.a." oraz na podstawie art. 3 pkt 20 i 21, art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza w sprawie odmowy przyznania G. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną - synem Ł. M..
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, ze w dniu [...] r. G. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem Ł., który orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r. utrzymującym w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności od urodzenia. W orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, w części, w której organ II instancji utrzymał to orzeczenie w mocy nie stwierdzono konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wojewódzki Zespół uchylił natomiast orzeczenie w części dotyczącej odpowiedniego zatrudnienia, ustalając, ze wskazana jest kontynuacja nauki.
Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r. zostało zmienione w ten sposób, że Sąd uchylił orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. także w punktach I i II i zaliczając Ł. M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] r. do [...] r.
Kolegium wyjaśniło, że w dniu [...] r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowały prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych, natomiast po dniu 30 czerwca 2013 r. decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów wygasają z mocy prawa. Na organ nałożono w ustawie obowiązek poinformowania, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o wygaśnięciu z mocy prawa dotychczasowej decyzji oraz warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r.
Organ II instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., i stwierdził, że po zestawieniu jego treści z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Ł. M., iż G. M. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, albowiem z orzeczenia nie wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tylko spełnienie przesłanki opisanej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnia do otrzymania przez G. M. świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki tej, o charakterze bezwzględnie obowiązującym odwołująca się nie spełnia.
Kolegium podkreśliło, że ze względu na treść art. 17 i wydawane na podstawie tego przepisu decyzje o charakterze związanym, organ nie ma możliwości uwzględniania szczególnych okoliczności, na które powołuje się strona. Byłoby to możliwe w warunkach działania w ramach uznania administracyjnego, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
G. M. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca. Nadto domagała się wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] r. do [...] r.
Skarżąca podniosła, że Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r. jej syn Ł. M. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia [...] r., a w wyroku jest napisane, że w obecnym czasie konieczna jest pomoc drugiej osoby.
G. M. podała nadto, że syn pozostaje pod jej opieką, albowiem nie może podjąć żadnej pracy, gdyż jest chory a zabrano mu świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zarzuciła również, że nie jest winna temu, że sprawy jej syna były tak długo załatwiane sądownie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprawę rozpoznawało od [...] r. Wskazała, że posiada dokumenty stwierdzające, że syn nie może nigdzie pracować ani samodzielnie czegokolwiek wykonywać i jest zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Powoływanie się na paragrafy i artykuły w decyzjach Kolegium jest - zdaniem skarżącej - niehumanitarne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą G. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem Ł. M..
Matrialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie to, co wynika z treści przytoczonego przepisu jest świadczeniem przyznawanym osobom sprawującym opiekę, nie zaś jak to podała skarżąca podopiecznym.
Z akt administracyjnych sprawy przedłożonych sądowi wynika, że skarżąca G. M. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu [...] r. załączając do wniosku akt urodzenia dziecka oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Wg stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku, warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego było łączne spełnienie następujących przesłanek wynikających z art. 17 powołanej wyżej ustawy:
1/ podmiotowej: osobą ubiegającą się o świadczenie mogą być: matka albo ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, inna osoba, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2/ nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, 3/ legitymowanie się przez podopiecznego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Okolicznością w sprawie niesporną jest, że skarżąca nie podejmowała dotychczas zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem Ł.. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że Ł. M. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z tym że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r., w części utrzymanej w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r., nie jest osobą wobec której orzeczono konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazania te nie wynikają również z wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt[...].
W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia przez skarżącą jednej z przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.
Zasadnie Kolegium wskazało, że decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją o charakterze związanym, co oznacza, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ administracyjny jest zobligowany przyznać stronie, w drodze decyzji administracyjnej, określone w przepisie prawo. Zarówno treść tego prawa jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, albowiem elementy te również wynikają z treści danej normy prawnej. A zatem istota związanego charakteru decyzji administracyjnej polega na tym, że norma prawna określa sytuację faktyczną i prawną, w której winna zapaść decyzja oraz determinuje treść takiej decyzji. Organ w sytuacji związania przepisem nie może kierować się zasadą słuszności czy innych szczególnych okoliczności podnoszonych przez stronę, które mógłby uwzględnić, gdyby działał w warunkach uznania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały prawne warunki uzasadniające przyznanie świadczenia.
Odnosząc się do zawartego w skardze żądania wyrównania skarżącej przez organ świadczeń za okres od [...] r. wskazać należy, że kwestia ta wykracza poza zakres sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wniosku skarżącej z dnia 1 marca 2013 r., a zatem winna być rozpatrzona w odrębnym postępowaniu. Rozpoznanie sprawy w tym zakresie winien zainicjować wniosek strony, złożony do właściwego organu administracji. Składanie nowego wniosku na etapie postępowania sądowego uniemożliwia jego rozpatrzenie w toku instancji przez uprawnione do tego organy. Podkreślić należy, że do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola zaskarżonej decyzji na podstawie kryterium legalności, czyli zgodności tej decyzji z obowiązującym prawem materialnym i procesowym.
Sąd ten nie ma ustawowych uprawnień do przyznawania skarżącym jakichkolwiek świadczeń (tu: pielęgnacyjnego), wyrównywania tych należności, czy też ich pozbawiania (art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a).
W tym stanie rzeczy, wobec uznania, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają obowiązującego prawa materialnego i procesowego, zaś zarzuty skargi nie okazały się zasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.