Uzasadnienie
E.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...]utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego na zakup żywności w kwocie [...] zł.
Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. 87 m2, nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i po operacji kości podudzia, co uniemożliwia mu podjęcie pracy. Skarżący oświadczył, że leczy się psychiatrycznie.
Wezwaniem z dnia 2 września 2015 r. (doręczonym w dniu 14 września 2015 r.) referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni, dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów tj:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i leczenie, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r.,
- - kopii aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności,
- - oświadczenia, z jakich środków skarżący pokrywa koszty utrzymania mieszkania.
Skarżący na wezwanie to nie odpowiedział.
W myśl art. 245 § 1, 2 i 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy.
W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Skarżący w złożonym wniosku podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, mieszka sam w mieszkaniu o pow. 87 m2 położonym w ścisłym centrum Szczecina, nie ma jakichkolwiek dochodów. Z zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskodawca nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, ukrywa dochody, stać go na utrzymanie dwupoziomowego mieszkania w wysokim standardzie, wyposażonego w wysokiej klasy sprzęt AGD, RTV, sprzęt komputerowy, posiada markową odzież i sprzęt rekreacyjny, mimo tego, że od 2012 r. nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Mimo deklarowanego braku dochodów, skarżący nie miał zaległości w opłatach za energię elektryczną, gaz, ani zaległości w opłatach za czynsz. Organy orzekające w sprawie ustaliły, że wnioskodawca w lutym 2015 r. zapłacił za gaz kwotę 420,52 zł, w marcu 2015 r. 907,73 zł, a w kwietniu 215 r. opłacił czynsz w kwocie 409 zł.
Rozpoznając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżący nie podał, z jakich źródeł pokrywa kosztu swojego utrzymania ani leczenia. Nie odpowiedział także na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych. Nie sposób ustalić z czego skarżący się utrzymuje i jakie uzyskuje dochody. Uniemożliwia to ocenę, czy sytuacja materialna wnioskodawcy jest rzeczywiście wyjątkowo trudna i nie pozwala na ustanowienie adwokata z wyboru, o ile skarżący uzna udział pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I instancji za niezbędny.
Jak wskazano powyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Oświadczenie skarżącego o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący nie przedłożył dowodów pozwalających na ocenę tej sytuacji. Należy zatem uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić ustanowienia adwokata. W niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tego względu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako bezprzedmiotowy, należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a.