Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Sz [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. nr [...], wydane z upoważnienia Burmistrza M., odmawiające wznowienia postępowania z wniosku W. B. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] r. nr [...] uznającą wnioskodawcę - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] r., wydaną z upoważnienia Burmistrza M., uznano W. B. - dłużnika alimentacyjnego, za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Następnie, decyzją z dnia [...] r., wydaną z upoważnienia Starosty [...], postanowiono zatrzymać ww. prawo jazdy kategorii AM, C, C1, B, B1.
Nadto, pismem z dnia [...] listopada 2019 r., Burmistrz D. wystąpił do do Burmistrza M. z wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w związku z przyznaniem przez ten organ świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz S. G. w kwocie po [...] zł na rzecz osób uprawnionych, tj. J. O. B., B. W. B. oraz M. W. B. na okres od [...] października 2019 r. do [...] września 2020 r.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] postanowił zatrzymać W. B. prawo jazdy kategorii AM, C, C1, B, B1. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r.
Następnie, wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. W. B., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o wznowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. - postępowania administracyjnego w sprawie uznania wnioskodawcy - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt IV Ka 2021/18, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2019 r., którym sąd uznał go za winnego popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. Wnioskodawca argumentował, że wobec oceny wyrażonej przez Sąd Najwyższy w postanowieniu o wstrzymaniu wykonania kary wobec niego, wysoce prawdopodobne jest uwzględnienie kasacji. Skoro zaś wstrzymane zostało wykonanie kary w postępowaniu karnym, to zasadne jest wznowienie postępowania, bowiem postępowanie w sprawie kasacji ma istotny wpływ na decyzję w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. wydanym z upoważnienia Burmistrza M., odmówiono wnioskodawcy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie uznania wnioskodawcy - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i odmówiono wstrzymania wykonania tej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ ocenił, że wnioskodawca nie wskazał istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 145 k.p.a. umożliwiającej wznowienie postępowania, gdyż - według organu - do wznowienia postępowania konieczne jest uprzednie wydanie przez inny organ decyzji, która ma charakter prejudycjalny, na podstawie której została wydana decyzja "kwestionowana".
Nadto, w ocenie organu, decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma charakteru decyzji zależnej, gdyż jej wydanie nie jest warunkowane wydaniem decyzji wcześniejszej, zaś jej wydanie następuje po spełnieniu konkretnych przesłanek ustawowych.
Na postanowienie to wnioskodawca złożył zażalenie oznaczone jako "odwołanie", w którym wskazał, że jest niezadowolony z zawartego w postanowieniu rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy, uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie, wskazał, że - zgodnie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m.in. wówczas, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Przywołując następnie przepis art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020 r. poz. 808); dalej: "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów", zgodnie z którym jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 k.k. oraz, po uzyskaniu z CEPiK informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do właściwego starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.
Według organu, postępowanie karne w przedmiocie przestępstwa niealimentacji jest postępowaniem niezależnym od postępowania administracyjnego, natomiast, złożenie wniosku o ściganie w tym przedmiocie jest obligatoryjne, choć następcze w stosunku do decyzji w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. A, jak wynika z wniosku o wznowienie postępowania, wnioskodawca wniosek o wznowienie postępowania umotywował przebiegiem postępowania karnego. Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wymaga najpierw wykazania, że decyzja, którą zamierza się uchylić, pozostawała w pewnym związku z określonym, innym rozstrzygnięciem. Więź ta wyraża się zarazem w sekwencji działań prawnych, podjętych przez organy administracji publicznej, polegającej na tym, że treść konkretnej decyzji zależy od innej decyzji lub innego orzeczenia, bez których nie mogłaby być wydana (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 789/19).
Ze wskazanych przyczyn organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W skardze do sądu na ww. postanowienie, skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem - zarzucił naruszenie przepisu prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu przez organ administracji, iż w sprawie nie było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie wskazanego przepisu, przy założeniu, że zastosowanie tego przepisu wymaga wykazania iż decyzja, którą zamierza się uchylić pozostawała w związku z określonym innym rozstrzygnięciem, podczas gdy w sprawie istnieją przesłanki do wznowienia postępowania bowiem:
- a) Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. sygn. akt VI KK 669/19 wstrzymał wykonanie wobec skarżącego wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt IV Ka 2021/18, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt II K 60/18;
- b) Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2020 r. sygn. akt V KK 669/19 uchylił wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt IV Ka 2021/18 utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt II K 60/18 i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;
- c) uchylenie wskazanego wyroku powoduje, iż nie można w takiej sytuacji uznać skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego;
- d) rozstrzygniecie wskazanego sądu pozostaje w związku z decyzją ostateczną wydaną w tej sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o wydanie wyroku uchylającego w całości zaskarżone postanowienie oraz o przyznanie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia przez niego jego praw, w tym kosztów wynagrodzenia i wydatków pełnomocnika skarżącego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że skoro Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. wstrzymał wykonanie wobec niego wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt IV Ka 2021/18 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt II K 60/18 uznający go za winnego popełnienia czynu polegającego na uchylaniu się od obowiązku alimentacji, a następnie uchylił wyrok tegoż Sądu Okręgowego w S. i sprawę przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, to zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie administracyjnej, w której uznano go jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sporna w sprawie jest okoliczność, czy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przedmiocie uznania skarżącego - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Z przepisu tego wynika, że istotą tej podstawy wznowienia postępowania jest okoliczność, że decyzja została oparta na rozstrzygnięciu właściwego w sprawie sądu lub innego organu, co w wyniku uchylenia (zmiany) powoduje utratę w tym zakresie podstawy ustaleń faktycznych sprawy. Zatem, tylko w sytuacji, gdy decyzja ostateczna została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, co mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej, stanowi podstawę do wydania postanowienia - na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. - do wznowienia postępowania i do dalszego prowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przeciwnym przypadku, organ właściwy do sprawy wznowienia postępowania - na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. - wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, na które to postanowienie przysługuje zażalenie (art. 149 § 4 k.p.a.).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący został uznany w postępowaniu administracyjnym jako dłużnik alimentacyjny za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Następnie, zostało wobec skarżącego wszczęte postępowanie karne o przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., tj. uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, w którym na mocy wyroków sądów I i II instancji został uznany za winnego popełnienia tego czynu. Jednakże, w wyniku kasacji wyrok sądu II instancji został uchylony, a sprawa przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy, w toku postępowania kasacyjnego wstrzymał wykonanie zaskarżonego wyroku sądu II instancji.
Powyższe ustalenia faktyczne sprawy - jak prawidłowo przyjęły to organy obu instancji - nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie uznania skarżącego w postępowaniu administracyjnym jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, gdyż wydanie decyzji, na podstawie której skarżący został uznany jako dłużnik alimentacyjny za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie pozostawało w związku, ani nie było w żaden sposób uzależnione od wyroków wydanych w jego sprawie karnej. Zatem, zmiany do jakich doszło w postępowaniu karnym nie mogły mieć wpływu na treść wydanej decyzji ostatecznej w postępowaniu administracyjnym.
Wskazać należy, że chociaż - zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 k.k., to jednak ta regulacja w żaden sposób nie uzależnia biegu postępowania administracyjnego od zdarzeń, do których dochodzi w postępowaniu karnym. Tak więc okoliczność, że na mocy ww. wyroku Sądu Najwyższego sprawa karna skarżącego została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu, nie oznacza, że zaistniała - na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, gdyż ta ostateczna decyzja nie została wydana w oparciu o orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Ponadto, co istotne, postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaś złożenie wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 k.k., chociaż jest obligatoryjne, to jednak następcze w stosunku do decyzji w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Wobec tego, w ocenie sądu, zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie narusza prawa.
W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.