Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, cofnął T.P. uprawnienia kategorii A,B+C,B+E,C+E prawa jazdy. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. Komendant Wojewódzki Policji skierował wniosek o sprawdzenie kwalifikacji strony z uwagi na naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 25 punktów karnych. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ skierował T.P. na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje kierowcy.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, iż przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, upoważnia starostę do wydania skierowania na egzamin bez określenia terminu, w jakim należy do niego przystąpić. W razie nie poddania się obowiązkowi złożenia egzaminu, Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ww. ustawy wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że T.P. nie stawił się na wyznaczony na dzień [...] r. egzamin kontrolny w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...], wobec tego zasadnym było wydanie przedmiotowej decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji T.P. zarzucił organowi naruszenie:
- - art. 6 K.p.a., poprzez ustalenie przez organ terminu, w jakim strona winna podjąć się egzaminu sprawdzającego, w sytuacji gdy brak przepisu uprawniającego organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia;
- - art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, jako że przepisy te nie przewidują żadnych terminów na złożenie przez stronę egzaminów kontrolnych;
- - art. 130 K.p.a. w zw. z art. 16 K.p.a., przez uznanie, że decyzja o skierowaniu na egzamin sprawdzający jest ostateczna, podlega wykonaniu, oraz że z atrybutu wykonalności wynika dla strony obowiązek bezzwłocznego stawiennictwa na egzamin.
Odwołujący się wskazał, że działanie organu ocenić należy, jako niezgodne z zasadą praworządności, skoro organ nie miał podstawy prawnej dla ustalenia terminu realizacji obowiązku przez T.P., a poczynił to jedynie na podstawie błędnej interpretacji przepisów odnoszących się do innych kwestii, naruszając prawa strony. Zaskarżana decyzja nie uwzględnia przy tym słusznego interesu strony, a wydatki związane z egzaminami kontrolnymi są w chwili obecnej zbyt wysokie, aby mógł sobie na nie pozwolić.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania T.P., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji zaznaczył, że ani art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, ani art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie przewiduje terminu sprawdzenia kwalifikacji, ani nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Uzasadniając wykonalność decyzji organ powołał się na art.130 § 1-4 K.p.a. Organ zauważył, że decyzja z dnia [...] r. o skierowaniu T.P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego została skutecznie doręczona stronie w dniu [...] r. Decyzja ta jest ostateczna, gdyż nie wniesiono od niej odwołania.
Natomiast zaskarżona decyzja Starosty [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi według kategorii A, B, C, B+E, C+E prawa jazdy została wydana w dniu [...] r., a więc po upływie roku od skierowania odwołującego się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Strona, na którą został nałożony obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, winna go wykonać w jak najszybszym możliwym terminie.
Zdaniem Kolegium, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że niepoddanie się przez T.P. sprawdzeniu kwalifikacji było spowodowane obiektywnie uzasadnioną przeszkodą. Również w odwołaniu od zaskarżonej decyzji nie są podnoszone żadne okoliczności mogące uzasadniać brak możliwości poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest decyzją o charakterze związanym, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że osoba, wobec której wydano decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji — temu sprawdzeniu kwalifikacji nie poddała się, starosta ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji odnoszące się do zasadności nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Celem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego osób stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa w tym ruchu, tj. m.in. osób które nie przestrzegają przepisów ruchu drogowego w stopniu powodującym konieczność, skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji dopuszczające się np. przekroczenia prędkości powyżej 50 km/h, a co się z tym wiąże ochrona pozostałych jego uczestników. Tym samym nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności było dopuszczalne, jako mieszczące się w przesłance ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, jak również w przesłance interesu społecznego, tj. przesłankach określonych w art. 108 § 1 K.p.a.
T.P. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze postawił zarzut naruszenia:
- - art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że starosta jest osobą uprawnioną do decydowania w jakim okresie zobowiązany powinien poddać się sprawdzeniu kwalifikacji;
- - art. 108 § 1 K.p.a, poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo braku spełnienia przesłanek w nim określonych;
- - art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony.
Skarżący wskazał, że ustawa Prawo ruchu drogowym nie określa terminu w jakim należy poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a interpretacja przepisów dokonana przez organy jest błędna. Zarzucając błędne nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności skarżący wskazał, że postępowanie przed organem I instancji prowadzone było przez okres 2. lat. W tym okresie T.P. dysponował uprawnieniami do kierowania pojazdami i uczestniczył w ruchu drogowym, jako kierowca. Skarżący przestrzegał obowiązującego Prawa o ruchu drogowym, nie wyrządził żadnej szkody, jak również brak jest przesłanek świadczących o stwarzaniu przez skarżącego jakiegokolwiek zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego. Dlatego brak jest przesłanek do zastosowania art. 108 § 1 K.p.a.
Skarżący podkreślił, iż nie mógł zadośćuczynić nałożonemu na niego obowiązkowi z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Koszty związane z egzaminem państwowym znacznie przekraczają możliwości finansowe oraz zarobkowe skarżącego. Powyższe stanowi obiektywnie uzasadnioną przesłankę, która uniemożliwiła skarżącemu spełnić nałożony na niego obowiązek.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Materialnoprawną podstawę wydanego w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Z kolei przywołany art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Dla wydania przedmiotowej decyzji istotne jest to, czy w sprawie wydano ostateczną decyzję o skierowaniu na badania kontrolne oraz czy dany kierowca wykonał ten obowiązek w wyznaczonym terminie.
Literalne brzmienie przepisu wskazuje, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. skierował T.P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kategorii A,B,B+E,C,C+E w formie egzaminu państwowego w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzję tą doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. Z uwagi na jej niezaskarżenie stała się ona ostateczna z dniem [...] r. W tej sytuacji Starosta [...] miał obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, o cofnięciu skarżącemu uprawnień kategorii A,B,C,B+E,C+E do kierowania pojazdami. Zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie zależy bowiem, od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem.
Odnosząc się do zarzutu braku uprawnień organu do decydowania w jakim okresie skarżący powinien poddać się sprawdzeniu kwalifikacji wyjaśnić należy, że brak uregulowań szczegółowych w ustawie Prawo o ruchu drogowym nie oznacza, że strona nie jest związana w tym zakresie żadnym terminem. Z przytoczonych wyżej przepisów prawa wynika, że zaskarżona decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest konsekwencją niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Mimo, że decyzja z dnia [...] r. nie zakreślała terminu do którego strona ma poddać się egzaminowi państwowemu, to strona powinna uczynić to niezwłocznie, jeśli nie zakwestionowała przedmiotowej decyzji w drodze odwołania. Z zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej, zawartej w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność.
W niniejszej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca, natomiast bezspornym jest, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego i nie podjął działań w tym kierunku pomimo powiadomienia go pismem z dnia [...] r. (doręczonym [...] r.) o toczącym się postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Zarzut bezpodstawnego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności również jest nietrafny. Uzasadnienie zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji w świetle okoliczności sprawy oraz przesłanek z art. 108 § 1 K.p.a. jest logiczne, wyczerpujące i przekonujące. W ocenie sądu, ochrona życia i zdrowia ludzkiego uczestników ruchu drogowego jest wartością priorytetową, a interes społeczny przeważa nad indywidualnym interesem strony.
Okoliczność, iż przez ostatnie dwa lata skarżący nie stworzył żadnego zagrożenia w ruchu lądowym nie stanowi rękojmi utrzymania status quo takiego stanu rzeczy, ani nie przekreśla popełnionych wcześniej wykroczeń drogowych.
Niepoddanie się obowiązkowi przystąpienia do egzaminu z uwagi na podnoszoną złą sytuację finansową skarżącego nie stanowi okoliczności zwalniającej z tego obowiązku. Ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje bowiem możliwości odstąpienia od wykonania takiego obowiązku ze względu na to, iż kierowca nie dysponuje środkami finansowymi na ich wykonanie.
Reasumując sąd uznał, że organy I i II instancji orzekające w sprawie prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa, w konsekwencji czego słusznie uznały, że zachodzi konieczność cofnięcia T.P. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A,B,C,B+E,C+E.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.