Uzasadnienie
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wznowiła postępowanie zakończone uchwałą Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu M. K. stopnia [...] nauk [...]. Organ wskazał, że przedmiotem postępowania jest opracowanie pt. "[...]". Podniesiono, że zachodzi podejrzenie, iż opracowanie to narusza prawa autorskie książki [...] C. L. pt. "[...]"
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. [...] M. K., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania.
Pełnomocnik wskazał na niemożność zastosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, gdyż ta dotyczy jedynie postępowań zaistniałych po wejściu jej w życie, tj. nie może być stosowana do zamkniętych stanów rzeczy przed wejściem tej ustawy w życie. Wskazał na przepis art. 146 k.p.a. Podniósł, że brak jest ujawnienia się okoliczności faktycznych uzasadniających wznowienie postępowania, a zachodzi jedynie odmienna interpretacja przez Radę Wydziału okoliczności znanych w 1994 r. i 1995 r. tak tej Radzie, jak i Centralnej Komisji.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), odmówiła uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania zakończonego uchwałą Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu M. K. stopnia [...] nauk [...].
Komisja wskazała, że nie podziela podniesionych zarzutów. Podała, że postępowanie o nadanie stopni naukowych jest szczególnym postępowaniem i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tu odpowiednio (art. 29 ustawy). Odpowiednie stosowanie oznacza niestosowanie przepisów k.p.a. w kwestiach uregulowanych w ustawie, a wprost lub z modyfikacjami wynikającymi z charakteru sprawy- w sytuacjach braku odrębnej regulacji. Odrębna regulacja, jaką przewiduje art. 29 ustawy dotyczy właśnie wznowienia postępowania o nadanie stopni doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora, ustęp 2 stanowi bowiem, że przesłankami wznowienia mogą być także oprócz wymienionych w k.p.a., ujawnione okoliczności wskazujące na to, że stopień albo tytuł naukowy został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub dobrych obyczajów w nauce.
Komisja podała, że jeżeli wystąpi przesłanka do wznowienia postępowania przewidziana w art. 29 ust. 2 ustawy, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza niemożność zastosowania art.146 Kpa, bowiem zasada przewidziana tym przepisem może być odniesiona tylko do przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145 a i art. 145 b k.p.a. Przesłanka wskazana w art. 29 ust. 2 ustawy jest nieprzewidziana w przepisach k.p.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo administracyjnym przesłanka wznowienia postępowania z art. 29 ust. 2 tej ustawy ma pierwszeństwo przed przesłankami wymienionymi w k.p.a., a w jej zakresie nie ma terminowego ograniczenia możliwości wznowienia wynikającej z art. 146 § 1 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik podtrzymał zarzuty zawarte we wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. Zdaniem pełnomocnika ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w art. 29 ust. 2 wprowadziła nieznaną przedtem dodatkową przesłankę wznowieniową. W związku z tym nie stosuje się jej do spraw sprzed wejścia w życie ustawy, a wznowione postępowanie habilitacyjne M. K. prowadzone jest bez podstawy prawnej.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie uchylenia postanowienia wznawiającego postępowanie habilitacyjne.
W uzasadnieniu Centralna Komisja wskazała, że w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. ustawodawca wprowadził nową samodzielną przesłankę wznowienia o charakterze szczególnym. Podała, iż zobowiązana jest reagować na każdy przejaw naruszenia prawa przy awansach naukowych. Orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdza, że przesłanka wznowienia z ustawy ma pierwszeństwo przed przesłankami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a., a w jej zakresie nie ma terminowego ograniczenia możliwości wznowienia wynikającej z art. 146 § 1 k.p.a.
Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest opracowanie naukowe M. K. pt. "[...]". Z nadesłanych przez Radę Wydziału [...] materiałów wynikało, [...] C. L. pt. "[...]. Dysponując materiałem dowodowym przekazanym przez Radę Wydziału Centralna Komisja miała obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania habilitacyjnego dla zweryfikowania tych przesłanek.
Organ podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 308/12) uchylił decyzję Centralnej Komisji z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania oraz uchwałę Rady Wydziału [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o niewszczynaniu przewodu habilitacyjnego M. K. WSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że ostateczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie winno dotyczyć uchwały Rady Wydziału [...] w [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu M. K. stopnia naukowego [...] nauk [...] zatwierdzonej uchwałą Centralnej Komisji z dnia [...] czerwca 1995 r. i w zależności od zaistniałych okoliczności w sprawie wyeliminować ją z obrotu prawnego, bądź też ją w obrocie pozostawić.
Postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi M. K., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia o odmowie uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania habilitacyjnego oraz o uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania habilitacyjnego; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zastosowanie winny mieć przepisy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 146 § 1 k.p.a., poprzez wznowienie postępowania habilitacyjnego skarżącego M. K. postanowieniem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w sytuacji, kiedy upływ tych terminów skutkuje bezwzględnym zakazem merytorycznego orzekania w sprawie,
- 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także błędną ocenę zgromadzonych w toku postępowania dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki do uchylenia postanowienia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dni [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania habilitacyjnego skarżącego,
- 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący pogłębionego zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, polegający na nieuchyleniu postanowienia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wznowieniu postępowania habilitacyjnego skarżącego, opartego na nieprawidłowo ustalonej podstawie prawnej.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał m. in., że ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytle naukowym i stopniach naukowych (która w art. 29 ust. 1 odwoływała się wyłącznie do przepisów k.p.a.) nie zawierała przesłanki wznowieniowej analogicznej do tej z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Zatem przed 2003 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z 2003 r., prawo nie wiązało żadnych skutków prawnych będących następstwem tego, o czym dopiero od 2003 r., mówi art. 29 ust. 2 ustawy z 2003 r. Przepis art. 29 ust. 2 tej ustawy wprowadził nową, nieznaną wcześniej przesłankę wznowieniową, ale mogącą mieć zastosowanie jedynie do prowadzonych lub będących w toku postępowań w sprawach dotyczących stopni i tytułów naukowych.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że odróżniać należy retroaktywność od retrospektywności prawa, która występuje wówczas, gdy przepisy nowego prawa, w tym przypadku ustawy z 2003 r., regulują zdarzenia prawne i stosunki prawne o charakterze "otwartym", "będące w toku" - inaczej - które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia, z jakim to stanem nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, której nie dotyczy retrospektywność lecz retroaktywność. Podniósł też, że sądy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie skupiały się jedynie na kwestii retrospektywności odnośnie relacji ustawy z 2003 r. do k.p.a., a nie jej retroaktywności, co jest istotą problemu.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia.
W pismach z dnia 5 i 7 października 2015 r. skarżący i jego pełnomocnik podtrzymali zarzuty skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, choć z powodów innych niż w niej podniesione.
W sprawie tej naruszony został przepis art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy.
Postanowienie o wznowieniu postępowania (postanowienie wszczynające postępowanie wznowieniowe), o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., jest aktem procesowym, nierozstrzygającym sprawy wznowieniowej i wywołuje skutki wyłącznie procesowe (v. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 579). Postanowienie o wznowieniu postępowania, w tym także habilitacyjnego, którego dotyczył wniosek M. K. z dnia [...] lutego 2015 r., jest nadto postanowieniem niezaskarżalnym. Przepisy k.p.a. nie przewidują zażalenia na to postanowienie. Zażalenie służy w k.p.a. tylko gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.).
W konsekwencji, do postanowień o wznowieniu postępowania nie znajduje zastosowanie przepis art. 155 k.p.a. (art. 126 k.p.a.). W sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania także żaden inny przepis k.p.a. (w tym art. 145 k.p.a.), na podstawie którego możliwe byłoby merytoryczne rozpatrzenie wniosku o uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. wznawiającego postępowanie.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Z tego względu brak było podstaw do rozpoznania wniosku M. K. z dnia [...] lutego 2015 r. w trybie przepisu art. 155 k.p.a. i wydanie na jego podstawie postanowienia o odmowie uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Przepis art. 155 k.p.a. określa przesłanki materialnoprawne uchylenia, zmiany decyzji ostatecznej. Otwiera on możliwość weryfikacji decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowych. Przepis ten nie służy natomiast weryfikacji niezaskarżalnych postanowień.
Zgodnie z art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się m.in. na żądanie strony. Nie oznacza to jednak, że wszczęcie postępowania w każdym przypadku jest dopuszczalne. W sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.).
Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.).
W sprawie z wniosku M. K. z dnia [...] lutego 2015 r. o uchylenie postanowienia wznawiającego postępowanie habilitacyjne, postępowanie administracyjne nie mogło zostać wszczęte z uwagi na przeszkodę przedmiotową.
Jak wskazano już bowiem wyżej, postanowienie wznawiające postępowanie nie stanowi aktu, który mógłby zostać poddany merytorycznej weryfikacji w jakimkolwiek trybie nadzwyczajnym. W tej sytuacji, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów obowiązana była wydać, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Z tych względów Sąd nie badał zasadności zarzutów skargi, albowiem dotyczą one sprawy wznowieniowej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy.