Uzasadnienie
Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zwolnił mł. asp. (w st. spocz.) M. R. ze służby w Policji z dniem [...] marca 2018 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z ort. 45 ust. 3 oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Wskazaną natomiast w uzasadnieniu decyzji podstawę faktyczną stanowiło wymierzenie wymienionemu policjantowi kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby orzeczeniem nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o stwierdzeniu winy mł. asp. (w st. spocz.) M. R. i ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W wyniku wniesionego odwołania od ww. orzeczenia dyscyplinarnego, Komendant [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił przyjęcia odwołania ze względu na fakt, że zostało wniesione po terminie.
Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stało się prawomocne. Toteż w oparciu o prawomocne orzeczenie dyscyplinarne Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zwolnił wymienionego ze służby w Policji z dniem [...] marca 2018 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i w dniu [...] marca 2018 r. doręczono stronie, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.
Od powyższego rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] mł. asp. (w st. spocz.) M. R. złożył odwołanie i wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu i rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zawieszenie postępowania w sprawie wydanego rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2018 roku do czasu rozstrzygnięcia skargi wniesionej przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o stwierdzeniu winy wymienionego i ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie odwoławczym Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalił nową datę zwolnienia i utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie w pozostałej części.
W uzasadnieniu przywołał przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Podniósł, że użycie w tym przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, iż zwolnienie to ma charakter obligatoryjny, a zatem nie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Niezwłoczność zwolnienia ze służby policjanta, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, wynika wprost z przepisu art. 135o ustawy o Policji. Zgodnie z ust. 4 tegoż artykułu, przełożony właściwy w sprawach osobowych, po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego niezwłocznie wykonuje karę wydalenia ze służby poprzez wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby w Policji. Przy czym uwzględniono, iż w wyniku wniesionego odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Komendant [...] Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił przyjęcia odwołania ze względu na fakt, że zostało wniesione po terminie.
Wobec powyższego zaskarżone orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stało się w ocenie organu prawomocne. Jednocześnie wskazano, że zgodnie z art. 135o ust. 2 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny, po uprawomocnieniu się orzeczenia lub postanowienia, niezwłocznie wykonuje orzeczoną karę. W myśl zatem cytowanego przepisu stwierdzenie faktu wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stanowi ustawową przesłonkę obligującą właściwy organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby.
Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż Komendant [...] Policji wydając w postępowaniu odwoławczym postanowienie nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zakończył dwuinstancyjny tok postępowania dyscyplinarnego, w którym mł. asp. (w st. spocz.) M. R. wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Wskazane orzeczenie stało się prawomocne z dniem jego wydania, wobec czego przełożony właściwy w sprawach osobowych Komendant Powiatowy Policji w [...] zobowiązany był powołanymi przepisami ustawy o Policji, do niezwłocznego wykonania kary wydalenia ze służby poprzez wydanie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby w Policji. Uwzględniając powyższe, za całkowicie chybione uznano zarzuty strony odnoszące się do naruszenia przepisu art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Podkreślono, że postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji jest postępowaniem przedmiotowo innym niż postępowanie w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby, a zatem nie jest elementem tego drugiego.
Wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, organ orzekający ma obowiązek ustalenia czy rzeczywiście postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone orzeczeniem o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oraz czy decyzja ta słała się ostateczna. Okoliczności te w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budziły wątpliwości Organu. Organ nie jest natomiast w przedmiotowej sprawie uprawniony do weryfikacji i badania zasadności wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenia. Tymczasem zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczą właśnie naruszenia przepisów dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta. Z uwagi na odrębny i autonomiczny charakter postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia mł. asp. (w st. spocz.) M. R. ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, merytoryczna ocena argumentacji strony słała się bezprzedmiotowa.
Wskazać również należy, że wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na prawomocne orzeczenie dyscyplinarne Komendanta [...] Policji inicjuje postępowanie sądowo - administracyjne, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia wymienionego ze służby w Policji. Ponadto, pomimo faktu, iż wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, brak jest aktualnie podstaw do biernego zachowania po stronie organu administracji, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Podkreślono, że po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego o zwolnieniu ze służby w Policji, przełożony właściwy w sprawach osobowych zobowiązany był do niezwłocznego wykonania orzeczonej kary poprzez wydanie stosownego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji.
Odnosząc się do wniosku strony o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. wskazano, że w przypadku wniosku strony o zawieszenie postępowania, rzeczą organu jest niezwłoczne rozpoznanie tegoż wniosku po wcześniejszym przeanalizowaniu wyłącznie przesłanek zawieszenia, wymienionych w art. 98 § 1 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.
Zatem na podstawie art. 98 § 1 kpa można zawiesić wyłącznie postępowanie wszczęte na wniosek strony, która występuje z żądaniem zawieszenia postępowania. Tymczasem toczące się w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji zostało wszczęte z urzędu. Stąd brak jest w ocenie organu możliwości uwzględnienia takiego wniosku w niniejszej sprawie. Po wtóre natomiast, co się tyczy badania podstaw obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 97 § 1 kpa, to podkreślono, że obowiązkiem organu jest bieżące analizowanie okoliczności toczącego się postępowania pod kątem konieczności jego zawieszenia z urzędu, które to okoliczności z uwagi na dynamikę postępowania mogą się w toku sprawy zmieniać. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 kpa, organ administracji obligatoryjnie zawiesza postępowanie administracyjne w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe: w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych, a także, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub Sąd.
W przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych wyżej obligatoryjnych przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego nie zaistniała według organu. W związku z powyższym brak jest jakichkolwiek podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ocenie organu odwoławczego Komendant Powiatowy Policji w [...] zasadnie nadał również decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem obliguje do tego wskazany wyżej przepis art. 135o ust. 4 ustawy o Policji. Po wtóre w interesie służby, tożsamym z interesem społecznym, leży niezwłoczne rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Nadto przywołano przepis art. 110 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Niewątpliwie w niniejszej sprawie zaskarżony rozkaz personalny został doręczony stronie w dniu [...] marca 2018 r. Zachodzi zatem konieczność dokonania zmiany w zakresie ustalonej zaskarżoną decyzją daty zwolnienia ze służby w Policji.
Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł M. R. zarzucając organowi naruszenie przepisów:
- a) art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez przyjęcie przez Komendanta Powiatowego Policji w [...], że naruszył dyscyplinę służbową w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z decyzją Komendanta Powiatowego Policji w [...], który odmówił wszczęcia czynności wyjaśniających w związku z popełnieniem wykroczenia z art. 70 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wobec braku podjęcia przeze mnie w tym dniu czynności służbowych. Komendant Powiatowy Policji w [...] nie wyjaśnił w uzasadnieniu do wydanego orzeczenia na jakiej podstawce prawnej uznał zbiórkę kursantów za czas służby funkcjonariusza. Jednocześnie zwrócił uwagę, że przy takiej interpretacji tej czynności Komendant Powiatowy Policji w [...] nie wyjaśnił, dlaczego funkcjonariusze uczestniczący w [...] nie otrzymywali dodatków z tytułu przekroczenia czasu służby, co stanowiłby naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. Ponadto zbiórka kursantów w dniu [...] października 2017 r. nie stanowiła apelu porannego w rozumieniu § 13 Decyzji Komendanta Szkoły Policji w [...] z dnia [...] października 2011 r. sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...]. Nadto w trakcie zebrania kursantów nie przeprowadzono wszystkich czynności określonych w § 13 ust. 1 Decyzji Komendanta Szkoły Policji, co również wskazuje na to, że nie uczestniczył w formalnym apelu porannym;
- b) art. 108 § 1 K.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji w której przesłanki wskazane jako uzasadnienie do nadania takiego rygoru są gołosłowne, całkowicie niewiarygodne, ośmieszające go jako funkcjonariusza służby mundurowej. Jeżeli zgodnie z treścią postanowienia Komendanta [...] z dnia [...] lutego 2018 roku orzeczenie nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 roku w sprawie jego usunięcia ze służby stało się prawomocne w dniu [...] stycznia 2018 roku, to dlaczego oczekiwano aż 45 dni na wydanie rozkazu personalnego nr [...]. Czy w tym czasie nie naruszał interesu społecznego tożsamego z interesem służby ? Decyzji nadano taki rygor aby jak najszybciej zapomnieć o sprawie i osobie, aby skarżący nie mógł w sposób legalny korzystać z efektów swojej ciężkiej pracy na rzecz społeczeństwa. Przez ten okres od [...] grudnia 2017 r. do dnia obecnego nie zhańbił swojego munduru ani zasad, które towarzyszą mu od początku służby w Policji.
Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie kwestionowanych rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018r. uchylającego postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2018r. w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydalenia skarżącego ze służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy istniały przesłanki faktyczne i prawne do wydania skarżonego rozstrzygnięcia.
W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi.
Jeśli chodzi o problematykę prawa materialnego, to w realiach sprawy przywołać należało przepis art. 41 ust.1 pkt 3 ustawy o Policji, w myśl którego, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
W ścisłym związku z w/w normą prawną pozostaje przepis art. 135o omawianej ustawy zgodnie z którym orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne:
- 1) z upływem terminu do wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zażalenia, jeżeli go nie wniesiono;
- 2) w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy,
A wtedy przełożony właściwy w sprawach osobowych, po uprawomocnieniu się orzeczenia, niezwłocznie wykonuje karę: wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego odpowiednio o: zwolnieniu lub odwołaniu ukaranego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołaniu lub mianowaniu go na niższe stanowisko służbowe, obniżeniu stopnia lub zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby.
W świetle powyższego, obligatoryjne zwolnienie ze służby policjanta, wydalonego z niej w trybie dyscyplinarnym, dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy ziszczą się wszystkie przesłanki przywołanego przepisu art.135o ustawy pragmatycznej.
Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż nie istnieją przesłanki prawne opisane w art. 135 o ustawy o Policji. Na chwilę wyrokowania przez Sąd, w obrocie prawnym nie występuje prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o zwolnieniu skarżącego ze służby. Nie upłynął bowiem termin do wniesienia od niego odwołania, co przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r. - uchylając postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu skarżącego ze służby.
Na dzień wyrokowania tut. Sąd nie uzyskał też żadnej informacji o tym, aby zostało wydane orzeczenie przez organ odwoławczy, a dotyczące rozpoznania odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu skarżącego ze służby.
W świetle powyższego, w sytuacji gdy orzeczenie o wydaleniu ze służby skarżącego nie posiadało przymiotu prawomocności, niedopuszczalnym było wydawanie skarżonego rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby.
W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby uwzględnić stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu.