Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) po rozpoznaniu wniosku [...] M.K. z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie odszkodowania w związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej, odmówił przyznania wyżej wymienionemu odszkodowania od Skarbu Państwa z tytułu uchylenia decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. wypowiedział ww. żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 2003 r. zwolnił wyżej wymienionego z dniem [...] czerwca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Minister Obrony Narodowej pozostawił wniesione przez żołnierza odwołanie od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. bez rozpoznania, z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu do jego wniesienia. Na skutek wniesionej przez oficera skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1648/04) uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.
W wykonaniu powyższego wyroku, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. uchylił decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. (oczywista omyłka pisarska organu - winno być [...] lipca 2003 r.) i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] kwietnia 2006 r. [...] M.K. z dniem [...] maja 2006 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe [...] Delegatury [...] w [...]. Na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. w etacie nr [...] Delegatury [...] w [...] z dniem [...] czerwca 2006 r. zostało zlikwidowane stanowisko służbowe zajmowane przez wyżej wymienionego. Podjęto zatem działania mające na celu wyznaczenie żołnierza na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych RP zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami.
W wyniku powyższych czynności ustalono, że brak jest możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe. Z uwagi na powyższe, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. wypowiedział [...] M.K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez oficera od decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] września 2006 r., Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 434/07) oddalił skargę [...] M.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. (sygn. akt I OSK 1610/07) oddalił skargę kasacyjną oficera od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r.
Dalej organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2012 r. [...] M.K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o przyznanie, na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odszkodowania z tytułu uchylenia decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując przedmiotowy wniosek organ I instancji zauważył, że na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) z dniem [...] stycznia 2008 r. zmieniono dotychczasowe brzmienie przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W wyniku wprowadzonej nowelizacji, w art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przyjęta została zasada, że w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.
Wprowadzenie wyżej przedstawionych reguł oznacza, że od dnia [...] stycznia 2008 r. wycofanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie pociąga za sobą skutku w postaci "reaktywowania" stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i przywrócenia tego żołnierza do służby wojskowej. Dodatkowo, w omawianym art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wprowadzono formę rekompensaty finansowej za niezgodne z prawem zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w postaci odszkodowania od Skarbu Państwa. Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi, w stosunku do którego została wycofana z obrotu prawnego decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się uchylonej decyzji.
Organ wyjaśnił, że wyżej przedstawionych reguł ujętych w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie można zastosować w odniesieniu do ww. żołnierza. Przepis art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - wszedł w życie zgodnie z art. 15 tej ustawy z dniem [...] stycznia 2008 r. co oznacza, że odnosi się wyłącznie do żołnierzy zawodowych w odniesieniu do których zostały uchylone lub uznane za nieważne decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej po dniu [...] stycznia 2008 r. W przypadku oficera - jak wskazano powyżej - uchylenie decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nastąpiło decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Zatem do tego zdarzenia prawnego, które miało miejsce w 2006 r. nie można zastosować przepisu prawa obowiązującego od dnia [...] stycznia 2008 r. Przepis ten odnosi się bowiem do zdarzeń powstałych po dacie jego obowiązywania.
Na uwagę zasługuje także okoliczność, że w przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie zawarto normy prawnej, na mocy której byłoby możliwe zastosowanie omawianej regulacji prawnej również do żołnierzy zawodowych, których decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zostały uchylone do dnia [...] grudnia 2007 r. Każda norma prawna odnosi się do zdarzeń, które powstały po dacie jej wejścia w życie, chyba że prawodawca przewidzi możliwość jej zastosowania również do zdarzeń powstałych przed jej wejściem w życie.
Tym samym, brak jest możliwości zastosowania reguł ujętych w znowelizowanym art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - z uwagi na ich termin wejścia w życie - w odniesieniu do ww. żołnierza.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniósł M.K. Odwołujący się zanegował stanowisko ww. organu podnosząc, że na podstawie decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. został faktycznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i pobierał emeryturę wojskową. Wskazał też, że zwrócił świadczenie emerytalne wypłacone mu w okresie po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Jednakże organ wojskowy nie wypłacił równocześnie za ten okres uposażenia i nie uwzględnił go w wysłudze emerytalnej. Zdaniem oficera, z tych powodów powinno mu być obligatoryjnie naliczone i wypłacone "odszkodowanie jako zadośćuczynienie za poniesioną krzywdę i stan moralny z tytułu niesłusznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa".
Ponadto zainteresowany określił wysokość swojej szkody na kwotę około [...] zł, a także zarzucił naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisu art. 107 § 1 K.p.a. oraz "brak zawarcia ugody". Odwołujący się zgłosił również alternatywne roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a., jak również powołał się na treść art. 417 Kodeksu cywilnego.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], mając za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i ponownie podkreślił, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176 poz. 1242), nowe brzmienie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określone w art. 1 pkt 51 powołanej ustawy nowelizującej, weszło w życie z dniem [...] stycznia 2008 r. W wymienionej ustawie nowelizującej nie wprowadzono żadnej normy umożliwiającej stosowanie uregulowań zawartych w art. 116 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r., do zdarzeń mających miejsce przed tą datą. Z powyższego wynika, że w związku z uchyleniem przed dniem [...] stycznia 2008 r. decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, brak jest roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 116 ust. 3 wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Tym samym, wniosek zainteresowanego z dnia [...] listopada 2012 r. o wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 1 i ust. 3 wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Odnosząc się do alternatywnego roszczenia odwołującego się o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a., Minister wskazał, że nie może być ono dochodzone w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 153 K.p.a. został uchylony z dniem [...] września 2004 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). W brzmieniu na dzień [...] września 2004 r. przepis art. 153 K.p.a. stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 K.p.a. albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie o odszkodowanie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego. Dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Ponadto z art. 5 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw wynika, że art. 153 K.p.a. ma zastosowanie jedynie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem [...] września 2004 r.), w brzmieniu obowiązującym do tej daty, natomiast do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu [...] września 2004 r., do roszczeń odszkodowawczych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, bez odesłania w przepisach K.p.a.
Wobec powyższego Minister wskazał, że niezależnie od daty zdarzenia lub powstania stanu prawnego, z którego wywodzone jest roszczenie odszkodowawcze, może być ono dochodzone jedynie przed sądem powszechnym, w drodze postępowania cywilnego. Podobnie roszczenie odszkodowawcze wywodzone z art. 417 Kodeksu cywilnego może być rozpatrywane wyłącznie przez sąd powszechny. Poza zakresem niniejszej sprawy leżą zaś podnoszone przez oficera kwestie związane z pobieranym świadczeniem emerytalnym oraz uposażeniowe. Przepisy K.p.a. nie przewidują możliwości zawarcia ugody pomiędzy stroną a organem.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Minister wskazał, że w postępowaniu nie została naruszona żadna z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Zainteresowany miał niczym nieskrępowaną możliwość przejawiania inicjatywy w sprawie, m.in. w formie składania pism i wniosków dowodowych. Zaskarżona decyzja odpowiada również wymogom formalnym określonym w art. 107 § 1 K.p.a. Brak jest również podstaw, by w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji upatrywać naruszenia konstytucyjnego prawa do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Odmowa przyznania odszkodowania na podstawie przepisu szczególnego, obowiązującego w stosunku do zdarzeń powstałych po dniu [...] stycznia 2008 r., nie pozbawia bowiem zainteresowanego prawa do dochodzenia odszkodowania na podstawie innych przepisów.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że zadośćuczynienie stanowi formę rekompensaty z tytułu szkody niemajątkowej. Podstawą żądania zadośćuczynienia jest krzywda niemajątkowa w postaci ujemnych przeżyć związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi. Natomiast odszkodowanie jest formą naprawienia szkody majątkowej.
Skargę na ww. decyzję Ministra Obrony Narodowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.K. (dalej jako "skarżący") zarzucając jej błędne ustalenia faktyczne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem i jest dla niego krzywdząca. Mimo uchylenia decyzji Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej - to okres od dnia [...] marca 2005 r. do dnia [...] maja 2006 r. nie został zaliczony skarżącemu do ciągłości wysługi i nie wypłacono mu z tego tytułu należnych świadczeń pieniężnych - zaś pobrane za ten okres świadczenie emerytalne zwrócił niezasadnie w całości. Na skutek rażących błędów popełnionych przez resort MON i Wojskowe Biuro Emerytalne skarżącemu została wyrządzona dotkliwa szkoda w wysokości około [...] zł. Przepis art. 417 Kodeksu cywilnego stanowi zaś, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu obowiązków władzy publicznej ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarb Państwa.
Skarżący jest przekonany, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego jak też prawa proceduralnego, a sam fakt utrzymania w mocy decyzji organu I instancji - w tym przypadku stanowi wyraz instrumentalnego traktowania przepisów prawa oraz dowolnego rozumowania kompetencji przez organ kadrowy - który merytorycznie tę decyzję opracował i podsunął Ministrowi Obrony Narodowej do podpisu.
Dalej skarżący podniósł, że ma uzasadnione konstytucyjnie prawo do uzyskania zadośćuczynienia, ponieważ w myśl art. 77 ust. 1 Konstytucji RP - każdy ma bowiem prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:
- - rażące naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. polegające na pozbawieniu go prawa:
do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zgłaszania wniosków dowodowych, możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłaszanych żądań;
- - rażące naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP;
rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.;
brak zawarcia ugody - polegającej na ustaleniu wysokości zadośćuczynienia za doznaną przez niego krzywdę z tytułu rażącego naruszenia obowiązującego prawa - zwalniając go z zawodowej służby wojskowej;
rażące naruszenie art. 107 § 1 K.p.a.;
brak obligatoryjnie - prawidłowego - naliczenia i wypłacenia mu odszkodowania jako zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę i stan moralny z tytułu niesłusznego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Skarżący podniósł, że jeżeli organ rozpatrujący ponownie zaskarżoną przez niego decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nie dostrzegł możliwości zastosowania reguł ujętych w znowelizowanym art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych to powinien rozpatrzyć i przyznać mu odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 w związku z art. 145 § 1 K.p.a. - który to został uchylony z dniem [...] września 2004 r., ale był w obiegu prawnym w czasie wydawania przez resort MON decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wydanej w oparciu o wypowiedzenie stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 156 § 1 ust. 2, 5, 7 K.p.a., jako niezgodnej ze stanem faktycznym i ponowne rozpatrzenie sprawy - poprzez prawidłowe naliczenie i wypłacenie mu odszkodowania jako zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę i stan moralny w związku z nieprawidłowym zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że jego decyzje stwierdzające faktyczne zwolnienie zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy zostały wydane dla celów ewidencyjnych, a tym samym nie mają charakteru konstytutywnego. Wydanie tych decyzji, jak również data tego zdarzenia, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo odmówił skarżącemu odszkodowania na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r.
Zgodnie z tym przepisem, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13 - 15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (ust. 3).
W tym brzmieniu przepis został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W uzasadnieniu do projektu ustawy podano, że proponowane w niej rozwiązania mają na celu poprawę efektywności systemu kadrowego w Siłach Zbrojnych RP. Wskazano, że dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierały regulacji dotyczących spraw związanych uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacono mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie. Nowe brzmienie art. 116 ustawy porządkuje ten obszar. W razie zaistnienia takich przypadków ulegać będą uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wyniknęły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej.
Natomiast data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulegnie zmianie. Uznawać się będzie, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednocześnie przyjęto, że żołnierzowi takiemu będzie przysługiwało od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji. Ponadto żołnierz taki będzie mógł ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej na ogólnie obowiązujących zasadach.
Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Słusznie zauważył, że wprowadzenie wyżej przedstawionych reguł oznacza, że od dnia [...] stycznia 2008 r. wycofanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie pociąga za sobą skutku w postaci "reaktywowania" stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i przywrócenia tego żołnierza do służby wojskowej. Trafnie też organ wyjaśnił, że wyżej przedstawionych reguł ujętych w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie można zastosować w odniesieniu do skarżącego. Przepis art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - wszedł bowiem w życie zgodnie z art. 15 tej ustawy dopiero z dniem [...] stycznia 2008 r. co oznacza, że odnosi się wyłącznie do żołnierzy zawodowych w odniesieniu do których zostały uchylone lub uznane za nieważne decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej po dniu [...] stycznia 2008 r. Tymczasem w przypadku skarżącego Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2006 r. uchylił decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] lipca 2003 r.
Skoro więc nowe brzmienie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określone w art. 1 pkt 51 powołanej ustawy nowelizującej, weszło w życie z dniem [...] stycznia 2008 r., a w wymienionej ustawie nowelizującej nie wprowadzono żadnej normy umożliwiającej stosowanie uregulowań zawartych w art. 116 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r., do zdarzeń mających miejsce przed tą datą, to słusznie stwierdził organ, że wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. o wypłacenie odszkodowania nie znajduje oparcia w ww. przepisie.
Wskazać też należy, że odszkodowanie przysługuje przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w ust. 1 i 2 art. 116, a zatem musi wystąpić zwolnienie żołnierza ze służby, uchylenie tej decyzji przy jednoczesnym przyjęciu, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie i uznaniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ (ust. 2 art. 116).
W przedmiotowej sprawie przesłanka określona w ust. 2 art. 116 cyt. ustawy nie zaistniała, gdyż w przypadku skarżącego w następstwie uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przepis ten nie miał zastosowania. Uchylenie przez Ministra Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. i umorzenie postępowanie pierwszej instancji zniosło stan prawny w zakresie skutków jakie wywołała decyzja o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej.
Zauważyć zaś należy, że rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący z dniem [...] maja 2006 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe [...] Delegatury [...] w [...]. Po uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. podjęto więc działania mające na celu wyznaczenie żołnierza na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych RP zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. Dopiero natomiast w wyniku ustalenia, że brak jest możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe decyzją z dnia [...] września 2006 r. wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
W związku z powyższym, uznać należy, że skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania, określonego w art. 116 przedmiotowej ustawy, nie spełniał warunków, o których mowa w tym przepisie, tzn. nie był żołnierzem uprawnionym do otrzymania tego świadczenia. Przedmiotowe odszkodowanie przysługuje bowiem wyłącznie żołnierzom, w odniesieniu do których decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej uchylono lub stwierdzono ich nieważność po dniu [...] stycznia 2008 r. Skarżący do tej grupy żołnierzy nie należy. Nadto, odszkodowanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3 przedmiotowej ustawy, przysługuje wyłącznie w przypadkach wymienionych w ust. 1 tego przepisu, tzn. gdy w sytuacji zmiany decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, nie będzie on mógł dalej pełnić służby. Tymczasem, w niniejszej sprawie, po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby wyznaczono skarżącego na inne stanowisko służbowe, istniała więc przynajmniej możliwość pełnienia przez niego dalszej służby.
Prawidłowo organ wyjaśnił skarżącemu, że przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wyklucza uprawnienia poszkodowanego bezprawnie wydaną decyzją do dochodzenia naprawienia szkody, w oparciu o zasady ogólne przewidziane art. 4171 § 2 w zw. z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
Zasadnie organ również wskazał, że roszczenie skarżącego o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a. nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym. Art. 153 K.p.a. został bowiem uchylony z dniem [...] września 2004 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Istotne jest również to, że w brzmieniu na datę [...] września 2004 r. przepis art. 153 K.p.a. stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 K.p.a. albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie o odszkodowanie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego. Dochodzenie takiego odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Sąd nie stwierdził naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych przepisów w niej niewskazanych, które miałyby wpływ na uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skarżącego, brak jest również podstaw, by w rozstrzygnięciu organu można było dopatrzeć się naruszenia konstytucyjnego prawa do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Zgodzić się wypada w tym miejscu z organem, że odmowa przyznania odszkodowania na podstawie przepisu szczególnego, obowiązującego w stosunku do zdarzeń powstałych po dniu [...] stycznia 2008 r., nie pozbawia skarżącego prawa do dochodzenia odszkodowania na podstawie innych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.