Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. D., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], którą odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W jej uzasadnieniu podał m.in., że Z. D. na 55 lat życia posiada wprawdzie 26 lat i 8 miesięcy ubezpieczenia, jednak w 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiada udokumentowany okres ubezpieczenia w wymiarze 1 roku i 9 miesięcy. Ponadto w jego zatrudnieniu występowały przerwy, które nie były spowodowane okolicznościami szczególnymi.
Decyzja utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. stała się przedmiotem skargi złożonej przez Z. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej zmianę i przyznanie przedmiotowego świadczenia. W jej uzasadnieniu podniósł, że jest bardzo chory i z tego powodu nie może podjąć żadnej pracy, aby uzyskać niezbędne środki na utrzymanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga rozpoznawana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy organ zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest on także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy stwierdzić, że ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego, aczkolwiek ma ono znaczenie przy podejmowaniu decyzji. Nie może jednak stanowić jedynego warunku, od którego organ uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Również przerwy w ubezpieczeniu mogą stanowić podstawę do odmowy tego świadczenia, ale po uprzednim przesądzeniu, że zostały one spowodowane z winy ubiegającego się.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący rozpoczął pracę zawodową w 1965 r. jako osoba małoletnia. Z analizy przebiegu jego zatrudnienia wynika, że już w 2000 r. przebywał na prawie 6 miesięcznym zasiłku chorobowym, a następnie był uprawniony do świadczenia rehabilitacyjnego przez 11 miesięcy i 26 dni, po którym podjął zatrudnienie. Pomiędzy rokiem 2002 a 2004, skarżący jeszcze kilkakrotnie przebywał na długotrwałych zasiłkach chorobowych, a orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy zostało poprzedzone świadczeniem rehabilitacyjnym w wymiarze 11 miesięcy i 25 dni. Okoliczności te świadczą o tym, że skarżący nie z własnej winy nie mógł podjąć pracy, a tym samym istniały uzasadnione okoliczności, które uniemożliwiły mu wypracowanie wymaganego okresu zatrudnienia.
Odmawiając wnioskowanego świadczenia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie poparł swojego rozstrzygnięcia wyczerpującymi ustaleniami w powyższym zakresie, nie poddał szczegółowej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nie ustosunkował się do całokształtu argumentacji skarżącego.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ powinien ponownie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również, o ile uzna to za konieczne uzupełnić go i rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie nie została jednak spełniona przesłanka szczególnych okoliczności uzasadniająca przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.