Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku W. B. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące warunki:
- – jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- – nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,
- – nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- – nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ nie zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie. Wskazał, że wnioskodawczyni mająca 58 lat nie osiągnęła wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat oraz nie została wobec niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem nie została spełniona przesłanka braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Okoliczności te wykluczają możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ stwierdził jednocześnie, że podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Wymieniona ostateczna decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stała się przedmiotem skargi W. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała na wcześniejsze orzeczenia, na mocy których pobierała rentę rodzinną ustawową, przedstawiła okoliczności w wyniku których utraciła prawo do tego świadczenia. Odnosząc się do odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku podała, że ma 58 lat i ze względu na wiek oraz stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy. Wskazała, że pozostaje bez środków do życia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że trudna sytuacja materialna była brana pod uwagę, jednakże nie stanowi ona wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia, bowiem renta w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb. Organ podkreślił, że w trybie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie istnieje możliwość przyznania świadczenia osobie, która nie osiągnęła wieku emerytalnego oraz nie jest całkowicie niezdolna do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest prawidłowe. Decyzja odmawiająca wymienionego świadczenia nie narusza zatem prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie.
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie osiągnęła wieku emerytalnego oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2007 r. uznana została za osobę częściowo niezdolną do pracy. Warunkiem koniecznym, umożliwiającym organowi rozważenie zasadności wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest zaś legitymowanie się przez stronę całkowitą niezdolnością do pracy lub osiągnięcie wieku emerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2001 r. sygn. akt II SA 2840/00 wskazał, że "(...) każdy rodzaj świadczenia w drodze wyjątku może być przyznany tylko osobom niezdolnym do aktywności zawodowej z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy. (...) W przepisie tym wiek oznacza pełnoletność do osiągnięcia wieku emerytalnego (...)". Częściowa niezdolność do pracy nie uprawnia do uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (v. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA 301/00, Lex nr 53789).
W świetle powyższego, Prezes ZUS nie miał w niniejszej sprawie możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prawidłowo stwierdził również, że sama trudna sytuacja materialna nie uprawnia do uzyskania tego świadczenia.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.