Uzasadnienie
W dniu [...] września 2000 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję mocą której przyznał w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 ze zm.), pani K. N. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do [...] czerwca 2003 r.
W dniu 21 maja 2003 r. p. K. N. złożyła wniosek o przyznanie jej w drodze wyjątku renty. W toku postępowania lekarz orzecznik ZUS wydał w dniu [...] lipca 2003 r. orzeczenie uznające wnioskodawczynię za trwale częściowo niezdolną do pracy. Orzeczenie to zostało zaakceptowane przez głównego lekarza orzecznika [...] Oddziału ZUS w W. W dniu [...] października 2003 r. Prezes ZUS wydał decyzję odmawiającą przyznania p. K. N. renty w drodze wyjątku.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu ww. decyzji podniesiono, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym piśmie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS świadczenie to nie może zostać przyznane wnioskodawczyni, ponieważ została ona orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] lipca 2003 r. uznana za częściowo niezdolną do pracy na trwałe. Wnioskodawczyni nie spełnia zatem wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS.
Powyższa decyzja zaskarżona została przez K. N. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym.
Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie: uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Skarżąca, jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2003 r., jest częściowo niezdolna do pracy na trwałe. Nie spełnia zatem jednej z przesłanek wymienionych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a mianowicie przesłanki całkowitej niezdolności do pracy. Wyklucza to możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stanowi dla organu rentowego w myśl art. 14 ust. 3 cyt. ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ocena zatem stopnia niezdolności do pracy skarżącej dokonana została zgodnie z wymogami określonymi w przywołanym przepisie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono.