Uzasadnienie
W dniu [...] października 2004 r. T.L. zwrócił się, na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), do Okręgowego Sądu Aptekarskiego przy [...] Okręgowej Izbie Aptekarskiej o przesłanie mu uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii orzeczenia wraz z uzasadnieniem dotyczącego G. O., wydanego w dniu [...] września 2004 r. pod sygnaturą [...] przez Okręgowy Sąd Aptekarski.
Przewodniczący Okręgowego Sądu Aptekarskiego przy [...] Okręgowej Izbie Aptekarskiej pismem z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdził, że prawo do informacji publicznej podlega, na podstawie art. 5 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy, ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to jednak nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Ponieważ G. O. nie pełniła funkcji publicznej, ani też nie zrezygnowała z prawa do prywatności, przeto również z uwagi na art. 31 Konstytucji, udzielenie powyższej informacji jest niemożliwe.
W uwzględnieniu wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2004 r., Przewodniczący Okręgowego Sądu Aptekarskiego przy [...]Okręgowej Izbie Aptekarskiej uzupełnił powyższą odmowę udzielenia informacji publicznej o element decyzji, a mianowicie pouczenie o możliwości odwołania się od niej do Naczelnego Sądu Aptekarskiego.
W odwołaniu z dnia 9 grudnia 2004 r. do Naczelnego Sądu Aptekarskiego, skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 cytowanej już wyżej ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez brak uzasadnienia faktycznego, naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy poprzez brak uznania, iż G. O. nie pełni funkcji publicznej, a także pominięcie zasady jawności postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej aptekarzy, wynikającej z przepisów art. 355, 356, 364 i 365 k.p.k. oraz art. 62 ustawy o izbach aptekarskich. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaś podał, że zawód aptekarza jest profesją publicznego zaufania i w związku z tym osoba wykonująca ten zawód, jest osobą publiczną. Powołał się w tym względzie na art. 2a i art. 5 ustawy o izbach aptekarskich, jak również na Kodeks Etyki Aptekarza.
Wobec powyższego udostępnienie powyższej informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej. W dalszej części uzasadnienia podał, że postępowanie przed sądami aptekarskimi jest jawne, a okoliczność, że był on pełnomocnikiem G.O. wyklucza stwierdzenie, iż wymieniona zrezygnowała wobec niego ze swojej prywatności. W tej sytuacji odmowa udzielenia informacji publicznej jest nieuzasadniona.
Naczelny Sąd Aptekarski postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], odmówił przyjęcia odwołania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. W uzasadnieniu podał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 612), określa w § 43 ust. 1 dopuszczalny zakres środków odwoławczych w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów. Mianowicie stronom, ich pełnomocnikom i obrońcom przysługuje prawo odwołania od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie pierwszej instancji, zaś pismo Przewodniczącego Okręgowego Sądu Aptekarskiego w P. z dnia[...] listopada 2004 r., nie może być uznane za orzeczenie lub postanowienie kończące postępowanie w pierwszej instancji.
Ponadto ustawa o izbach aptekarskich i przepisy wykonawcze nie zawierają odrębnych uregulowań dotyczących dostępności do akt sprawy i sporządzania odpisów, zatem stosownie do treści art. 62 ust. 1 tejże ustawy, należy stosować odpowiednio w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania karnego. Stąd też w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 156 k.p.k., bowiem odmowna decyzja Przewodniczącego Okręgowego Sądu Aptekarskiego w P. mieści się w uprawnieniach wynikających z powołanego przepisu, a przy tym pozostaje w zgodzie z regulacjami zawartymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Reasumując, powyższe rozstrzygnięcie nie podlega zaskarżeniu środkiem odwoławczym w rozumieniu § 43 powołanego już wyżej rozporządzenia, a w konsekwencji jest niedopuszczalne z mocy ustawy. Wobec powyższego na podstawie § 45 ust. 2 i § 48 w zw. z § 43 ust. 2 cytowanego już wyżej rozporządzenia, postanowiono jak w sentencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 61 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich niezasadne niezastosowanie polegające na odmowie rozpoznania odwołania, jak również obrazę przepisów postępowania, a to art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub o jego uchylenie. W uzasadnieniu – poza argumentami przedstawionymi już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji – podał, że nie można zaakceptować argumentacji Naczelnego Sądu Aptekarskiego o odmowie udostępnienia informacji publicznej na gruncie art. 156 k.p.k., bowiem ten odmienny tryb dotyczy wyłącznie spraw niezakończonych.
Wobec powyższego "organ" miał obowiązek wydać rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 k.p.a. i w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję. Nie powinna tu być również kwestionowana kognicja sądu administracyjnego, bowiem Naczelny Sąd Aptekarski nie odniósł się do sprawy merytorycznie i nie potwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy ochrony prywatności. Gdyby jednak Sąd odrzucił skargę z powyższych powodów, to należy ją potraktować jako skargę na bezczynność organu, który nie rozstrzygnął jego odwołania. Zostały bowiem spełnione przez niego również warunki z art. 52 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego wniósł o odrzucenie skargi jako bezzasadnej, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie zauważyć jednak należy, że pismo Przewodniczącego Okręgowego Sądu Aptekarskiego przy [...] Izbie Aptekarskiej z dnia [...] listopada 2004 r., pomimo braków formalnych co do składników decyzji w rozumieniu art. 104 k.p.a., należy zakwalifikować do decyzji, bowiem zawiera ono minimum jej niezbędnych elementów. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym do tego minimum zaliczono: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji, co w rozpoznawanej sprawie zostało spełnione.
Skoro zatem była to decyzja, przeto – stosownie do treści art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) – do aktu tego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie budzi wątpliwości, co do procedury, zasad postępowania z odwołaniem, ani też co do właściwości organu nadrzędnego. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się to do faktu, że zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
- 3) umarza postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy może również uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W tym miejscu należy rozstrzygnąć zatem, czy Naczelny Sąd Aptekarski był organem odwoławczym w rozumieniu cytowanego już wyżej przepisu mimo, że do tego organu zostało skierowane odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zgodnie z zawartym pouczeniem.
Według art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 9, poz. 108 ze zm.), sprawy odpowiedzialności zawodowej aptekarzy rozpatrują okręgowe sądy aptekarskie i Naczelny Sąd Aptekarski, zaś Naczelny Sąd Aptekarski (ust.3):
- 1) rozpatruje odwołania od orzeczeń okręgowych sądów aptekarskich;
- 2) orzeka jako I instancja w sprawach odpowiedzialności zawodowej członków: Naczelnej Rady Aptekarskiej, Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Naczelnego Sądu Aptekarskiego, Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej i jego zastępców, a także członków okręgowych sądów aptekarskich oraz okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej i ich zastępców;
- 3) rozpatruje w innym składzie odwołania od orzeczeń wydanych w trybie określonym w pkt 2.
W świetle zatem powyższego przepisu, Naczelny Sąd Aptekarski zajmuje się sprawami odpowiedzialności zawodowej aptekarzy, a nie rozpoznawaniem odwołania od decyzji administracyjnej wydanej przez organ w indywidualnej sprawie. Natomiast organem właściwym do wydania takiej decyzji jest przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego. Wynika to z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów. Zgodnie z jego brzmieniem, przewodniczący sądu aptekarskiego kieruje jego pracą. Wprawdzie w przepisie tym zawarto katalog jego zadań, z którego nie wynika wprost takie upoważnienie, jednakże należy zwrócić uwagę, że poprzez użyte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności", katalog ten jest otwarty i – w ocenie Sądu – zobowiązuje przewodniczącego do wydawania decyzji wynikających z cytowanej już wyżej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na marginesie zauważyć należy, że organem wydającym w rozpoznawanej sprawie decyzję odmowną w pierwszej instancji, był również przewodniczący sądu aptekarskiego, lecz niższego rzędu.
Reasumując, Naczelny Sąd Aptekarski był organem niewłaściwym do rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Przewodniczącego Okręgowego Sądu Aptekarskiego przy [...] Izbie Aptekarskiej z dnia [...] listopada 2004 r. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś wydając rozstrzygnięcie o odmowie przyjęcia odwołania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy, w sposób rażący naruszył treść cytowanego już wyżej art. 138 k.p.a. Tym samym została również wyczerpana przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na marginesie powyższej sprawy zwrócić ponadto należy uwagę na następujące fakty. Otóż Naczelny Sąd Aptekarski pozostaje w błędzie powołując się na przepis art. 62 ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich i w konsekwencji na art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Wszak zgodnie z treścią tego pierwszego przepisu, przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, nie zaś w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Ponadto rozstrzygnięcie o odmowie przyjęcia środka odwoławczego, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy, może być wydane przez sąd aptekarski tylko pierwszej instancji, a nie w składzie pięcioosobowym przez Naczelny Sąd Aptekarski. Stosownie bowiem do treści § 43 ust. 2 cytowanego już wyżej rozporządzenia, sąd aptekarski w ciągu 7 dni od daty wpływu odwołania przekazuje akta sprawy sądowi właściwemu do rozpoznania odwołania albo odmawia przyjęcia odwołania, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną, albo jest niedopuszczalne z mocy ustawy.
Innymi słowy mówiąc, skoro sąd aptekarski może przekazać akta sprawy sądowi właściwemu do rozpoznania odwołania, to również może odmówić przyjęcia odwołania i w konsekwencji nie przekazać akt wraz z odwołaniem – co należy zaakcentować – sądowi właściwemu do rozpoznania owego odwołania. Zatem wykładnia gramatyczna tego przepisu nie pozostawia żadnego cienia wątpliwości. Oczywistym również jest, że takie rozstrzygnięcie może zapaść również przed Naczelnym Sądem Aptekarskim, a nie tylko przed okręgowym sądem aptekarskim, bowiem zezwala na to treść § 48 rozporządzenia. Jednakże pod jednym warunkiem, a mianowicie, że Naczelny Sąd Aptekarski orzekał w pierwszej instancji w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 2 ustawy o izbach aptekarskich (vide: § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). W tej zaś sytuacji, postanowienie takie zapada w składzie trzyosobowym i co należy ponownie podkreślić, tylko w sprawach odpowiedzialności zawodowej.
Wobec treści rozstrzygnięcia, zbyteczne stają się rozważania w zakresie pozostałych zarzutów ze skargi.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w zw. z art. 132, a w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.