Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia[...]maja 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmawiającą przyznania A.L. świadczenia w szczególnym trybie – renty specjalnej. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w szczególnym trybie Prezes Rady Ministrów przyznaje osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują także inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. zasługi w dziedzinie kultury, sportu itp. albo szczególne zdarzenia losowe. Okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania skarżącemu renty specjalnej.
A. L – lat [...], elektryk, pracował zawodowo przez okres 10 lat z przerwami, do 1993 r., kiedy zachorował na gruźlicę. Renty inwalidzkiej z uwagi na niezdolność do pracy z uwagi na zły stan zdrowia, nie otrzymał, bowiem nie spełniał ustawowych przesłanek do przyznania tego świadczenia, zgodnie z art. 57 i następne powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Obecnie jest osobą niepełnosprawną i ma orzeczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. znaczny stopień niepełnosprawności. Mieszka wraz z żoną i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym w 4-pokojowym mieszkaniu lokatorskim. Żona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie [...]. Łączny dochód rodziny wynosi 2.140,- zł. Rodzina posiada samochód marki [...] z 1994 r., który otrzymała w drodze darowizny. Rodzina jest zadłużona w opłatach czynszowych na kwotę [...],- zł, która powstała w latach 2003-2004.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.L. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] marca 2005 r., zarzucając naruszenie art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez odmowę przyznania jemu świadczenia w szczególnym trybie, bowiem jest śmiertelnie chory i całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej, nie ma żadnych źródeł dochodu i w związku z tym on i jego rodzina znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując skargę A. L. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Prezes Rady Ministrów, podejmujący zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej stanowił przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa Rady Ministrów należało zatem podjęcie decyzji o odmowie bądź przyznaniu skarżącemu renty specjalnej.
Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa Rady Ministrów nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Z treści powołanego przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynika, że do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury lub renty na warunkach i wysokości innej niż określone w tej ustawie, może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna. Wraz z żoną i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym mieszka w 4-pokojowym mieszkaniu lokatorskim. Rodzina posiada zadłużenie w opłatach czynszowych powstałe w latach 2003-2004, w łącznej kwocie [...] zł. Wprawdzie żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, jednak według złożonego oświadczenia, nie osiąga żadnego dochodu. Łączny dochód rodziny wynosi kwotę 2.140,- zł. od lutego 2005 r. pomniejszony o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 144 zł wypłacanego skarżącemu. Rodzina skarżącego korzystała więc z pomocy socjalnej w postaci zasiłków celowych, dodatku mieszkaniowego oraz opłacania gorącego posiłku dla córki w stołówce szkolnej.
Organ również prawidłowo ustalił, że skarżący nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejś dziedzinie, np. kultury, sportu, działalności społecznej, politycznej, zawodowej itp. Organ wyjaśnił także, że ciężka choroba skarżącego, uniemożliwiająca mu podjęcie pracy zarobkowej, wypadek komunikacyjny, w którym odniosła obrażenia jego żona i córka, nie stanowią okoliczności wskazujących, że są to szczególne zdarzenia losowe uzasadniające przyznanie renty specjalnej na podstawie powołanego art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd uznał także, że Prezes Rady Ministrów przy podejmowaniu decyzji przestrzegał reguł procedury administracyjnej, a więc przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Skarga nie zawiera usprawiedliwionej podstawy, gdyż zaskarżona decyzja zapadła bez naruszenia przepisów prawa materialnego.
W sprawach, w których ustawodawca pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organom administracji, kontrola Sądu ogranicza się jedynie do badania, czy organ, przyznając lub odmawiając świadczenia, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Najczęściej uchybienia w tym zakresie zawiera decyzja wydana bez należytego zebrania materiału dowodowego lub nienależycie uzasadniona, a przez to zawierająca cechy dowolności.
Zarzutów takich nie dopatruje się Sąd kontrolujący legalność zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów i dlatego też, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.