Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm.), w dniu [...] marca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił E. L. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., iż wnioskowane świadczenie może zostać przyznane, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem wnioskodawca musi spełniać łącznie następujące warunki:
- 1) jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,
- 3) nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- 4) nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w pkt 2. Mając 48 lat udokumentowała łącznie okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 2 lat i 4 dni. Pierwszy okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne przypada na kwiecień 1996 r. W latach 1998 – 2000 nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. W tych okresach wnioskodawczyni była osobą zdolną do pracy.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa, w dniu [...] maja 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia 17 marca 2006 r. W jej uzasadnieniu podał m.in., że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny nie spełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. W okresach od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 marca 1996 r. oraz od dnia 15 stycznia 1998 r. do dnia 15 października 2000 r. wystąpiły nieuzasadnione przerwy w zatrudnieniu odwołującej się. W tych okresach była ona zdolna do pracy. Za niezdolną do pracy została ona uznana od dnia 14 kwietnia 2003 r. okresowo do dnia 31 grudnia 2007 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjatku, gdyż nie zostały spełnione łącznie wszystkie warunki z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez E. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg swojego zatrudnienia potwierdzonego opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, jak również stwierdziła, że świadczenia w drodze wyjątku otrzymują osoby młodsze od niej, które nigdy nie pracowały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodał, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest ubezpieczeniem od utraty zdolności zarobkowania dla ubezpieczonego, którego praca stanowiła podstawę utrzymania, nie zaś dla osoby, która na ponad 25 lat aktywności zawodowej pracowała ok. 6 miesięcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki.
W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).
W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej.
Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Ewę Nowakowską wicedyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno – Rentowych.
W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wandę Pretkiel. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone.
Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej.
Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.