Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 marca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu stowarzyszenie zwykłe [...] wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1184/10.
Rozpatrując złożony w niniejszej sprawie wniosek [...] na wstępie wskazania wymaga, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnej z wymogami sprawiedliwości.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych.
Na gruncie powołanego przepisu, stwierdzić należy, że prawo pomocy może być przyznane wyłącznie stronie postępowania sądowoadministracyjnego. Przez stronę rozumie się przy tym nie tylko skarżącego i organ administracji publicznej (art. 32 P.p.s.a.), ale również uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 12 P.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.
Ocena zasadności przyznania prawa pomocy, poprzez badanie, czy wnioskodawca spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 lub § 2 poprzedzona musi być zatem ustaleniem, czy wniosek złożyła strona postępowania. Oczywiście, w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest przed wszczęciem postępowania, wystarczające jest oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie, co wynikać powinno z treści wypełnionego urzędowego formularza. Wnioskodawca wskazuje wówczas przedmiot zaskarżenia w formularzu.
W sprawie niniejszej, zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1184/10, stroną postępowania jest skarżący funkcjonariusz oraz organ administracji publicznej.
Stowarzyszenie [...], które wniosło o przyznanie prawa pomocy, nie brało udziału w tym postępowaniu. W aktach sprawy brak jest postanowienia, które dopuszczałoby wymienione Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym, skoro [...] nie jest stroną (nie jest uczestnikiem postępowania zakończonego powołanym wyżej wyrokiem), brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku takiego podmiotu o przyznanie prawa pomocy.
Wskazania przy tym wymaga, że ustawodawca w art. 243 § 1 P.p.s.a., stanowi o wszczęciu postępowania sądowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wszczyna postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie takie wszczyna wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wszczyna jedynie postępowanie incydentalne, toczące się w ramach postępowania w danej sprawie sądowoadministracyjnej.
Prawo pomocy nie może być zatem przyznane wnioskodawcy, który przymiotu strony w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie posiada (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 406/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tego względu, na podstawie art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.