Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] września 2004 r. i odmówił przyznania pani J. R. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS pani J. R. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Skarżąca udowodniła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 21, lat 6 miesięcy i 18 dni. Ostatni udowodniony okres składkowy przypada na dzień 15 maja 1998 r., natomiast całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS dopiero od [...] czerwca 2003 r., a więc 5 lat, 1 miesiąc i 13 dni od opłacenia ostatniej składki. W tym okresie była ona osobą zdolną do podjęcia pracy, a sam fakt bezrobocia panującego na rynku pracy nie może być przesłanką usprawiedliwiającą brak zatrudnienia. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani J. R. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że choruje od połowy lat dziewięćdziesiątych, ale nie miała czasu i sił podjąć działania w celu otrzymania renty. Nadto wskazała na trudną sytuację materialną, która nie pozwala jej na godne życie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż przyznanie świadczenia z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest uzależnione od spełnienia wymienionych w przepisie przesłanek oraz powinno być, na co wskazuje bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpatrywane w zależności od odpowiednio długiego okresu czasu, w którym osoba uprawniona opłacała składkę (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2001 sygn. akt II SA 3028/00 za LEX nr 56612).
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca jest, jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2003 r., całkowicie niezdolną do pracy, a także to, że jest pozbawiona środków utrzymania. Jednak organ nie wziął pod uwagę faktu, iż pani J. R. posiada długi okres opłacania składki wynoszący łącznie 21 lat, 6 miesięcy i 18 dni. Skarżąca pracowała od roku 1975 i większość tego czasu stanowią okresy składkowe. Podnieść także należy, iż w dziesięcioleciu poprzedzającym ustalenie całkowitej niezdolności do pracy skarżąca posiada okres składkowy wynoszący 4 lata, 6 miesięcy oraz 4 dni. Tak więc do spełnienia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia w drodze zwykłej stronie zabrakło niespełna 6 miesięcy. Błędny jest także argument organu przytoczony w zaskarżonej decyzji, iż przesłanką odmowy przyznania świadczenia może być fakt, że od okresu ostatniego ubezpieczenia upłynęło ponad 5 lat.
Należy wskazać, że w świetle art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiet, nie może być brane pod uwagę to, iż niezdolność do pracy nastąpiła po okresie osiemnastu miesięcy od ostatniego dnia ubezpieczenia. W rozpatrywanej sprawie skarżąca - pani J. R., posiadała okres ubezpieczenia wynoszący 21 lat, 6 miesięcy i 18 dni, a więc stosuje się wobec niej wyżej przytoczony przepis.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi