Uzasadnienie
Pismem złożonym w dniu [...] kwietnia 2019 r. na Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. S. – skarżący w niniejszej sprawie – wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 204/09, oddalającym skargę Z. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego status pokrzywdzonego.
Wspomniany wyżej wyrok Sądu z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 204/09, oddalający skargę jest prawomocny od dnia 18 sierpnia 2009 r. (vide postanowienie o stwierdzeniu prawomocności z dnia 1 grudnia 2009 r., karta nr 35 na odwrocie, akt sądowych sprawy o sygn. akt II SA/Wa 204/09).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tejże ustawy ("Wznowienie postępowania"), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W świetle art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
W niniejszej sprawie postanowienie o stwierdzeniu prawomocności orzeczenia kończącego sprawę sądowoadministracyjną (z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 204/09), o której wznowienie ubiega się skarżący, zostało wydane w dniu 1 grudnia 2009 r. W postanowieniu tym stwierdzono, że niniejsze orzeczenie jest prawomocne od dnia 18 sierpnia 2009 r.
Sąd zauważa, że termin przewidziany w komentowanym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 ww. ustawy, ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., będzie podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw (podobnie H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2004, s. 341).
Skarżący wniósł skargę o wznowienie po upływie pięcioletniego terminu, co nie stanowi przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. Termin przewidziany w art. 278 p.p.s.a. nie obowiązuje, jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji. Ponieważ w rozpoznawanym przypadku nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 278 p.p.s.a. umożliwiająca wznowienie postępowania po upływie terminu wskazanego w tym przepisie, to należy stwierdzić, że wznowienie postępowania sądowego o sygnaturze akt II SA/Wa 204/09 nie jest już możliwe.
Zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona. Jego brak z uwagi na sposób określenia terminu początkowego skutkowałby tym, że stan niepewności, co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1093/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy także na zapewnienie pewności obrotu prawnego, któremu mają służyć przepisy proceduralne. Chodzi bowiem o zagwarantowanie wszystkim podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli w trybie nadzwyczajnym orzeczenia sądu administracyjnego, cieszącego się walorem prawomocności z uwagi na postanowienia art. 170 p.p.s.a., służy ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw.
W związku z tym, że termin określony w art. 278 p.p.s.a. jest nieprzywracalny, wniesienie skargi o wznowienie po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i skutkuje odrzuceniem skargi.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi.