Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] marca 2009 r. D. S.A. z siedzibą w W. zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o nakazanie Polskiemu Związkowi Działkowców Okręgowemu Zarządowi [...] udostępnienia danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska oraz adresu zamieszkania członków tego Związku, którzy w ramach [...] Ogrodu Działkowego [...] przy ul. [...] użytkują ogródki działkowe oznaczone numerami: [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał Polskiemu Związkowi Działkowców Okręgowemu Zarządowi [...] udostępnienie D. S.A. z siedzibą w W. danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska oraz adresu zameldowania członków ww. Związku, którzy w ramach [...] Ogrodu Działkowego [...] przy ul. [...] użytkują ogródki działkowe oznaczone numerami: [...].
Następnie, decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. D. S.A. zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o wszczęcie postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego z ww. decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2010 r.
W dniu [...] marca 2011 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wystąpił do Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] z prośbą o informację, czy decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. została wykonana i czy przedmiotowe dane osobowe zostały udostępnione D. S.A.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] wyjaśnił, że dane osobowe części działkowców użytkujących działki w [...] Ogrodzie Działkowym [...] przy ul. [...] w W. nie zostały Spółce D. S.A. udostępnione.
W dniu [...] sierpnia 2011 r. D. S.A. skierowała do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę na bezczynność wierzyciela – Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych – w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka wniosła o wystawienie tytułu wykonawczego przeciwko Polskiemu Związkowi Działkowców Okręgowemu Zarządowi [...] i o wszczęcie egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 20 § 2 oraz art. 26 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Podniosła, że GIODO powinien z urzędu wszcząć postępowanie egzekucyjne, gdyż wynika to z nowych przepisów, wprowadzonych mocą ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 229, poz. 1497), przewidującej możliwość egzekwowania obowiązków niepieniężnych, nakładanych przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w drodze decyzji administracyjnych, na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Spółki, decyzje wydane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych podlegają egzekucji zgodnie z nowymi przepisami. Ponieważ GIODO nie podjął czynności egzekucyjnych, a zatem, w ocenie Spółki, pozostaje bezczynny.
Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 6 § 1a ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił skargę D. S.A. na bezczynność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym.
W motywach postanowienia organ wyjaśnił, że nie jest możliwie egzekwowanie obowiązku niepieniężnego, o co wnosi Spółka, bowiem przepisy ustawy zmieniającej ustawę o ochronie danych osobowych nie przewidują stosowania znowelizowanych przepisów do spraw zakończonych przed dniem wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę.
Powyższe postanowienie Spółka D. S.A. uczyniła przedmiotem zażalenia, podnosząc, że postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem, a zatem bez znaczenia jest fakt, że GIODO zakończył postępowanie w sprawie o nakazanie udostępnienia danych przed wejściem w życie nowych przepisów. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, której nie dotyczy przepis przejściowy.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, stosując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 oraz art. 6 § 1a ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia i powołując się na poprzednio użyte argumenty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie D. S.A. zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego jej skargę na bezczynność wierzyciela; art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuwzględnienie skargi na bezczynność organu egzekucyjnego; art. 5 ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędną interpretację tego przepisu i przyjęcie, że dotyczy on również postępowania egzekucyjnego wbrew jego literalnemu brzemieniu; art. 2 § 1 pkt 12 w związku z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne przyjęcie, iż egzekucja administracyjna nie może być prowadzona przez organ egzekucyjny, jakim obecnie jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w podjętych w sprawie postanowieniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
W dniu 7 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 229, poz. 1497), która mocą art. 1 pkt 2 zmieniła brzmienie art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) w ten sposób, że w pkt 3 tego przepisu określono, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zapewnia wykonanie przez zobowiązanych obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających z decyzji, o których mowa w pkt 2, przez stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Jednocześnie mocą art. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej w art. 2 § 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dodano pkt 12, stanowiąc, że egzekucji administracyjnej podlegają także obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, nakładane w drodze decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Z kolei w art. 5 ustawy zmieniającej wskazano, że do postępowań wszczętych i niezakończonych na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 5 ustawy zmieniającej ma w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie, bowiem – wbrew twierdzeniom organu ochrony danych osobowych – to właśnie jego brzmienie świadczy o istnieniu podstaw do stosowania znowelizowanych przepisów ustawy o ochronie danych osobowych i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zważywszy że Spółka D. S.A. z siedzibą w W. z wnioskiem o wszczęcie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego z decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zwróciła się do GIODO w dniu [...] marca 2011 r., a więc już po wejściu w życie ustawy zmieniającej.
Przepis przejściowy w zakresie stosowania przepisów dotychczasowych dotyczy jedynie jurysdykcyjnych postępowań administracyjnych, prowadzonych na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych, nie dotyczy natomiast ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wynika expressis verbis z cyt. art. 5 ustawy zmieniającej. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego, prowadzonego przez GIODO w trybie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, które to postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało zakończone wydaniem decyzji nakazowej, która z kolei w administracyjnym toku instancji uzyskała przymiot ostateczności i podlega wykonaniu. Toteż z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, bez konieczności kierowania doń wniosku, winien wszcząć z urzędu egzekucję w trybie art. 2 § 1 pkt 12, art. 20 § 2 i art. 26 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Tymczasem organ ochrony danych osobowych w sprawie niniejszej najpierw podjął działania wyjaśniające, informując Spółkę o tym, że przystąpił do egzekucji, a po uzyskaniu odpowiedzi zobowiązanego – zaprzestał jednak jakichkolwiek czynności, podejmując w następstwie wniesionej skargi na bezczynność wierzyciela nieprawidłowe postanowienia. Dlatego też, Sąd zdecydował o wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego.
Według stanu prawnego sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych korzystał z uprawnień wierzyciela, lecz nie mógł prowadzić egzekucji, natomiast po wejściu w życie nowelizacji stał się również organem egzekucyjnym, wszak przepis art. 5 ww. ustawy zmieniającej nie wyłączył stosowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do spraw zakończonych decyzjami wydanymi przez GIODO przed dniem 7 marca 2011 r. Decyzje wydane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przed tą datą podlegają egzekucji zgodnie z nowymi przepisami, co oznacza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien wpierw wystąpić z pisemnym upomnieniem do Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...], a następnie – stosownie do okoliczności – wystawić tytuł wykonawczy i skierować sprawę do egzekucji.
W tym kontekście warto także zwrócić uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r. o sygn. akt I OSK 1577/10 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że w Państwie prawa, jakim jest Rzeczpospolita Polska, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wykonanie ostatecznej decyzji, wydanej przez właściwy organ, nie jest możliwe, a obywatel, z wniosku którego decyzja ta została podjęta, pozbawiony jest nie tylko prawa do sądu, ale jakiejkolwiek ochrony. Organ, a w razie potrzeby także sąd, powinien w tej sytuacji wskazać skarżącemu sposób egzekwowania określonych w dotyczącej go decyzji obowiązków oraz ewentualnie właściwy do przeprowadzenia egzekucji organ egzekucyjny.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej D. S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 zł, w tym kwotę 100 zł, poniesioną tytułem wpisu od skargi, kwotę 240 zł, tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.