Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2004 r. i odmówił przyznania W.U. renty w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353), jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS W. U. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Fakt zarejestrowania się strony jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku w latach 1994-95 oraz 1996-2000, nie wskazuje, że w tym okresie była ona osobą ubezpieczoną, gdyż w rozumieniu ustawy emerytalnej nie jest to okres składkowy lub nieskładkowy. Skarżąca w chwili wydawania decyzji miała 39 lat i jej okres składkowy wynoszący 9 lat, 6 miesięcy i 14 dni jest nieadekwatny do wieku. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że była osobą ubezpieczoną do dnia wypadku, na skutek którego stała się osobą całkowicie sparaliżowaną potrzebującą pomocy męża.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast, zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 w/w ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 Kpa zasadą praworządności organ administracji publicznej ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc także prawidłowo stosować przepisy prawa materialnego.
Natomiast zgodnie ze wskazaną w art. 7 Kpa zasadą prawdy obiektywnej organ administracji ma obowiązek przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby określić rzeczywisty stan sprawy. Tym samym to na organ zostały nałożone obowiązki prawidłowego zebrania i oceny dowodów.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchybił tym przepisom. Organ nie wziął pod uwagę faktu, że skarżąca w ostatnim dziesięcioleciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy miała dość długi, prawie czteroletni okres ubezpieczenia. Tymczasem art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego i dlatego ta okoliczność nie powinna mieć w sprawie większego znaczenia. Natomiast w przedmiotowej sprawie celowym było ustalenie, dlaczego w zatrudnieniu skarżącej wystąpiły przerwy i czym były spowodowane. Do tej kwestii organ się nie odniósł w sposób wystarczający, stwierdzając jedynie, że sam fakt pozostawania bez pracy i jedynie formalna rejestracja jako bezrobotnej nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie są okresami składkowymi.
Organ nie wziął także pod uwagę faktu, że całkowita niezdolność nastąpiła podczas okresu ubezpieczenia, a więc skarżąca wykazała wolę kontynuowania ubezpieczenia i gdyby nie zdarzenie, które spowodowało stan całkowitej niezdolności do pracy mogłaby osiągnąć wymagany okres do przyznania ubezpieczenia w trybie zwykłym. Tak więc organ nie podjął się oceny, czy przytoczone powyżej fakty nie stanowią zbiegu szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie uprawnień do renty na zasadach ogólnych.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.