Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] stycznia 2004r. i odmówił przyznania S.C. renty w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS S.C. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Skarżący w okresie od [...] grudnia 1990 r. do [...] stycznia 1996 r. miał pond pięcioletnia przerwę w wykonywaniu zatrudnienia lub innej działalności. Był w tym czasie zarejestrowany w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Jednak trudności ze znalezieniem pracy nie mogą mieć decydującego znaczenia przy ocenie czy danej osobie przysługuje świadczenie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., ponieważ okres zarejestrowania nie jest on okresem składkowym ani nieskładkowym w rozumieniu w/ w ustawy. Ostania udowodniony okres składkowy strony przypada na dzień [...] sierpnia 1997 r. i od tego czasu do chwili orzeczenia przez lekarza orzecznika całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] lipca 2002 r. pan S.C. w ogóle nie podejmował pracy.
Skarżący na przestrzenie 49 lat życia ma łączny okres składkowy wynoszący łącznie 14 lat, 4 miesiące i 29 dni, który jest nieadekwatny do jego wieku. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią w wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał na trudną sytuację materialną, która jego zdaniem uzasadnia przyznanie mu świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów powołanych przez stronę.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 w/w ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien, więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu. Dotyczy to szczególnie przepisów dotyczących wydawania decyzji i postanowień. W przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu [...] marca 2003 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania powołując się na przepis z art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Zgodnie z art. 101 § 1 kpa o zawieszeniu postępowania organ administracji publicznej orzeka w formie postanowienia. Dotyczy to zarówno postanowienia o zawieszeniu postępowania jak i postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. W czasie zawieszenia postępowania organ administracji obowiązany jest jedynie podejmować czynności w celu usunięcia przeszkód do prowadzenia postępowania oraz czynności w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Prezes ZUS nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Postanowienie takie zgodnie z art. 101 § 3 kpa podlega zaskarżeniu przez stronę. W ten sposób skarżąca została pozbawiona ważnego uprawnienia procesowego. Organ administracji podjął działania, do których nie był uprawniony rozstrzygając merytorycznie sprawę, podczas gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego uprawniały go jedynie do podjęcia czynności wskazanych w art. 100 kpa i art. 102 kpa.
Mając na uwadze fakt, że popełnione błędy w postępowaniu mogły mieć wpływ na jego wynik Sąd nie odniósł się do zarzutów dotyczących merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zarzuty te powinny być przedmiotem oceny w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Tak, więc Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób istotny naruszył przepisy postępowania administracyjnego. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.