Uzasadnienie
A. K. urodziła się [...] kwietnia 1985 r. Jak wynika z zaświadczenia z dnia 29 października 2004 r. jest wolnym słuchaczem na Akademii [...] w W.. W dniu 27 grudnia 2004 r. wystąpiła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po jej ojcu - M. K..
M. K. zmarł z dniu [...] października 2004 r. w wieku 50 lat. Legitymował się okresem składkowy i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 23 lat, 9 miesięcy i 8 dni. Na ostatnie dziesięciolecie zamiast wymaganego okresu składkowego 5 lat, posiadał jedynie okresem 1 rok 11 miesięcy i 2 dni. Ostatni okres zatrudnienia i opłaty składek ubezpieczeniowych to luty 1998 r. W okresie od 22 maja 2003 r. do śmierci M. K. przebywał w zakładzie karnym.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...[ kwietnia 2005 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W ocenie organu, A. K. jest osobą zdolną do podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, zatem stan taki wyklucza przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał swoją poprzednia decyzję w mocy, argumentując jak w decyzji poprzedzającej.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wskazywała na prawie 24 - letni staż ubezpieczeniowy M. K. oraz na okoliczność, iż gdyby jej ojciec zmarł wcześniej, przed zmianą przepisów, to tak długi staż ubezpieczeniowy dawałby jej uprawnienia do renty rodzinnej. W tym właśnie skarżąca upatrywała szczególną okoliczność, o której mowa w art. 83 § 1 wskazanej wyżej ustawy. Na rozprawie jej pełnomocnik z urzędu poparł skargę i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie treści art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa, polegające na ponownym rozpoznaniu sprawy w imieniu organu przez tę samą osobę, która wydała decyzję poprzedzającą. Wnosił nadto o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego od wartości przedmiotu zaskarżenia to jest od kwoty 22.400,00 zł.
W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.
A. K. jest jedynie wolnym słuchaczem na Akademii [...]. Jest osobą pełnoletnią i zdolną do pracy. Tak więc, nie należy do kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne i wobec wystąpienia wyżej wskazanej negatywnej przesłanki, dalsze analizowanie sprawy jest tu zbędne.
Ustosunkowując się do podniesionego na rozprawie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa, należy wskazać, iż w niniejszej sprawie obie decyzje wydaje ten sam jednoosobowy organ administracyjny (za którego działał Dyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych - W. G., z upoważnienia Prezesa ZUS), a zatem ponowne rozpoznanie sprawy w imieniu organu przez tę samą osobę, która już wcześniej wydała decyzję poprzedzającą nie stanowi w tym przypadku naruszenia prawa. Inne rozumienie tego przepisu dalece utrudniałoby możliwość ponownego rozpoznawania sprawy przez centralne organy jednoosobowe. Zważyć także należy, iż merytoryczni pracownicy administracyjni rozpatrujący sprawę i przygotowujący obie decyzje z [...] kwietnia 2005 r., jak i z [...] maja 2005 r. są zupełnie innymi osobami, tak więc zasada wyrażona w art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa została w tym przypadku zachowana.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
W zakresie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej, świadczonej z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na zasadzie art. 250 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zaznaczyć tu należy, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest wartość kwotowa świadczenia, ale prawidłowość decyzji dotyczącej tego świadczenia.