Uzasadnienie
II SA/Wa 1268/05
UZADADNIENIE
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2005 r. i odmówił przyznania Panu S. J. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z roku 2004, Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS Pan S. J. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy, bowiem z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których nie nabył on uprawnień do świadczenia ustawowego. Skarżący został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za osobę niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji od dnia 11 listopada 2003 r. Natomiast z dokumentacji wynika, że ostatnio udowodniony okres składkowy strony przypada na dzień 8 listopada 2000 r. i od tego czasu do chwili stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy tj. przez okres 3 lat i 4 dni Pan S. J. nie wykonywał zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika, aby przyczyną braku zatrudnienia były niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności. Organ stwierdził także, iż w rodzinie strony dochód na jedną osobę przekracza najniższe świadczenie emerytalne, a więc brak jest przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania.
Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Pana S. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący w skardze wskazał na trudną sytuację materialną swoją i swojej żony. Utrzymuje się, bowiem jedynie z wynagrodzenia żony, a koszty utrzymania w W. są tak duże, iż z trudem starcza mu na żywność.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten wymienia cztery przesłanki, które uprawniony musi spełnić łącznie, aby otrzymać świadczenie. W sprawie jest bezsporne, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od dnia 11 listopada 2003 r. na skutek przebytego udaru (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 14 stycznia 2005 r.). Skarżący nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, aby więc przyznać świadczenie należy stwierdzić, jakie były przyczyny, dla których skarżący nie może otrzymać takiego świadczenia. Jeżeli wystąpiły szczególne okoliczności, dla których strona nie nabyła świadczenia wówczas organ ma obowiązek przyznać świadczenie. Jednak w rozpatrywanej sprawie zebrany materiał dowody wskazuje, iż takie szczególne okoliczności nie nastąpiły.
Jak wynika z akt sprawy od 1995 r. pracował "na czarno" nie opłacając składek na ubezpieczenie społeczne. Strona potwierdziła ten fakt zarówno w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej" oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Fakt podejmowania pracy bez ubezpieczenia nie jest okolicznością szczególną, dla której strona nie nabyła prawa do świadczenia przyznanego w trybie zwykłym. Skarżący dobrowolnie decydował się na podejmowanie tego typu pracy ponosząc tego ryzyko. Należy także dodać, iż Pan S. J. jest mieszkańcem W., a więc miasta w którym bezrobocie jest znacznie niższe, niż w innych częściach Polski. Mógł więc poszukać pracy, która byłaby objęta ubezpieczeniem społecznym, a kłopoty na rynku pracy nieusprawiedliwiają świadomego podejmowania zatrudnienia "na czarno".
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.